على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3818

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دليل و بابت و براى و بهر و وجه . و واسطه عقد نجوم : آفتاب . و بواسطه باران : بجهة باران . و به اين واسطه : به اين جهة و سبب . واسطى ( v seti ) م ف . پ . ياى مجهول مأخوذ از تازى - بابت و براى . واسطى ( v seti ) ص . پ . منسوب به شهر واسط . و قلم واسطى : قلم اعلا كه از شهر واسط مىآورند . واسطى ( v setiyy ) ص . ع . منسوب بواسط . واسع ( v se ' ) ا - ص . ع . فراخ ضد ضيق . و يكى از نامهاى خداوند تبارك و تعالى بمعنى بسيار عطا كه عطايش مىگنجد هر چيز را كه خواسته شود و محيط است بر همه چيز و مىگنجد رزق او همه مخلوقات را و رحمت او همه اشيا را . و نيز واسع از اعلام است . واسق ( v seq ) ص . ع . ناقة واسق : ماده شتر بار گرفته و آبستن شده . ج : و ساق و مواسق و مواسيق . واسل ( v sel ) ا . ع . واجب و راغب بسوى خداى تعالى . واسلة ( v selat ) ا . ع . وسيله و منزله در نزد پادشاه و درجه و تقرب . واسوخت ( v - suxt ) پ . واو دويم مجهول - ح . م . واسوختن ا . اعراض و بيزارى و روگردانى . واسوختگى ( v - suxtagi ) ا . پ . واو دويم مجهول - سوزناكى و سوختگى . واسوختن ( v - suxtan ) ف م . پ . واو دويم مجهول - سوختن و اعراض كردن و روگردانيدن و بيزار شدن از معشوق و مطلوب . واسويج ( v svij ) ا . پ . نام قصبه‌ى در دو فرسخى شهر تبريز كه با سميج و و يا سمج گويند . واسه ( v se ) پ . كلمه تقليل مأخوذ از واسطه تازى - بمعنى بسبب و بجهة و براى و بهر . واسه ( v se ) ا . پ . پروانه و جانورپردازى كه گرداگرد چراغ پرواز مىكند . واش ( v c ) ا . پ . علف و علوفه ستور . واشامه ( v c me ) ا . پ . مقنعه و سرانداز . و قسمى از سرانداز كه مردمان زاهد و گوشه‌نشين بر سر مىاندازند و آن را از پشم سپيد و يا پشم شتر مىسازند . واشج ( v cej ) ص . ع . درهم پيچيده شد و مختلط . واشجة ( v cejat ) ص . ع . رحم واشجة : قرابت و خويشى بهم در پيوسته . واشدن ( v - codan ) ف ل . پ . باز شدن و مفتوح و گشاده شدن . و آزاد شدن و رها گشتن . و روشن شدن . و پراگنده شدن . و از هم باز شدن . و ناپديد شدن و غايب گشتن . و جدا شدن و منفصل گشتن . و از غم و اندوه در آمدن . و واشدن تارى : بر طرف شدن تاريكى و ظلمت . و واشدن ابر : صاف و روشن گشتن آسمان . و پهن واشدن : گسترده شدن و پهن گشتن و عريض شدن و از هم جدا شدن . واشرة ( v cerat ) ص . ع . زنى كه شغل و پيشهء آن تنك نمودن و تيز كردن دندان باشد . و اشق ( v ceq ) ا . ع . سپرى شونده و رونده . و شير اندك . و باشه . و نام سگى . و نام مردى . واشكافتن ( v - cek ftan ) ف ل . پ . دلالى كردن و در بيع و شرا استعمال مىگردد . واشكرده ( v c - karde ) ص . پ . ساخته و پرداخته و حاضر كرده و آماده . و چست و چابك و چالاك . واشگونه ( v c - gune ) ص . پ . واژگونه و برگشته و وارونه . واشل ( v cel ) ص . ع . جبل واشل : كوهى كه پيوسته از آن آب زهد . و فلان واشل الحظ : فلان كم بهره است . واشم ( v cem ) ا . ع . نام رودى و شهرى . واشمة ( v cemat ) ص . ع . زنى كه خال مىكوبد بر بدن كسى . واشنك ( v - cang ) ا . پ . چوبك زن و پاسبان و مهتر پاسبانان . وا شوقا ( v c - avg ) پ . كلمهء ماخوذ از تازى - كه در اشتياق به چيزى و يا به كسى استعمال مىكنند يعنى چه بسيار شايقم . واشون ( v cuna ) ص . ع . ج . واشى . واشه ( v ce ) ا . پ . تاريكى كه فرا مىگيرد دشت و بيابان را در حوالى صبح . و نام مرغ شكارى كه از باز كوچكترست و باشه نيز گويند . واشى ( v ci ) ص . ع . مردى كه سخن‌چينى مىكند از كسى در نزد پادشاه و سعايت مىنمايد . ج : و شاة و واشون . و نگارين كننده جامه . واشى ( v ci ) ا . ع . مرد بسيار فرزند . و ستور بسيار بچه . و بافندهء جامه . و كاوندهء كان جهة زر . و سكه زن . ج : وشاه . واشيات ( v cey t ) ص . ج . واشيه . واشية ( v ceyat ) ص . ع . زنى كه سخن‌چينى مىكند در نزد پادشاه و سعايت مىنمايد از كسى . ج : واشيات .