على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3829
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
وپاراى ( vap r y ) ا . پ . ستاره زهره و ناهيد . و پرش ( vaprec ) ا . پ . رنك . و پس ( vapas ) ا . پ . مانند و مثل و مشابه . وت ( vat ) ا . پ . پوستين و لباس پوستى . و سخن و وات و كلام . وت ( vatt ) و ( vott ) ا . ع . بانك قمرى . وتأ ( vat ' ) م . ع . و تا وتأ ( از باب فتح ) : گرانبار رفت خواه از پيرى باشد و يا خلقى و طبيعى بود . و تا ( vat ) ا . پ . ريم و چرك . و گل سياه چسبنده . وتاحة ( vat hat ) م . ع . وتح الشئ يوتح وتاحة و وتوحة ( از باب كرم ) : كم گرديد آن چيز . و كذا : وتح العطاء . وتار ( vet r ) م . ع . واتر مواترة و وتارا . ر . مواترة . وتاوت ( vat vet ) ا . ع . وساوس و وسوسهها . وتائر ( vat 'er ) ع . ج . و تيرة . وتب ( vatb ) م . ع . وتب بالمكان وتبا ( از باب ضرب ) : پاييد در آنجاى و هميشگى نمود در آن . وتة ( vottat ) ا . ع . بانك قمرى . وتح ( vath ) م . ع وتح عطاءه وتحا وتحة ( از باب ضرب ) : كم كرد دهش خود را : وتح ( vath ) و ( vatah ) و ( vateh ) ا . ع . چيز اندك و حقير . وتح ( vateh ) ص . ع . رجل وتح : مرد فرومايه و خسيس . وتحة ( vatahat ) ا . ع . اندك . يق : ما اغنى عنى وتحة اى شيئا : بىنياز نكرد من را چيز اندك . وتخ ( vatx ) م . ع . وتخه بالعصا وتخا ( از باب نصر ) : به چوب دستى زد آن را . وتخة ( vataxat ) ا . ع . خلاب و وحل و گل . و ترس و بيم . و چيز اندك . و ما اغنى عنى وتخة اى شيئا : بىنياز نكرد مرا چيز اندك . وتد ( vatd ) م . ع . وتد الوتد وتدا وتدة ( از باب ضرب ) : كوفت آن ميخ را فوتد هو : پس كوفته شد آن ميخ ( لازم و متعدى ) . و وتد وتدك بالميتدة به صيغه امر يعنى : بكوب ميخت را با ميخكوب . وتد ( vatd ) و ( vatad ) و ( vated ) ا . ع . ميخ خواه در زمين باشد يا در ديوار خواه چوبين باشد و يا آهنين . و تندى پيش گوش . و باصطلاح عروض هر لفظ سه حرفى مانند على . ج : اوتاد . و وتد واتد : در تاكيد گويند يعنى ميخ استوار و محكم . وتد ( vatad ) ا . پ . مأخوذ از تازى - ميخ . وتدات ( vatad t ) ا . ع . جبالى مر بنى عبد اللّه را و داراى روزى معروف است . وتدان ( vated ne ) ا . ع . به صيغه تثنيه : دو تندى پيش گوش و دو طرف پشت و يا كمر . وتدة ( vatedat ) ا . ع . نام جايى در نجد و يا در دهناء و آن را شبى است . وتدى ( vatadi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - يعنى ميخى ، نام يكى از استخوانهاى كله كه در ما بين مصفات و قمحدوه و استخوانهاى صدغ واقع شده . وتر ( vatr ) م . ع . وتره وترا وترة ( از باب ضرب ) : دريافت نكرد كينه و خون كشته خويش را . و وتر القوم : جفت آن قوم را طاق ساخت . و وتر القوس : زه كشيد بر كمان . و وتر الصلاة : وتر كرد نماز را . و وتر فلانا : ترسانيد فلان را و مكروه و بدى رسانيد بفلان . و وتر الرجل ماله : كم كرد مال و حق آن مرد را . و قوله تعالى : لَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمالَكُمْ اى لن ينتقصكم فى اعمالكم . و وتر فلان العدد : طاق كرد فلان جفت آن عدد را . وتر ( vatr ) و ( vetr ) ا . ع . فرد و تنها و طاق و عدد طاق . و كينه و فزونى در كينه و ستم . ج : اوتار . و روز عرفه . و رودبارى . وتر ( vetr ) ا . ع . قسمى از نماز فرد كه يك ركعت بيش نيست . وتر ( vatar ) ا . ع . زه كمان . ج : اوتار . وتر ( vatar ) ع . ج . وترة . وتر ( vatar ) ا . پ . مأخوذ از تازى - زه كمان . و باصطلاح تشريح بند سپيدى كه در منتهاى عضله واقع شده و بدان عضله با استخوانهاى بدن ملصق گشته و به آنها مىپيوندد . وترا وترا ( vatran - vatran ) ا . ع . فردا فردا و جداگانه . وترة ( vatarat ) ا . ع . برگزيده و بهترين از هر چيزى . و پردهء ميان دو سوراخ بينى و كرانه منخر . و كركرانكى ريزه در بالاى گوش . و پوستكى ميان سبابه و ابهام و يا ميان هر دو انگشت . و ستون خانه يك يك نهاده . و رك درونىزه . و رك پوست آن . و پى كه فرا گيرد مخرج سرگين اسب را . و پى زير زبان . و پىپشت و ما بين نوك بينى . و بروت . و جاى گذشت تير از كمان . ج : وتر . وترى ( vatr ) ا . ع . جداگانه