على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3668
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
آب از چاه و يا از چشمه و جز آن . و نبغ الرجل : شعر نيكو گفت آن مرد با آنكه از شعر گفتن ارثى نداشت . و نبغ فى الدنيا : فراخ زندگانى گشت . و نبغ راسه : سبوسه ناك گرديد سر او . و نبغ على القوم منهم نباغة : خروج كرد بر آن گروه از ايشان خارجى . و نبغ الوعاء بالدقيق : بيرون آمد از سوراخهاى آن آوند هر چه آرد نرم بود . نبغة ( nabaqat ) ا . ع . آرد . و نبغة القوم : وسط قوم و برگزيدهء قوم . نبق ( nabq ) ا . ع . آرد مانند شيرين كه از تنهء خرمابن برآيد و آن را با دوشاب خرما آميخته نبيذ سازند . و ذونبق : نام موضعى . نبق ( nabq ) م . ع . نبقه نبقا ( از باب نصر ) : نوشت آن را . نبق ( nabq ) و ( nebq ) و ( nabeq ) ا . ع . كنار كه بار درخت سدر باشد . نبقات ( nabeq t ) ع . ج . نبقة . نبقة ( nabeqat ) ا . ع . يك عدد كنار . ج : نبقات . نبك ( nabk ) ا . پ . زهاب و تراوش آب از كنار چشمه و رودخانه . نبك ( nabk ) و ( nabak ) ع . ج . نبكة ( nabkat ) و ( nabakat ) . نبكة ( nabkat ) و ( nabakat ) ا . ع . پشته تيز سركه گاهى سرخ باشد . و پشته و ريك تودهء خرد . و زمينى كه در آن نشيب و فراز بود . ج : نبك ( nabk ) و ( nabak ) و نباك ( neb k ) و نبوك . نبل ( nabl ) ا . ع . تيرهاى تازى ، و مؤنث آيد و اين لفظ اگرچه واحد مىباشد ولى در معنى جمع است و از لفظ خود واحد ندارد و واحد آن سهم است ، و گاه آن را بر انبال و نبال و نبلان جمع مىبندند . و قولهم : ما انتبل نبله الا بآخرة : يعنى آگاه نشد و ندانست آن را مگر در آخر . نبل ( nabl ) م . ع . نبله نبلا ( از باب نصر ) : تير انداخت بر وى و تير داد او را . و نبل على القوم : تير افكند بر آن گروه . و نبل فلانا بالطعام : اندك اندك طعام داد بفلان و مشغول ساخت آن را . و نبل به : نرمى كرد با او . و نبل الابل : سخت راند شتران را و نيز قيام بمصلحت شتران كرد . و نبل فلان : به سختى سير كرد فلان . و نبلته : چيره شدم بر وى در تير اندازى و در فضل . نبل ( nobl ) ا . ع . نجابت و بزرگى . و آگاهى و تيزى خاطر و فضل . و ساخت و ساز . يق : اخذ للامر نبله . و قولهم : ما انتبل نبله الا بآخرة : يعنى آگاه نشد مر آن را و ندانست و آماده نگرديد براى آن مگر در آخر . نبل ( nobl ) م . ع . نبل نبالة و نبلا . ر . نبالة . نبل ( nabal ) ص . ع . رجل نبل : مرد تيز خاطر و گرامى . ج : نبال . نبل ( nabal ) ا . ع . سنك و كلوخ خرد و كلان . و خرد و كلان از هر چيزى . و سنگى كه بدان استنجا كنند . نبل ( nabal ) ع . ج . نبيل . نبل ( nobal ) ع . ج . نبلة . نبل ( nobbal ) ع . ج . نابل . يق : قوم نبل رماة . نبلاء ( nobal ' ) ع . ج . نبيل . نبلان ( nobl n ) ع . ج . نبل . نبلة ( nablat ) ا . ع . واحد نبل : يعنى يك تير تازى . و نيز لبلاب سپيد . و عطيه . نبلة ( nablat ) و ( noblat ) ا . ع . هر چيز كه داراى اهميت بسيار باشد . نبلة ( noblat ) ا . ع . پاداش و جزا و عطيه . و لقمه . و سنك استنجا . و كلوخ . و كلوخ استنجا . ج : نبل . و فى الحديث : اتقوا الملاعن و اعدوا النبل . و حب . و خمرهء كوچك . و نجابت و بزرگى و فضل . و آگاهى و تيزى خاطر . و ما انتبل نبلته الا بآخرة : وقتى آگاه شد و آماده گرديد كه كار از كار گذشته بود . نبلة ( nabalat ) ص . ع . مؤنث نبل . يق : امرأة نبلة : زن تيز خاطر و گرامى . ج : نبال . نبناد ( nabn d ) ا . پ . احتياط و احتراز از محل تهمت و از ارتكاب فواحش . و عصمت و بىگناهى . نبنبة ( nabnabat ) م . ع . نبنب التيس نبنبة : بانك كرد آن تكه كه مست شده بود از شهوت . و نبنب فلان : دراز كرد فلان كار را در تحسين . و نبنب الرجل : بيهوده گفت آن مرد در هنگام جماع . نبو ( nabv ) و ( nobovv ) م . ع . نبا السيف عن الضريبة نبوا و نبوا و نبوة ( از باب نصر ) : برجست شمشير از زخمگاه و كار نكرد . و نبا الشئ : دور شد آن چيز . و نبا السهم عن الهدف : كوتاهى كرد تير و بنشانه نرسيد . و نبا الطبع عن الشئ : نفرت كرد طبيعت از آن چيز و نپذيرفت آن را . و نبا عنى : دورى جست از من . و نبا بصره عن الشئ نبوا و نبيا و نبوة : كند گشت بينايى آن از آن چيز . و نبا بفلان منزله : منزل فلان موافق ميلش نيامد و پسند نشد . و نبت صورته : زشت گرديد روى آن چندان كه چشم انكار كرد از آن . و نبافراشه : فراش وى موافق ميل وى نشد . و نبا جنبه عن الفراش :