على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3848
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ورخش ( varaxc ) ا . پ . آغاز كار . و نام موضعى در بلخ . ورخوردن ( var - xordan ) ف م . پ . واو دويم معدوله - نگريستن و دوچار شدن و روبرو گشتن و ملاقات كردن و يافتن . ورد ( vard ) ا . ع . مأخوذ از فارسى - گل سرخ . و گل هر درختى . و اسب گلگون يعنى ما بين كميت و اشقر . ج : ورد و وراد . و ج . ج : اوراد . و نيز ورد : مرد دلير . و زعفران . و شير بيشه . و نام قلعهاى . و نام شاعرى . و ابو الورد : ذكر و نره مرد . ورد ( verd ) ا . پ . شاگرد و مريد و تلميذ . ورد ( verd ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كار هر روزى . و شغل و خدمت دايم كه پيوسته شخص بر سر آن باشد . و دعايى كه كسى همه روزه مىخواند و بر آن مداومت مىكند . و ورد زبان : چيزى را پيوسته بر زبان آوردن و گفتن . ورد ( verd ) ا . پ . ورود شتر بر آب ضد صدر . و ورود تب بنوبت و نوبت تب . و جزوى از قرآن مجيد . و ادعيه و جز آن كه شخص همه روزه مىخواند . يق : قرات وردى . و نيز ورد : نوبت آب . و بهرهء از آب . و گله مرغان . و گروه لشكر . ج : اوارد . و بر آب از مردم و از شتر . ورد ( vord ) ع . ج . ورد . ورد ( vorod ) ع . ج . وريد . ور داشتن ( var - d ctan ) ف م . پ . برداشتن و افراشتن و بلند نمودن . وردان ( vard n ) ا . پ . وردنه . و اطاقى كه جلو آن باز باشد . وردان ( vard n ) ا . ع . نام رودبارى . و نام مولايى مر آن حضرت صلى اللّه عليه و آله را . و نام مردى . و بنت وردان : جانورى سرخ رنك از جنس سوسك كه بيشتر در حمامها مىباشد . ج : بنات وردان . و سوق وردان : نام بازارى در مصر . وردان ( verd n ) ا . پ . دانهاى سخت كه بر اندام آدمى برآيد و بتازى ثؤلول گويند . وردان ( verd n ) پ . ج . ورد . يعنى شاگردان . وردانه ( vard ne ) ا . پ . وردنه و محور چرخ . وردة ( vardat ) ا . ع . واحد ورد يعنى يك گل و يك گل سرخ . و نيز وردة : هلاكت . يق : وقع فى وردة : در هلاكت افتاد . و نيز وردة مونث ورد : ماديان گلگون ما بين كميت و اشقر . وردة ( vardat ) ص . ع . عشية وردة : شامى كه افق آن سرخ باشد . وردة ( vordat ) ا . ع . گلگونى . وردك ( vardak ) ا . پ . جهاز عروس و آنچه با عروس به خانه داماد مىبرند . وردنه ( vardane ) ا . پ . چوبى استوانهاى و دو سر باريك و ميان گنده كه بدان خمير را پهن كنند و شويج و چوبه و خونه . و محور و چوبى كه چرخ بر آن مىگردد . و چوبى كه بدان خمير نان را پهن كنند نفروج و نغروج نيز گويند . وردوك ( varduk ) ا . پ . وردك و جهاز عروس . وردوك ( varduk ) و وردوكه ( varduke ) ا . پ . خانهاى كه با چوب و علف پوشيده باشند . ورده ( varde ) ا . پ . خانه كبوتر در سنگستان و خصوصا برج كبوترخان . و چوبى كه كبوتر بازان در دست گرفته و كبوتران را بدان پرواز مىدهند . وردى ( vardi ) ص . پ . مأخوذ از تازى - منسوب به گل سرخ و گلگون . ورديج ( vardij ) ا . پ . كرك و بلدرچين كه بتازى سلوى گويند . ورذ ( varz ) م . ع . ورذ فى حاجته ورذا ( از باب ضرب ) : آهستگى نمود در حاجت وى و درنگى كرد . ورز ( varz ) ا . پ . حاصل و فايده و منفعت و كسب . و رسم و دستور . و عادت و صنعت و حرفت . و پيشه و صنعت دباغت و كشت و زراعت و كشتكارى . و زمينى كه اطراف وى را بلند كرده و در ميان آن كشتكارى كرده باشند . و ادمان و پياپى كردن كارى . و قيمه و گوشت قيمه كرده . و رود آمو و ملك ورا رود . ورز ( varz ) ص . پ . ورزنده و حاصل كننده و يابنده و آموخته و آموزنده . و آگاه . و كشتكار و زارع و هميشه بطور تركيب استعمال مىگردد . و آب ورز : شناور و سباح . و اخلاص ورز : كسى كه صداقت و اخلاص را آموخته باشد . ورزاو ( varz v ) ا . پ . گاو زراعت و گاوى كه بدان زمين را شيار كنند . ورز رود ( varz - rud ) ا . پ . واو دويم مجهول . رود آمو و تركستان . ورزش ( varzec ) پ . ح م . ورزيدن . ا . رسم و دستور و عادت و شغل و كار و عمل و محنت و سعى و كوشش و جهد . و فايده . و حاصل و منفعت . و پرهيز و اجتناب و زهد . و نيز ورزش : رياضت و حركات و اعمال مخصوصه كه براى قوت اعمال بدنى همه روزه بجاى مىآورند و مداومت دادن در هر كارى . ورزكار ( varz - k r ) ا . پ . كشتكار و زارع و برزگر . ورزكن ( varzkon ) ا . پ .