على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3712
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
نشرا و نشورا ( از باب نصر ) : زنده شدند مردگان . و نشرهم الله : زنده گردانيد آنان را خدا ( لازم و متعدى ) . و نشرت الارض : زنده گرديد زمين و گياه رويانيد . و نشر الورق نشرا : پراكنده شد برك . و نشر الشجر : برك برآورد درخت . و نشر الصحيفة : پراكنده كرد آن صحيفه را . و نشر الخشب : بريد آن چوب را با اره . و نشر الشئ : پراكنده كرد آن چيز را . و نشر النبات : روييدن گرفت آن گياه . و نشر الخبر : فاش كرد آن خبر را . و نشرت الريح : در روز ابر وزيد باد . و نشر الراعى غنمه : پراكنده كرد شبان گوسپندان را پس از آنكه آنها را در جايى جمع كرده بود . و نشرت الارض : روييده شد گياه خشك زمين پس از باران آخر تابستان . و نشره و عنه و فيه : دميد بر وى . نشر ( nacr ) ا . پ . مأخوذ از تازى - پراكندگى و گستردگى و انتشار . و زندگى . و نشر كردن : گسترده شدن و پراكنده گشتن . نشر ( nacr ) و ( nacar ) ا . ع . گروه پراكنده كه سرور و رييسى ندارند تا آنها را جمعآورى كند . نشر ( nocr ) و ( nocor ) ع . ج . نشور . نشر ( nacar ) ا . ع . پراكنده و پراكندگان بر واحد و جمع هر دو اطلاق مىگردد . يق : اللهم اضمم نشرى . نشر ( nacar ) م . ع . نشرت الابل نشرا ( از باب سمع ) : گرفتار جرب شدند شتران . و نيز نشر : پراكنده شدن گوسپندان در شب جهة چرا كردن . نشر ( nocor ) ا . ع . بيرون آمدن ندى از انسان . نشرة ( nocrat ) ا . ع . افسونى كه بر ديوانه و بيمار دمند . نشرم ( nacram ) ا . پ . جايى كه آفتاب نمىرسد . نشره ( nocre ) ا . پ . مأخوذ از تازى - تعويذ و افسون . و هديهاى كه براى كودكان نويسند . نشره ( nacre ) ا . پ . شادى ختم قرآن . و آنچه با زعفران و شنگرف براى كودكى كه تازه بمكتب مىرود بر روى لوح نويسند و آن را نشره طفلان نيز گويند . نشرى ( nacr ) ص . ع . ابل نشرى : شتران گرفتار جرب . نشز ( nacz ) م . ع . نشز نشزا و نشوزا . ر . نشوز . نشز ( nacz ) و ( nacaz ) ا . ع . جاى بلند و مرتفع . ج : نشوز و نشاز و انشاز . نشز ( nacaz ) ا . ع . كهنسال توانا . و بلندى جاى . نشز ( nacez ) ص . ع . رجل نشز : مرد كلان ستبر . نشست ( necast ) پ . ح م . نشستن . ا . جلوس و اجلاس و وضع نشستن و هيئت نشستن . و نشست داشتن و يا نشست كردن : گفتگو كردن و صحبت داشتن . و نشست كردن : جلوس كردن . و نشستن و فرو رفتن بنا و عمارت . و شتر نشست : سوارى بر شتر . نشست برخاست ( necast - bar - x st ) ا . پ . آداب و رسوم مجالست و معاشرت . نشستگاه ( necast - g h ) و نشستگه ( necast - gah ) ا . پ . جايى كه كسى مىنشيند . و هنگام و يا جاى نشستن و مسكن و مقام و مكان . و مقعد و كون . نشستن ( necastan ) ف ل . پ . سرين خود را به روى زمين و جز آن قرار دادن و پشت دادن و تكيه دادن . و فرو رفتن و درد شدن و در ته قرار گرفتن . و سكونت داشتن و منزل داشتن و ماندن و توقف كردن . و بر بالاى چيزى قرار گرفتن مانند گرد و غبار . و باقى ماندن . و خاموش شدن . و دست كشيدن از كار . و نشانده شدن . و نشستن تيغ برفسان : تيز كردن شمشير و جز آن . نشستنگاه ( necasten - g h ) ا . پ . جايى كه بر آن كسى مىنشيند . و مقعد و كون . و آنجايىكه چيزى قرار مىگيرد . نشستنى ( necastani ) ا . پ . هر آنچه بر آن سوار مىشوند ، مانند اسب و اشتر و اراده و كشتى و جز آن . و هر جايى و يا هر چيزى كه بر آن مىنشينند . نشسته ( necaste ) ص . پ . آنكه مىنشيند . و آنكه مىماند و دنك مىكند و توقف مىنمايد . و گرد و غبار كه بر وى چيزى واقع مىگردد . و برهم نشسته : بر وى هم گرد آمده و جمع شده و فراهم آمده و توده شده . و فرو نشسته : پست و فروتن و متواضع . و در جاى پست نشسته و واقع شده . نشص ( nocos ) ع . ج : نشاص . نشط ( nact ) م . ع . نشطته الحية نشطا ( از باب نصر و ضرب ) : گزيد آن را مار . و نشط الحبل ( از باب نصر ) : گره زد آن ريسمان را . و نشط من المكان نشطا ( از باب ضرب ) : بيرون آمد از جاى . و نشط الدلو : آب از دول بركشيد بىبكره . و نيز نشط : بردن اندوه كسى را از جايى بجايى . و آسان گره بستن . نشط ( nocot ) ا . ع . دراز كشندگان