على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3856
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
وزمه ( vazme ) ا . پ . زمستان . و باد وزمه : بادى كه در آخر زمستان وزد . وزمه باد ( vazme - b d ) ا . پ . بادى كه در آخر زمستان مىوزد . وزن ( vazn ) ا . ع . مثقال و اندازهء سنجيدگى و تعيين سنگينى و سبكى چيزى . ج : آوزان . و آنقدر از خرما كه يك كس برداشتن نتواند و آن نصف جلة از جلتهاى هجرست و يا يك ثلث آن . ج : وزون . و ستارهاى كه پيش از سهيل برآيد و گمان برند كه سهيل است . و قدر و اندازه . و ما اقمت له و زنا : كنايه است از اهمال و طرح . و منه قوله تعالى : فَلا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَزْناً . و ليس لفلان وزن اى قدر . و فلان راجح الوزن : فلان كامل خرد و تمام راى است . و درهم و زنا : درم با سنك . و وزن سبعة : از القاب است . و نيز وزن : نام اسبى . وزن ( vazn ) ص . ع . درهم وزن : درم با سنك . وزن ( vazn ) م . ع . وزنت الشئ لزيد و زنا ( از باب ضرب ) : اندازه كردم آن چيز را براى زيد . و وزنت زيدا حقه : اندازه كردم حق زيد را . قوله تعالى : وَ إِذا كالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ . و وزن المعطى و اتزن الاخذ : اندازه كرد دهنده و قبول اندازه نمود گيرنده . و وزن الشئ : سنگين گرديد آن چيز . و وزن نفسه على كذا : نهاد دل خود را بر آن . و وزنت الشعر : سنجيدم آن شعر را فاتزن : پس موافق يافتم آن را . و وزنه و زنا وزنة : سنجيد آن را . وزن ( vazn ) ا . پ . مأخوذ از تازى - سنگينى و ثقالت و گرانى . و مقدار و اندازه . و سنجيدگى و سنجه . و اندازهء شعر . و عزت و وقار و تمكين . و قدر و قيمت . وزن ( vazn ) ا . ع . مقابل و ناحية چيزى . يقال : هو وزن الجبل . و برابر و محاذى . يقال : هو وزنه . وزن ( vazan ) ص . پ . كسى كه بتندى و چالاكى و شادمانى و خرمى مىرود . وزن ( vazan ) ا . پ . درختى كه از وى كمان مىسازند . وزنة ( vaznat ) ا . ع . زن خردمند سنجيدهء پست بالا . وزنة ( veznat ) ا . ع . سنجيدگى . و نوع و هيئت وزن . يق : انه لحسن الوزنة . وزندار ( vazn - d r ) ص . پ . سنگين و پول با سنك و تمام عيار . وزن سنك ( vazn - sang ) ا . پ . وقار و تمكين و قدر و قيمت . وزنك ( vazang ) ا . پ . پاره و رقعه و تكهء كوچكى از پارچهء جامه . وزنه ( vazne ) ا . پ . مأخوذ از تازى سنگى كه بدان چيزى را در ترازو مىسنجند . و ظرف بلورى درجهدارى كه در آن مايعات را وزن مىكنند . وزنهدار ( vazne - d r ) ص . پ . ظرف درجهدارى كه در آن هر چيز مايعى را بدقت مىسنجند . وزنى ( vazni ) ص . پ . مأخوذ از تازى - سنگين و گران و ثقيل . وزواز ( vazv z ) ا . ع . مرد سبك برجست كه بسبكى بر مىجهد . و مردى كه در رفتن سرينش پيچيده و دوتا گردد . و مرد كوتاه . و نام مرغى . وزوب ( vozub ) م . ع . وزب الماء وزوبا ( از باب ضرب ) : روان گرديد آب . وزوز ( vazvaz ) ا . ع . مرك . و چوبى پهن كه بدان خاك را از فراز بنشيب كشند . وزوزة ( vazvazat ) ا . ع . سبكى و شتابى در برجستن و نزديك گذاشتن گامها با جنبانيدن بدن . وزوع ( vazu ' ) ا . ع . ورغلانيدگى . وزوع ( vazu ' ) م . ع . وزع وزعا و وزوعا . ر . وزع . وزون ( vozun ) ع . ج . وزن . وزى ( vazy ) م . ع . وزى وزيا ( از باب ضرب ) : فراهم آمد و جمع گرديد . وزى ( vaz ) ا . ع . مرد سخت كوتاه گرد اندام درهم پيچيده . و خر تواناى شادمان درشت اندام . وزيدن ( vazidan ) ف ل . پ . جنبيدن باد و باليدن و روييدن گياه و موى و جز آن . وزيدنگاه ( vazidan - g h ) ا . پ . جاى وزيدن باد و هوا . وزير ( vazir ) ا . پ . مأخوذ از تازى - دستور . وزير ( vazir ) ا . پ . ياى مجهول - زردچوبه . وزير ( vazir ) ا . ع . همنشين خاص پادشاه كه مشير تدبير و ظهير سرير باشد و تحمل بار گران مملكت نمايد . ج : اوزار و وزراء . و همپشت و مددگار . وزيرى ( vaziri ) ا . پ . نوعى از انجير . و آوند پهنى كوچكتر از دورى . وزيرى ( vaziri ) ا . پ . مأخوذ از تازى - وزارت و شغل وزير . و وزيرى نمودن : وزارت كردن . وزيف ( vazif ) م . ع . وزف وزفا و وزيفا . ر . وزف . وزيم ( vazim ) ا . ع . دستهء سبزى گرد كرده . و شكوفهء خرماى لفافه شدهء از برك .