على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3670
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
نبيح ( nabih ) م . ع . نبح نبحا و نبيحا . ر . نبح . نبيخة ( nabixat ) ا . ع . كبريتى كه بدان آتش افروزند . و گياه بردى كه بدان درزهاى كشتى را گيرند . نبيد ( nobid ) ا . پ . ياى مجهول - مژدگانى و حبر خوش . نبيذ ( nabiz ) ا . ع . شرابى كه از خرما و يا كشمش سازند . و نيز از دست انداخته شده . و عصير فشرده شده . ج : انبذة نبيذة ( nabizat ) ا . ع . حيوانى كه آن را از جهة لاغرى نخورند . نبير ( nabir ) ا . پ . فرزندزاده . نبير ( nabir ) ا . ع . مأخوذ از پنير فارسى و بمعنى آن . نبير ( nobayr ) ا . ع . مرد زيرك و با كياست . نبيره ( nabire ) ا . پ . فرزندزاده و پسرزاده و دخترزاده و پسر پسر و پسر دختر . و خفيه و پنهان . نبيسه ( nabise ) ا . پ . پسرزاده . نبيط ( nabit ) ا . ع . گروه نبط كه در بطايح ميان عراقين فرود آمدند . نبيط ( nobayt ) ا . ع . نام شخصى . نبيغ ( nabiq ) ا . ع . جنبانيدن خرمابن نر تا غبار آن برخاسته بشكوفه خرمابن ماده نشيند و آن را گشن دهد . نبيقة ( nabiqat ) ا . ع . گرهى كه چون كلان گردد خوشهء انگور از آن برآيد . نبيل ( nabil ) ا - ص . ع . تيز خاطر هوشيار و گرامى و زيرك در كار . و تير انداز ماهر . ج : نبال و نبل و نبلاء . و رجل نبيل : مرد بىنهايت نيكو صورت و خوش روى و فاضل . و فرس نبيل : اسب نيكو صورت . نبيل ( nabil ) ا . ع . از اعلام است . نبيلة ( nabilat ) ا . ع . از اعلام است . نبيلة ( nabilat ) ا - ص . ع . جيفه و مردار . و شگرف از هر چيزى . و امرأة نبيلة فى الحسن : زن بىنهايت نيكو صورت . و كذا : ناقة نبيلة و فرس نبيلة و رجل نبيلة . ج : نبال . نبيون ( nabiyyuna ) ع . ج . نبى . نبيه ( nabih ) ص . ع . نامآور و گرامى . ج : نبه . نبيئ ( nobayye ' ) ا . ع . مصغر نبى . نبيئة ( nobayye'at ) ا . ع . مصغر نبوة . نپخته ( na - poxte ) ص . پ . خام و پخته نشده و نارس . نپتيز ( naptiz ) ا . پ . ياى مجهول - شمشير بسيار تيز و كارد و چاقو . نپراش ( napr c ) ا . پ . ذكاوت و قوهاى كه بدان به آسانى مىتوان حل معما كرد و از مسايل مشكل نتيجه گرفت . نپق ( napaq ) ص . پ . آمادهء كار و مستعد و قابل . نپور ( napur ) ا . پ . نوعى از نفير و شيپور . نپى ( nepi ) و ( nopi ) ا . پ . در هر دو ياى مجهول - كلام خدا و مصحف و قرآن مجيد . نت ( natt ) م . ع . نت نتا و نتيتا . ر . نتيت . نتأ ( nat ' ) م . ع . نتا نتأ و نتوء : آماس كرد و منتفخ شد . و نتا الشئ : بر آمد و بلند شد آن چيز . و نتا عليهم : آگاه شد بر ايشان . و نتا النبت و غيره : بلند شد و گواليد آن گياه و جز آن . و نتات القرحة : آماس كرد آن ريش . و نتات الجارية : بالغ و رسيده گرديد آن دختر . و نتا الشئ : بيرون آمد آن چيز از جايى بىآنكه آشكار باشد . نتاج ( net j ) ا . ع . زه . نتاج ( net j ) م . ع . نتجت الناقة نتاجا ( مجهولا ) ( از باب نصر ) : زاييد آن ماده شتر و زه آورد . نتاج ( net j ) ا . پ . مأخوذ از تازى - زه و نسل و نژاد و هنگام زاييدن . نتاس ( net s ) ص . پ . خوش و خوب و خرم و خوشحال و تندرست و بىتشويش . و با فراغت و شادمان و خرسند و خوشخوى و بشاش و مهربان . نتاسيدن ( net sidan ) ف ل . پ . خوشحال بودن و خرم بودن و كامران بودن و خشنود بودن و راضى بودن و فراغت داشتن و با فراغت و آسايش زيست كردن . نتاش ( nott c ) ا . ع . مردمان عيار . و مردمان فرومايه و سفله . نتاف ( not f ) و نتافة ( not fat ) ا . ع . موى بركنده افتاده . نتاق ( net q ) ا . ع . روبروى . يق : بنى داره نتاق دارى : خانه خود را روباروى خانه من بنا كرد . نتان ( na - t n ) پ . كلمهء فعل يعنى نتوان . نتانة ( nat nat ) م . ع . نتن نتانة : ( از باب كرم و ضرب ) : بدبوى گشت . نتاند ( na - t nad ) و نتانست ( na - t nest ) پ . كلمه فعل از نتوانستن . نتائج ( nat 'ej ) ع . ج . نتيجة . و قولهم : غنمه نتائج : يعنى گوسپندان او