على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3467
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مقيد ( moqayyad ) ص . ع . بند نموده . و كتاب نقطه زده و اعراب شده . مقيد ( moqayyad ) ص - م - ف . پ . مأخوذ از تازى - بسته شده و بند شده و در قيد كرده و داراى بستگى و علاقه . و مقيد شدن : بستگى و علاقه حاصل نمودن و متمسك شدن و احتياط نمودن . و مقيد كردن : بند كردن . و مقيد بودن : در بند بودن . مقيدة الحمار ( moqayyadat ) ( - ol - hem re ) ا . ع . زمين سنگلاخ سوخته . مقيدى ( moqayyadi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - بستگى . مقير ( moqayyar ) ص . ع . قير اندوده . مقير ( moqayyar ) ا . ع . نام موضعى . و از اعلام است . مقيس ( maqis ) ص . ع . قياس شده . مقيس ( moqayyas ) ص . ع . زر دوزى شده . و آراسته و مزين شده . و مشابه . مقيسرة ( moqayserat ) ا . ع . شتران كهنسال . مقيض ( maqiz ) ا . ع . آنجاى از پوست تخم مرغ كه چوزه و آب بيرون مىآيد . و جايى كه در آن تخم مرغ مىنهند . مقيضة ( maqizat ) ص . ع . بئر مقيضة : چاه بسيار آب . مقيظ ( maqiz ) و ( maqyaz ) ا . ع . جاى اقامت در تابستان . مقيظ ( moqayyez ) ص . ع . پسند كننده فصل گرما . مقيظة ( maqizat ) ا . ع . گياهى كه در تابستان سبز باشد . مقيعس ( moqay'es ) و مقيعيس ( moqay'is ) ا . ع . مصغر مقعنسس يعنى سخت و درشت . مقيل ( maqil ) ا . ع . هر جايى كه در آن آسايش مىكنند . ج : مقائل . و خوابگاه . و قبر و گور . مقيل ( maqil ) م . ع . قال قيلا و مقالا و مقيلا . ر . قيل . مقيل ( moqil ) ا . پ . آشى كه در ايام عاشورا از گندم و جو و نخود و لوبيا و عدس و باقلا و ماش پزند و آن را آش عاشورا نيز گويند . مقيل ( moqayyel ) ص . ع . آنكه در نيمروز شراب و آب مىدهد . مقيلبا ( moqil - b ) ا . پ . آشى كه از گوشت كوفته و رودهء ريز كردهء گوسپند و دنبه و پياز و گندم و برنج و نخود و عدس و لوبيا و شلغم و چغندر و زردك و گندنا پزند . و نيز آش مقيل كه آش عاشورا باشد . مقيم ( moqim ) ص . ع . آنكه در جايى آرام كند و دوام و رزد و آن را وطن كند . و آنكه كجى را راست كند . مقيم ( moqim ) ص . پ . مأخوذ از تازى - باشنده و متوطن و ساكن و قرار گرفته و ملازم و ثابتقدم . و مقيم بودن : اقامت كردن و ماندن و سكونت داشتن و باشنده بودن و توطن كردن . و مقيم شدن : ساكن شدن و متوطن شدن و اقامت نمودن و ماندن و متمكن شدن و ثابتقدم شدن . و مقيم منزل هفتم : ستارهء زحل . ميقمى ( moqimi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - دلالى . مقين ( moqayyen ) ص . ع . آرايش كننده و زينت كننده . مقينة ( moqayyenat ) ا . ع . مشاطه . مقيى ( moqayyi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - هر دارويى و هر چيزى كه قى آورد . مقيئات ( moqayye ' t ) ا . ع . داروهاى قىآور . مك ( mak ) پ . ح - م . مكيدن . ا . يك بار مكيدن . مك ( mak ) و ( mok ) ا . پ . زوبين و نيزه كوچك . مك ( makk ) م . ع . مكه مكا ( از باب نصر ) : مكيد همه آن را . و نيز هلاك كرد آن را . و كم كرد آن را . و مك بسلحه : ريخ زد . مكا ( mak ) ا . ع . سوراخ روباه و خرگوش و مانند آنها . ج : امكاء . و نام كوهى . مكا ( mak ) م . ع . مكيت يده مكا ( از باب سمع ) : شوخ گرفت دست او از كار . مكاء ( mok ' ) ا . ع . صفير و سوت . قوله تعالى : وَ ما كانَ صَلاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكاءً وَ تَصْدِيَةً اى التصفير و التصفيق . مكاء ( mok ' ) م . ع . مكا مكوا و مكاء ( از باب نصر ) : شخوليد بدهن و سوت زد و انگشتان را بهم در كرده دميد تا آواز برآيد . و مكت استه : تيز داد . و اين را در وقتى گويند كه مكشوف و مفتوح باشد و يا مخصوص است بستور . مكاء ( mokk ' ) ا . ع . مرغى كوچك كه در باغها مىخواند . ج : مكاكى . مكاب ( mak b ) پ . كلمهء نهى از كاويدن يعنى جستجو و كاوش مكن . مكابحة ( mok bahat ) م . ع . همديگر را دشنام دادن . مكابدة ( mok badat ) م . ع . كابد مكابدة و كبادا . ر . كباد . مكابرة ( mok barat ) م . ع .