على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3788
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
نوين ( navin ) و ( novin ) ا . پ . پادشاهزاده . و خوبترين از هر چيزى . نوينده ( nuyande ) ص . پ . تيز فهم و عاقل و دانا و ذهين و زيرك و چالاك . نويه ( novye ) و ( nuye ) واو مجهول ا . پ . شاخهء تر و تازه از درخت رسته . و رطوبت و ترى كه در درختانست . و فرياد و فغان و ناله و زارى . نوييدن ( nuyidan ) ف ل . م پ . ببانك بلند گريه كردن و زاريدن . نويين ( nuyin ) ا . پ . بلغت اهالى خوارزم : پادشاهزاده و فرمانده ده هزار نفر . نه ( na ) و ( nah ) هاى ملفوظ - پ . حرف نفى كه بدان منع از ارتكاب كارى را مىكنند و منفى مىسازند جمله و يا قضيهاى را . نه ( neh ) . پ . هاى ملفوظ - كلمهء امر از نهادن . نه ( neh ) ا . پ . شهر و مدينه . و نه شاپور : نام شهرى كه اكنون نيشابور مىگويند يعنى شهر شاپور . نه ( neh ) ص . پ . هاى ملفوظ . نهنده مانند مرهم نه : آنكه به روى زخم مرهم مىگذارد . و قدم نه : كسى كه پا بجايى مىگذارد . و قدم نه زيارت شدن : زيارت كردن و ديدن كردن . نه ( noh ) پ . ص عددى : يكى از اعداد فرد كه بلافاصله پس از هشت مىآيد يعنى هشت بعلاوهء يك و بتازى تسعه گويند . و نيز سوراخهاى بدن انسانى يعنى دو سوراخ گوش و دو سوراخ بينى و يك سوراخ دهان و دو سوراخ پيش و پس . و نه بام : نه آسمان . و نيز نه پايه و نه پدر و نه پرده و نه حجره و نه حصار مينا و نه خراس و نه رواق و نه سپهر و نه شهر بالا و نه صحيفهء گردون و نه طارم و نه طبق و نه قصر و نه كاخ و نه مقرنس بمعنى نه آسمان . و نه پايه : منبرى كه خطيب بر آن بالا رفته خطبه خواند . و نه پدر : هفت كوكب سيار و عقدهء رأس و عقدهء ذنب . و نه حجره : نه حرم آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و نه گوهر : فيروزه و ياقوت و لعل و الماس و نيلم و زمرد و عقيق و مرواريد و مرجان . نهأ ( nah ' ) م . ع . نهئ نهأ ( از باب فتح ) : پر گرديد . و نهئ اللحم نهأ و نهاءة و نهوء و نهوءة و نهاوة ( از باب سمع و كرم ) : نيمپز گرديد گوشت . نها ( neh ) ا . ع . آبگينه و شيشه . نهاء ( neh ' ) ع . ج . نهى ( nahy ) و ( nehy ) . نهاء ( neh ' ) ا . ع . پايان و انجام و انتها . و خردترين از جاهايى كه آب باران در آن ايستد . و آبگينه و شيشه و قاروره . ج : نهاة . و سنگى سپيد نرمتر از رخام . و نوعى از مهره . و بلند شدن آب . و دراز شدن روز . و نام دارويى كه در باديه مىرويد . نهاء ( neh ' ) و ( noh ' ) ا . ع . قدر و اندازه . يق : هم نهاء ماة : ايشان باندازهء صد مىباشند . و كذلك : نهاء ماة . نهاءة ( nah 'at ) م . ع . نهئ نهأ و نهاءة . ر . نهأ . نهاءة ( neh 'at ) ا . ع . واحد نهاء معنى يك شيشه و يك قاروره . نهاب ( neh b ) ع . ج . نهب . نهاب ( nahh b ) ص . ع . غارتگر . نهاب ( nahh b ) ا . ع . شير بيشه . نهابر ( nah ber ) ع . ج . نهبرة . نهابر ( nah ber ) ا . ع . دوزخ و جهنم . نهابير ( nah bir ) ع . ج . نهبورة . نهاة ( noh t ) ع . ج . نهاء . و ج . ناهى . نهات ( noh t ) م . ع . نهت الاسد و غيره نهاتا و نهيتا ( از باب ضرب ) : بانك كرد آن شير و جز آن و ناله برآورد و دم سرد زد . نهات ( nahh t ) ص . ع . خر بسيار بانك . و مرد سخت بانك . و شير بيشهء سخت آواز . نهات ( nahh t ) ا . ع . نام اسبى . نهاد ( nah d ) ا . پ . خوى و طبيعت . و طرز و روش و رسم و عادت . و آتشنهاد : آتشينخوى و تابناك و سوزان . نهاد ( neh d ) پ . ح م . نهادن . ا . نهنده و نشاننده . و وضع و محل و طرز و حالت و خوى و مزاج و طبيعت و سرشت . و شكل و قد و قامت . و سيرت و صفت و خصلت و ذات و فطرت . و ضمير و دل و باطن . و طريقه و روش و روش معين كرده شده و رسم و قاعده و قانون . و نقشه و نقش و نشان و علامت و نقش پا . و بنا و بنياد . و خاندان و اصل و نسب و نژاد . و دردى . و سرگين . و اسب جوان و يا گاو جوان . و ترس و بيم . و سركش و وحشى . و بد نهاد : بدكار و مجرم . و پيشنهاد : صنعت و هنر و پيشه . و پيشكش . و نيكنهاد : نيك سرشت و خوشفطرت . نهاد ( noh d ) ا . ع . اندازه . يق : هذا نهاد ماة : اين باندازهء صدست . نهاد ( nohh d ) ع . ج . ناهد . نهادگى ( neh dagi ) ا . پ . ذات و سرشت و طبيعت . و شكل و عادت و اساس و بنا و سيرت و فطرت . و لباسى كه مخصوصا