على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3453

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مقدمه ( moqaddeme ) ا . پ . مأخوذ از تازى - فلخ از هر چيزى و اول از هر چيزى و جزء پيشين و نخستين از هر چيزى و هر مطلبى كه از پيش گفته شود براى فهم مطالب ديگر . و مقدمه خون : كيفيت و چگونگى كشتار و خونريزى و صورت حال آن . و مقدمه لشكر : پيش قراول و يزك لشكر . و مقدمه نحو زمخشرى : كتابى از جار اللّه زمخشرى صاحب تفسير كشاف در علم نحو زبان تازى . مقدمى ( moqaddami ) ا . پ . مأخوذ از تازى - اولى و پيشينى و هر چيز كه از پيش كرده شده باشد . مقدود ( maqdud ) ص . ع . مرد باريك اندام . مقدور ( maqdur ) ص . ع . تقدير شده . و مقدر و توانا شدهء بر چيزى . و كسى كه روزى بر وى تنك شده باشد . مقدور ( maqdur ) م - ف . پ . مأخوذ از تازى - امكان و ممكن و قدرت و توانايى و هر آنچه قابل كش و كردار باشد . و حسب المقدور و يا به قدر مقدور : موافق توانايى و به اندازه توانايى . و مقدور بودن : ممكن بودن و امكان داشتن و قدرت و توانايى داشتن . مقدوع ( maqdu ' ) ص . ع . بازداشته شده از آواز . مقدونيا ( maqduniy ) و مقدونيه ( maqduniye ) ا . پ . يكى از ممالك قديمه اروپا كه در شمال يونان واقع شده و اسكندر پسر فيلفوس از اهالى آنجاست و پس از اسكندر اين مملكت يكى از ايالات دولت روم محسوب مىگشت و اكنون قسمتى ازين مملكت متعلق بدولت تركيه مىباشد . مقدونيائى ( maqduniy 'i ) ص . پ . منسوب بمقدونيا . مقدى ( maqadiyy ) ا . ع . شرابى كه از انگبين سازند . مقدى ( maqaddiyy ) ص . ع . شرابى كه در مقد سازند . ر . مقد . مقدية ( maqaddiyyat ) ا . ع . نوعى از پارچه و جامه . مقذ ( maqazz ) ا . ع . پس گوش و منتهاى روئيد نگاه موى پس سر . مقذ ( meqazz ) ا . ع . كارد و ابزارى كه بدان پر مىبرند براى نصب كردن بتير . مقذاف ( meqz f ) ا . ع . بيل كشتى . مقذحر ( moqzaherr ) ص . ع . مرد آمادهء دشنام و بدى كه پيوسته خشمناك و بينى پر باد باشد . مقذذ ( moqazzaz ) ا . ع . آراسته و پيراسته موى . و مرد سبك پيكر . و هر چيز هموار و لطيف . مقذذة ( moqazzazat ) ص . ع . اذن مقذذة : گوش گرد . و امراة مقذذة : زنى كه دراز نباشد . مقذر ( maqzar ) ص . ع . رجل مقذر : مرد پليد و مردى كه مردم از وى دورى كنند و آن را پليد دانند . مقذع ( moqze ' ) ص . ع . دشنام دهنده و بد گوينده . الحديث : من قال فى الاسلام شعرا مقذعا فلسانه هدر . مقذعر ( moqza'err ) ص . ع . مرد آمادهء دشنام و بدى كه پيوسته خشمناك و بينى پر باد باشد . مقذعل ( moqza'ell ) ص . ع . تيزرو . مقذف ( meqzaf ) ا . ع . بيل كشتى . مقذف ( moqazzaf ) ا . ع . دور كرده و رانده و ملعون . و مرد بسيار گوشت . مقذوذ ( maqzuz ) ا . ع . آراسته و زينت داده شده . و پيراسته موى . مقذوذة ( maqzuzat ) ص . ع . اذن مقذوذة : گوش گرد . مقذى ( maqziyy ) ص . ع . كسى كه در چشم وى خاشاك افتاده باشد . مقذية ( maqziyyat ) ص . ع . چشم خاشاك افتاده . مقر ( maqr ) ا . ع . زهر . و دارويى تلخ كه صبر گويند . و هر چيز تلخ . مقر ( maqr ) م . ع . مقر عنقه مقرا ( از باب نصر ) : بعصا كوفت گردن وى را چنان كه استخوان آن بشكست . و مقر السمكة المالحة : در سركه خيسانيد ماهى نمك سود را تا نمك آن در رود . مقر ( maqar ) م . ع . مقر اللبن مقرا ( از باب سمع ) : ترش شد آن شير . و مقر الشيئ : تلخ شد آن چيز . مقر ( maqer ) ص . ع . شيئ مقر : چيز نيك تلخ . و يا نيك ترش . مقر ( maqer ) ا . ع . دارويى كه آن را صبر گويند . و زهر و سم . مقر ( maqarr ) ا . ع . جاى آرميدن و قرار گرفتن . ج : مقار . و نام موضعى . و مقر الرحم : پسين زهدان و قرارگاه حمل . مقر ( maqarr ) و ( maqar ) ا . پ . مأخوذ از تازى - آرامگاه و جاى قرار و آرام و خانه و مسكن و منزل و مكان . مقر ( moqerr ) ص . ع . اعتراف كننده و اذعان كننده . و ناقة مقر : ماده شترى كه آب گشن را در زهدان خود نگاهدارد . مقر ( moqerr ) و ( moqer ) ص - م - ف . پ . مأخوذ از تازى - كسى كه اقرار