على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3813

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و خاطر و آنچه در دل گذرد . واجستن ( v - josatn ) ف م . پ . بازجستن و جستجو كردن چيزى را پس از غايب بودن و تفحص نمودن از چيز گم شده . واجف ( v jef ) ص . ع . دل با تپش و هراسان و مضطرب . واجفة ( v jefat ) ص . ع . مونث واجف . واجل ( v jel ) ص . ع . هراسان و سهمگين . واجلة ( v jelat ) ص . ع . مونث واجل . واجم ( v jem ) ص . ع . مرد ترش‌روى سر فروافگندهء از بسيارى اندوه . و قولهم : مالى اراك واجما : چه چيز است كه مىبينم ترا كه از روى كراهت دست از كار كشيده‌اى . واچدا ( v cad ) ا . پ . جزء و يك جزء . واچسپيدن ( v - caspidan ) ف ل م . پ . بازچسپيدن و بدست گرفتن و ملصق گشتن . واچشا ( v cac ) ا . پ . واچدا و يك جزء و جزيى . واچيدن ( v - cidan ) ف م . پ . چين از روى دور كردن . و بدست برچيدن چيزى . و بمنقار دانه برچيدن مرغ . و ريختن بساط شطرنج و جز آن . و پنبه واچيدن : پنبه دانه جدا كردن از پنبه . واحد ( v hed ) ا . ع . يكى يعنى نخستين عدد از اعداد . ج : واحدون . و يق : انتم حى واحد و حى واحدون كما يق شرذمة قليلون . و نيز واحد : متقدم در علم و در مردم . ج : وحدان واحدان . و يگانه . يق : فلان واحد دهره : فلان يگانه روزگارست . و نظير . يق : فلان لا واحد له : فلان نظير ندارد . و فلان واحد الاحدين : يعنى فلان بيهمتاست و اين كلمه را در نهايت مدح آرند . و كل واحد : يعنى هر يك . و فى موضع واحد : يعنى در يك جاى . و واحدا واحدا : يعنى يكى پس از ديگرى و جدا جدا . واحد ( v hed ) ا . پ . مأخوذ از تازى - يك عدد . و فرد و يگانه . واحدا ( v hedan ) م . ف . پ . ماخوذ از تازى - منفرد او تنها و جداگانه . واحدا واحدا ( v hedan - v hedan ) م ف . پ . مأخوذ از تازى - يكى يكى و جداگانه و جدا جدا . فردا فردا . واحدون ( v heduna ) ع . ج . واحد . واحدى ( v hedi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كسى . واحديه ( vahediyye ) ا . پ . مأخوذ از تازى - گروهى از مسلمانان . واحرزى ( v haraz ) ع . كلمهء تأسف . المثل : و احرزى و ابتغى النوافلا . ر . حرز . واحسرتا ( v - hasrat ) پ . كلمه افسوس مأخوذ از تازى - يعنى اى دريغ . واحسرتاه ( v - hasrat h ) ع . كلمه تاسف يعنى اى دريغ . واحف ( v hef ) ا . ع . بال بسيار پر . و گياه انبوه . و دول كلان كه دو دوال گوشه آن بريده شده و بدان آويزان باشد . و نام جايى . واخ ( v x ) ا . پ . راستى و صداقت و حقيقت و يقين و محقق و درست و راست و بىشبهه و قياس و گمان نزديك بيقين . و بامداد و صبح و مشرق و هنگام صبح و جاى صبح . و كمان مته . واخ ( v x ) پ . كلمه‌اى كه در تحسين و تعريف و خوش‌آيندى استعمال مىگردد . واخانيدن ( v - x nidan ) ف م . پ . برچيدن فرمودن و واخيدن كمانيدن . و اختر ( v xtar ) ا . پ . باختر و مشرق . واخچى ( v xci ) ا . پ . اسب پالانى . و خوار و ذليل‌كننده . واخد ( v xed ) ص . ع . شتر شتاب رونده . واخريدن ( v - xaridan ) ف م . پ . خريدارى كردن و باز خريدن و دوباره خريدن . واخواندن ( v - x ndan ) ف م . پ . واو دويم معدوله - كلامى كه بطور كنايه گفته شده تغيير داده و بجاى آن كلامى ديگر آوردن . واخوردن ( v - xordan ) ف م . پ . واو دويم معدوله - آگاه شدن و هوشيار گشتن در چيزى و دقت كردن در آن . و كردن كارى به زحمت و محنت . و ترحم كردن . واخيدن ( v - xidan ) ف م . پ . از هم جدا كردن و جدايى نمودن . و پنبه زدن و پاك كردن آن . واخيده ( v - xide ) ص . پ . از هم جدا كرده . و پشم و پنبه بر زده و حلاجى كرده . واد ( v d ) ا . پ . پسر مقابل دختر . و باد و ريح . وأد ( va'd ) ا . ع . آواز و آواز بلند درشت . و هدير شتر . وأد ( va'd ) م . ع . واد بنته وأدا ( از باب ضرب ) : زنده در گور كرد دختر خود را و اين كار در ايام جاهليت