على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3459

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و امراة مقصوره : زنى كه در خانه باز دارند آن را و نگذارند بيرون رود . ج : مقصورات . قوله تعالى : حُورٌ مَقْصُوراتٌ فِي الْخِيامِ . مقصورة ( maqsurat ) ا . ع . سراى فراخ استوار بنا . و خانه كوچكتر از دار كه در آن جز خداوندش در نيايد . و خانه آراسته جهة عروس . و مقصورة المسجد : جاى امام در مسجد . مقصورة ( maqsuratan ) ا . ع . هو ابن عمى مقصورة : او نزديك نسب است با من . مقصوره ( maqsure ) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - كوتاه شده و مختصر گشته . و الف مقصوره : الف كوتاه ضد الف ممدوده . و مقصورهء مسجد : جاى ايستادن امام در مسجد . مقصوص ( maqsus ) ص . ع . بريده شده . و طائر مقصوص الجناح : مرغ بال بريده . و مقصوص له : عقوبت شده و پاداش داده شده از براى او . مقصوع ( maqsu ' ) ص . ع . غلام مقصوع : كودك ريزه و خرد . مقصوعة ( maqsu'at ) ص . ع . مونث مقصوع . مقصى ( moqs ) ص . ع . جمل مقصى : شتر بريده گوش . و شتر دور كرده . مقصى ( maqsiyy ) ص . ع . شتر و يا گوسپند بريده گوش . مقضاب ( meqz b ) ص . ع . ارض مقضاب : زمين بسيار علف . مقضاب ( meqz b ) و مقضب ( meqzab ) ا . ع . داس . مقضب ( meqzab ) ص . ع . سيف مقضب : شمشير بران . مقضبة ( maqzabat ) ا . ع . اسپست‌زار . و روييد نگاه درختانى كه از آنها كمان سازند . مقضم ( maqzam ) ا - ص . ع . ماذقت مقضما : يعنى نچشيدم چيز خاييدنى و دندان‌گير . و قدم اعرابى على ابن عم له بمكة فقال له : ان هذه بلاد مقضم و ليست ببلاد مخضم و الخضم الاكل بجميع الفم و القضم دون ذلك . مقضوض ( maqzuz ) ا . ع . سنگريزهء بزرك . مقضوض ( maqzuz ) ص . ع . طعامى كه در آن سنگريزه باشد . مقضى ( maqziyy ) ص . ع . پرداخته و تمام كرده و انجام داده و مقرر كرده و تمام كرده و فرموده و امر كرده . مقضى المرام ( maqziyy - ol - mar m ) ص - م - ف . پ . مأخوذ از تازى - بميل و خواهش خود رسيده و آنكه هر چه مىخواهد حاصل مىكند و بانجام مىرساند . و مقضى المرام شدن : يافتن ميل و خواهش خود را . مقط ( maqt ) ا . ع . سختى و سخت تافتگى ريسمان . مقط ( maqt ) م . ع . مقط عنقه مقطا ( از باب نصر و ضرب ) : شكست گردن آن را . و مقط القرن و بالقرن : بر زمين زد هم سر خود را . و مقط فلانا : خشمناك گردانيد فلان را و يا پر خشم كرد فلان را . و مقط الكرة : بر زمين زد و سپس گرفت آن گوى را . و مقط الطائر انثاه : سفاد كرد آن مرغ با مادهء خود . و مقط زيدا بالايمان : سوگند داد زيد را . و مقطه بالعصا : بچوبدستى زد آن را . و مقطه مقطا ( از باب نصر ) : سخت تافت آن را . و مقط الشئ بالمقاط : بست آن چيز را بريسمان سخت تافته . و مقط فلانا : بريسمان خرد زد فلان را . مقط ( moqt ) ا . ع . ج : ماقط . مقط ( moqt ) ا . ع . ريسمانى كه بدان مرغ را شكار كنند . ج : امقاط . مقط ( maqet ) ا . ع . بچه ششماهه و يا هفتماهه زاييده شده . مقط ( maqatt ) و ( meqatt ) ا . ع . منتهاى سر استخوانهاى پهلوى اسب . مقط ( meqatt ) ا . ع . قط زن . ج : مقاط . مقطار ( meqt r ) ص . ع . سحاب مقطار : ابر بسيار باران . مقطاع ( meqt ' ) ا . ع . كسى كه بر برادرى و دوستى دير نپايد و چاهى كه آبش زود فرو رود . مقطب ( moqatteb ) ص . ع . آنكه آژنك مىافكند ميان ابروها و ترشروى . مقطة ( meqattat ) ا . ع . قط زن . مقطر ( maqtar ) ا . ع . ج : قطر و مقاطر . مقطر ( meqtar ) ا . ع . بوى سوز . مقطر ( moqattar ) ص . ع . قطره قطره چكانيده شده . مقطر ( moqattar ) ص . پ . مأخوذ از تازى - قطره قطره چكيده و قطره قطره چكانيده . و آب مقطر : آبى كه در قرع و انبيق تقطير شده باشد . مقطرة ( meqtarat ) ا . ع . بوى سوز . و كنده‌اى كه بر پاى نهند . مقطرة ( moqtarat ) و ( moqattarat ) ص . ع . ابل مقطرة : شتران قطار كرده . و كذلك ابل مقطرة . مقطرة ( moqattarat ) ص . ع .