على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3653

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ناكت : شترى كه آرنج وى برگردد و به پهلوى آن خورده مجروح سازد . ناكتخدا ( n - kat - xod ) ا . پ . ناخدا و ملاح و كشتيبان و صاحب كشتى . ناكث ( n kes ) افا . ع . شكننده عهد و پيمان . ج : ناكثون . قوله عليه السلام : امرت بقتال الناكثين و القاسطين و المارقين فالناكثون الذين بايعوه بالمدينة و نكثوه بالبصرة و القاسطون معوية و اصحابه من الشام و المارقون اصحاب النهروان . ناكح ( n keh ) و ناكحة ( n kehat ) ص . ع . امرأة ناكح : زن داراى شوهر . و كذلك : امرأة ناكحة . ناكدخدا ( n - kad - xod ) ص . پ . مرد زن نگرفته و زناشويى نكرده و عزب . و زن شوهر ناكرده . و زن بيوه . ناكدون ( n kdavn ) ا . پ . مارچوبه . ناكرانى ( n - kar ni ) ا . پ . انقلاباتى كه در جو پديد آيد مانند باد و برف و جز آن . ناكردگار ( n - kerde - g r ) ص . پ . آنكه بر حقيقت هيچ كار آگاه نباشد و بىوقوف . ناكردنى ( n - kardani ) ص . پ . كارى كه شايسته كردن نباشد و محال و غير ممكن و كارى كه انجام‌پذير نبود . ناكرده‌كار ( n - karde - k r ) ص . پ . آنكه كاردان و كارآزموده و تجربه كار نباشد . ناكز ( n kez ) ص . ع . چاه كم آب و چاهى كه آب آن سپرى شده باشد . ج : نواكز . ناكس ( n - kas ) ص . پ . بىقدر و حقير و بىلياقت و فرومايه و كمينه و دون و پست و بدسرشت و خوار و ذليل . و طمعگار و حريص و آزمند و بخيل . و مكار . و ترسو و جبان و ترسان و هراسان . و ناخلف . و بىغيرت و بىآبرو . و مرد سبكمايه و مردى كه شخصيت نداشته باشد و كسى نباشد . و آنكه مردى ندارد و خصى و بىخايه . ناكس ( n kes ) ا . ع . سر فرو افكنده . ج : ناكسون و شذوذا نواكس نيز آيد . و فروتن و متواضع . ناكسون ( n kesuna ) ع . ج . ناكس . ناكسى ( n - kasi ) ا پ . بىقدرى و خوارى و حقارت و ذلت و پستى و بىآبرويى و رسوايى . و نامردى و عدم رجوليت . و جبن و ترس . و حرص و آز و بخل و طمع . ناكف ( n kef ) ص . ع . آنكه بواسطه شرم و حيا از كارى ابا مىكند و امتناع مىنمايد . و آنكه اهانت مىكند . و آنكه ترس از كارى دارد . ناكل ( n kel ) ص . ع . ترسندهء سست و ضعيف دل و قاصر در امور . و باز ايستادهء از سوگند . ناكند ( n kand ) ا . پ . كره . ناگاه ( n - g h ) م ف . پ . بىخبر و دفعة و فورا و بيك‌بار و غافل و بيوقت . ناگاه‌گير ( n - g h - gir ) ص . پ . غافل‌گير . ناگذاره ( n - goz re ) ص . پ . غير نافذ . و سوراخ ناگذاره : سوراخى كه بن آن بسته باشد و بسوى خارج راهى نداشته باشد . و كوچه ناگذاره : كوچهء بن‌بست كه گذرگاه نداشته باشد . ناگذشتنى ( n - gozactani ) ص . پ . آنچه نمىگذرد . ناگرفت ( n - gereft ) م ف . پ . بىخبر و دفعة . ناگرويدن ( n - gerevidan ) ف م . پ . پيروى نكردن و از پى نرفتن . و اعتماد نكردن . و انكار كردن . و بىدين شدن . ناگرويده ( n - gerevide ) ص . پ . آنكه اعتماد نمىكند . و كافر و نافرمان و سركش و منكر . ناگزاينده ( n - gaz yande ) ص . پ . آنكه تعذيب مىكند بدون گزند و ضرر . ناگزر ( n - gozer ) و ناگزران ( n - gozer n ) و ناگزرد ( n - gozard ) ص . پ . ناتوان و عاجز و درمانده و بىچاره و ناچار . ناگزير ( n - gozir ) و ناگزير باش ( n - gozir - b c ) ص . م ف . چيزى كه نمىتوان آن را معاف داشت . و آنچه وجود آن لازم باشد و لاعلاج و بيچاره و ناچار و مجبورانه و بطور اجبار و بطور ضرورت . ناگفتنى ( n - goftani ) ص . پ . چيزى كه سزاوار گفتن نباشد و چيزى كه نبايد گفت و نمىتوان گفت . ناگفته ( n - gofte ) ص . پ . گفته نشده و بيان نشده . ناگوار ( n - gov r ) و ناگوارا ( n - gov r ) و ناگواران ( n - gov r n ) ص . پ . هضم ناشده و تحليل نرفته و غذايى كه هضم نرود و قابل هضم نباشد . و چيزى كه لذيذ نباشد و ذائقه از آن لذت نبرد . و غذاى نامناسب و ناپسند و غذايى كه اذيت كند و رنج آورد و بىترتيب باشد . و تخمه و امتلاى معده و گرانى شكم از بد هضمى غذا . و مردم نادل چسب و هر چيز كه پسنديده و مطبوع طبيعت نباشد . ناگورائى ( n - gov r 'i ) ا . پ . بد هضمى و تحليل نرفتگى غذا . و طعامى