على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3799
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
آوردن در عيد نوروز . نيرزد ( na - yarzad ) پ . كلمه فعل يعنى نمىارزد و ارزش و لياقت و سزاوارى ندارد . نيرك ( nirak ) ا . پ . افسون و جادو و حيله و مكر و طلسم . نيرم ( nayram ) ا . پ . نريمان پدر سام و جد رستم . نيرنج ( niranj ) ا . پ . مأخوذ از فارسى - افسونى مانند سحر . ج : نيرنجات . نيرنج ( niranj ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مكر و حيله و سحر و افسون و طلسم و جادويى . نيرنجات ( niranj t ) ع . ج . نيرنج . نيرنك ( nayrang ) و ( neyrang ) ا . پ . سحر و ساحرى و افسون و افسونگرى و طلسم . و مكر و حيله و فسون . و هيولاى هر چيز . و اصل و ريشهء و بيخ و بنياد . و آنچه نقاش در مرتبه اول با زغال و انگشت طرح كند و بكشد . و اعجاز و كرامت . و شعبده . و هر چيز تازه و نو . نيرنكساز ( nayrang - s z ) ا - ص . پ . جادوگر و شعبدهباز . نيرنكسازى ( navrang - s zi ) ا . پ . مكر و حيله و حيلهبازى . نيرنگى ( nayrangi ) ا . پ . جادوگرى و حيلهبازى . نيرنود ( nirnud ) ا . پ . فكر و نظر و انديشه و يافتن حقيقت چيزى بفكر و خيال . نيرنودى ( nirnudi ) ا . پ . آنكه حقيقت چيزى را بفكر و انديشه دريابد . نيرنوديان ( nirnudiy n ) ا . پ . گروهى از حكما كه بفكر و انديشه حقيقت اشيا را معلوم مىكنند . ج . نيرنودى . نيرو ( neyru ) و ( niru ) ا . پ . واو مجهول - زور و قوت و توانايى و امكان و احتمال . و قابليت . و كود و سرگين . و نيرو دادن بسرگين : كود دادن به زمين با سرگين . و نيرو گرفتن : قوت گرفتن و ترقى كردن كشت . و نيروى بازو : قوت بازو . و نيروى پنداره : قوه واهمه كه بدان انسان ادراك معانى جزيبه نمايد . نيرورام ( nirur m ) ا . پ . قول و سخنى كه با دليل همراه باشد و داراى برهان بود . نيروز ( nayruz ) ا . ع . مأخوذ از نوروز فارسى و بمعنى آن . نيروفر ( nirufar ) ا . پ . نيلوفر . نيرومند ( niru - mand ) ص . پ . زورمند و توانا و خداوند قوت و قدرت . و دولتمند و سعادتمند . نيرومندى ( niru - mandi ) ا . پ . قوت و قدرت و توانايى . نيرويش ( nirueyc ) ا . پ . قضا و قدر و تقدير الهى . نيره ( nire ) ا . پ . ظروف سفالين كه در آن دوغ را جهة مسكه برآوردن مىزنند . و چوبى كه بدان مسكه بر مىآورند . نيريز ( niriz ) و ( neyriz ) ا . پ . هر دو يا مجهول - نام شهرى مشهور از توابع فارس . و نام نوايى از موسيقى . نيريز ( nayriz ) ا . ع . شهر نيريز . نيرين ( nirayne ) ا . ع . به صيغه تثنيه يعنى دو پود . و ناقة ذات نيرين : ماده شتر كلانسال كه در وى بقيهاى از توانايى باشد . و رجل ذو النيرين : مردى كه قوت وى دو چند قوت يار او باشد . نيرين ( nayyerayn ) ا . پ . مأخوذ از تازى - آفتاب و ماه . نيز ( niz ) پ . كلمهء ارتباط بمعنى ايضا و بازو هم و ديگر و بار ديگر و بعد ازين و پس ازين . نيزار ( nay - z r ) ا . پ . جايى كه در آن نى فراوان روييده باشد و نيستان . نيزب ( nayzab ) ا . ع . آهوى نر . و گاو نر . نيزج ( nayzaj ) ا . ع . كس باريك دراز تلاق . نيزك ( nayzak ) ا . ع . ماخوذ از فارسى - نيزه كوتاه . ج : نيازك . نيزن ( nay - zan ) ا . پ . كسى كه نى مىنوازد . نيزه ( neyze ) ا . پ . ياى مجهول - نوعى از سلاح كه بتازى رمح گويند و عبارت از چوبيست باريك استوانهاى شكل مانند نى كه در سر آن پيكانى نصب كردهاند . و نيز علم و رايت . و نيزه آتشين : اشعه آفتاب در وقت طلوع و غروب . و نيزه دادن : بازى كردن با نيزه پيش از اشتغال بجنك و نبرد . و نيزه دوانيدن : نيزه انداختن . و نيزه زدن : نيزه انداختن به كسى و فرو بردن آن . و نيزه قلم : نى قلم . و نيزه خطى : نيزه راست . نيزهباز ( neyze - b z ) ا . پ . ياى مجهول - كسى كه نيزه مىاندازد و در نيزه زدن ماهرست . نيزهبازى ( neyze - b zi ) ا . پ . ياى اول مجهول - نيزه اندازى و مشخ كردن در انداختن نيزه و جنك با آن . نيزه بالا ( neyze - b l ) ص . پ . هر چيز بلند شبيه بنيزه . نيزهبردار ( neyze - bar - d r ) ا . پ . ياى مجهول - كسى كه نيزه برميدارد و داراى نيزه است .