على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3715

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بشاخ خود و بر زمين زد . و نشزت نفسه : شوريد دل او و برآمد . و نشزت المرأة من زوجها نشوزا : ناسازوارى كرد آن زن شوى خود را و در خشم آورد آن را . و نشز الرجل من امراته و عليها : ترك كرد آن مرد زن خود را و ستم نمود آن را و زد آن را . قوله تعالى : وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً : او اعراضا . نشوص ( nacus ) ا . ع . نيزه راست ايستاده . نشوص ( nocus ) م . ع . نشص السحاب نشوصا ( از باب نصر و ضرب ) : بلند گرديد ابر . و نيز نشوص : ناسازوارى كردن زن شوى را و در غضب آوردن آن را . و طعن كردن و نيزه زدن . و شوريدن دل . و دراز شدن دندان و بيرون آوردن چيزى و در وا شدن از جايى . و بركنده گرديدن از شهر و مسكن . نشوط ( nacut ) ا . ع . ماهى شور كه در آب و نمك نگاهدارند و چاه دور تك كه بسيار كشيدن دول از وى برآيد . نشوظ ( nocuz ) م . ع . نشظ النبات نشوظا ( از باب نصر ) : نخست پديدار شد گياه و شكافت زمين را و هنوز برك برنياورده بود . نشوع ( nacu ' ) ا . ع . هر آنچه برگرداند نفس را . نشوع ( nacu ' ) و ( nocu ' ) ا . ع . دارويى كه در دهان افگنند و يا در بينى ريزند . نشوع ( nocu ' ) م . ع . نشع الصبى النشوع نشعا و نشوعا و منشعا ( از باب فتح ) : دارو ريخت در دهان آن كودك . و نشع الشئ : بدرشتى بركشيد آن چيز را . و نشع فلانا الكلام : تلقين كرد بفلان آن سخن را . و نشع فلانا نشوعا : نزديك بمرك رسيد فلان در بيمارى و به شد از آن . و نشع زيدا نشعا : در سينه گردانيد زيد گريه را . و نشع بكذا ( مجهولا ) : آزمند وى گرديد نشوغ ( nacuq ) ا . پ . داروى در دهان ريختن و يا در بينى افگندنى نشوف ( nacuf ) ا . ع . ماده شترى كه پيش از زه آوردن شير دهد و پس از آن بىشير گردد نشوق ( nacuq ) ا . ع . داروى در بينى ريختنى و دارويى كه ببينى كشند . نشول ( nocul ) م . ع . نشل نشولا ( از باب نصر ) : كم گوشت گرديد . نشونما ( nacv - nam ) ا . پ . مأخوذ از تازى - روييدگى و باليدگى . نشوه ( nacve ) و ( necve ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مستى و مىخوارگى و مخمورى و عيش و عشرت . و شراب حاضر كردهء براى نوشيدن . و تفحص در اخبار و گيرنده خبر و آگاهى و اطلاع . و ترياق . و اختلاط داروهاى چند خصوصا جهة دفع سم و زهر . و رايحه و عطر و بوى خوش و خوش بوى . نشوه‌بخش ( nacve - baxc ) ص . پ . مستى آورنده و سرور و خوشحالى آورنده . نشوى ( nacv ) ا . ع . نام شهرى در آذربايجان كه شهر نخچوان باشد . نشوى ( nacv ) ص . ع . مؤنث نشوان . يق : امرأة نشوى : زن مست . نشوى ( nacvi ) ا . پ . شهر نخچوان . نشى ( naci ) ا . پ . خارپشت . نشئ ( naci ' ) ا . ع . ابر پاره‌اى كه نخستين نمايان گردد . نشيان ( nacy n ) ص . ع . رجل نشيان : مرد مست . و رجل نشيان للاخبار : مردى كه نخستين اخبار را معلوم كند و جوياى آن باشد . نشيب ( necib ) ا . پ . فرود و پسى ضد فراز و سرازيرى . و نشيب زمين : پستى زمين و سرازيرى آن . و نشيب كوه : سرازيرى كوه . و نشيب و فراز : پستى و بلندى . نشيب‌فراز ( necib - far z ) ا . پ . پست و بلندى و زير و زبر و بالا و پست و بلنديهاى روزگار . و سود و زيان و منفعت و ضرر هر كارى . نشيبگاه ( necib - g h ) ا . پ . جاى پست و فرود . نشية ( naciyyat ) ا . ع . بوى و رايحه . نشيج ( nacij ) م . ع . نشج الباكى نشيجا و نشجا ( از باب ضرب ) : گرفته شد گلوى آن گريه كننده . و نشج الحمار بصوته : آواز برگردانيد آن خر در سينه خود . و نشج القدر و الزق و نحوهما : جوش زد ديك و خيك و مانند آن دو چندانكه آواز برآمد . و نشج المطرب : جدا كرد آن مطرب ميان دو آواز خود و كشيد آواز خود را و نشج الضفدع : برگردانيد آن غوك آواز خود را در سينه . نشيد ( nacid ) ا . ع . سؤال . و بلندى آواز و شعر در جواب شعر خوانده شده . ج : انشاد . نشيد ( nacid ) ا . پ . مأخوذ از تازى - سرود و خوانندگى و شعر . نشيدة ( nacidat ) ا . ع . بلندى آواز . و شعر در جواب شعر خوانده شده .