على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3465

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

( moqantarat ) ص . ع . مكمل و كامل و تمام بنا شده . و طاق زده شده . قوله تعالى : وَ الْقَناطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ : پلهاى بنا شدهء از زر و سيم . مقنطرات ( moqantar t ) ا . ع . دايره‌هاى متوازى با سطح افق . و پلها و جسرها . و طاقها . مقنطرة ( moqantarat ) ا . ع . صد رطل . مقنطيس ( meqnatis ) ا . ع . مقناطيس و سنك آهن‌ربا . مقنع ( maqna ' ) ص . ع . شاهد مقنع : شاهدى كه عادل و بسنده باشد و بگواهى و يا حكم آن قناعت كنند . مقنع ( meqna ' ) ا . ع . بر سر افكندنى زنان . ج : مقانع . ر . مقنعة . مقنع ( moqna ' ) ص . ع . فم مقنع : دهانى كه دندانهاى آن مايل بدرون باشد . مقنع ( moqne ' ) ص . ع . آنكه سر را راست مىدارد و به چپ و راست التفات نمىكند و نگاه را موازى در ميانهء دو دست قرار مىدهد . ج : مقنعون . قوله تعالى : مُهْطِعِينَ مُقْنِعِي رُؤُسِهِمْ . مقنع ( moqanna ' ) ص . ع . رجل مقنع : مرد خود بر سر نهاده . مقنعة ( meqna'at ) ا . ع . پوشاكى از پارچه اعلا كه درازى آن باندازهء دو گزست و از پيش‌رو گشاده و بازست و زنان تازى آن را در خانه و در بيرون از خانه به روى سر مىاندازند و مقنع نيز مىگويند . ج : مقانع . مقنعه ( maqna'e ) و ( meqna'e ) ا . پ . مأخوذ از تازى - باشامه و واشامه و دامك و ربوسه و ربوشه و سراويزه و گواژه و گواشمه و ورپوشه و رپوشنه و چادر باريك يك عرض كه زنان بر سر اندازند . مقنعون ( moqne'una ) ع . ج . مقنع . مقنفة ( moqnnafat ) ص . ع . حجفة مقنفة : سپر فراخ و وسيع . مقنفش ( moqanfec ) ص . ع . رجل مقنفش فى اللباس : مرد درشت هيئت در لباس پوشيدن . مقنن ( moqannen ) ا . پ . مأخوذ از تازى - قانون‌آور و قانون‌گذار . و مقنن قوانين : برقرار كننده قوانين . مقنن ( moqannan ) و مقننه ( moqannane ) ص . پ - مأخوذ از تازى - آراسته شده و مرتب شده با قانون . و شروط مقننه : شرطهاى موافق قانون . مقنوة ( maqnovat ) و مقنوءة ( maqnu'at ) ا . ع . جايى كه آفتاب نرسد . مقنود ( maqnud ) ص . ع . سويق مقنود : پست قند آميخته . مقنور ( moqanver ) ص . ع . دفزك فربه زشت . و آنكه دستار پراكنده و ناراست بر سر بندد . و آنكه نيكو بستن دستار نداند . مقنى ( moqni ) ص . ع . صاحب نيزه . مقنى ( moqanni ) ص . ع . داناى مواضع آب در زمين . و مقنى الارض : هدهد . مقنى ( moqanni ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كننده كاريز . مقو ( maqv ) م . ع . مقا الفصيل امه مقوا ( از باب نصر ) : سخت مكيد بچه شتر شير مادر خود را . و مقوت السيف : جلا دادم شمشير را و كذلك المرآة و الطست . و مقا اسنانه : جلا داد دندانهاى خود را . و نيز مقو : محافظت و صيانت كردن . مقو ( maqva ) و مقوة ( maqvat ) ا . ع . نگاهبانى و محافظت و صيانت . يق : امقه مقوك مالك به صيغه امر يعنى نگاهدار آن را همچنانكه نگاه مىدارى مال خود را . و كذلك امقه مقوتك مالك و مقاوتك مالك . مقوا ( moqavv ) ا . پ . مأخوذ از تازى - صفحه ستبر و كلفتى كه از چندين لا كاغذهاى بيكاره و يا پارچه‌هاى كهنه مىسازند و مقواهاى بسيار سخت را در بعضى صنايع بجاى چوب و نيز بجاى آهن استعمال مىكنند . مقوال ( meqv l ) ص . ع . نيكو سخن و تيز زبان بسيارگوى ( و مذكر و مونث در آن يكسان است ) . يق : رجل مقوال و امراة مقوال . مقود ( maqud ) و مقودة ( maqudat ) ص . ع . ستور كشيده شده . يق : بعير مقود و ناقة مقودة . مقود ( meqvad ) ا . ع . آنچه بدان كشند ستور را از رسن و مهار و لگام . ج : مقاود . مقود ( moqavvad ) ا . ع . كوه دراز و طولانى . مقود ( moqavvad ) ص . ع . ستور كشيده شده . مقور ( moqavvar ) ص . ع . قطران ماليده . و هر چيز گرد بريده . مقور ( maqvarr ) ص . ع . اسب باريك پهلو . مقوس ( meqvas ) ا . ع . كمان‌دان . و ميدان اسب تاختن و جاى اسب تاختن . و ريسمانى كه بدان اسبان رهان را در صف كشند . ج : مقاوس . مقوض ( moqavvaz ) ص . ع . ويران شده .