على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3404
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
از گندم . معزوقة ( ma'zuqat ) ص . ع . زمينى كه با معزق براى كشتكارى برگردانيده شده باشد . معزول ( ma'zul ) ص . ع . بازداشته شده و يك سو كرده شده . معزول ( ma'zul ) ص . پ . مأخوذ از تازى - اخراج شده و از كار بازداشته شده و بيرون كرده شده و يك سو شده و دور شده و محروم شده و از درجه و مرتبه و منصب افتاده و گوشهنشين شده . و معزول كردن : از كار و از درجه و منصب بازداشتن و محروم ساختن و خانهنشين كردن . معزولا ( ma'zulan ) م - ف . پ . مأخوذ از تازى - بىشغل و بدون كار و منصب . معزولى ( ma'zuli ) ا . پ . مأخوذ از تازى - گوشهنشينى و خانهنشينى و بيكارى و بىشغلى و محرومى و دور شدگى از شغل و درجه و منصب . معزوم ( ma'zum ) ص . ع . آهنك نموده و عزم و اراده كرده و قصد نموده . معزهل ( mo'azhal ) ص . ع . نيك خورش . معزهلة ( mo'azhalat ) ص . ع . ابل معزهلة : شتران بر سر خود گذاشته . معزى ( mo'azzi ) ا . ع . نوع بز . و گله بز . و منصرف و غير منصرف هر دو آيد آنكه آن را منصرف مىخواند الف را براى الحاق مىداند و آنكه غير منصرف مىخواند الف را براى تانيث . معزى ( mo'azzi ) ص . ع . تسليت دهنده و تعزيت گوينده . معزى ( mo'ezzi ) ا . پ . تخلص امير الشعرا محمد بن عبد الملك نيشابورى معروف ببرهانى معاصر و مداح سلطان ملكشاه و سلطان سنجر سلجوقى و در سال 542 هجرى وفات نمود . معزى ( ma'zyy ) و ( me'zyy ) ا . ع . بخيلى كه گرد كند و نخورد . معزى اليه ( mo'ezzi - e'layh ) پ . كلمه مأخوذ از تازى - بمعنى مشار اليه . معس ( ma's ) ا . ع . شير . يق : ما فى الناقة معس : اين ماده شتر شير ندارد . معس ( ma's ) م . ع . معسه معسا ( از باب فتح ) : سخت ماليد آن را . و معس جاريته : گاييد كنيزك خود را . و نيز معس : خوار كردن . و نيزه زدن . معس ( ma'ass ) ا . ع . جاى طلب و ورزش . معساء ( me's ' ) ا . ع . دختر دوشيزه نزديك بلوغ . معساة ( ma's t ) ص . ع . سزاوار و شايسته . يق : انه لمعساة بكذا . معساج ( me's j ) ص . ع . بعير معساج : شترى كه در رفتن گردن دراز كند . معسر ( me'sar ) ص . ع . رجل معسر : مردى كه بر غريم تنك گيرد . معسر ( mo'ser ) ص . ع . درويش تنگدست . معسرة ( ma'sarat ) و ( ma'sorat ) ا . ع . دشوارى . معسرة ( mo'serat ) ص . ع . زن سفركنندهء به زحمت و سختى . معسطل ( mo'astal ) ص . ع . كلام معسطل : سخن ناآراسته و بىنظام . معسف ( me'saf ) ا . ع . مرد ستمگار و بىراه . معسكر ( mo'askar ) ص . ع . لشكرى شده و سپاهى گشته . معسكر ( mo'askar ) ا . ع . لشكرگاه . معسكر ( mo'askar ) ا . پ . مأخوذ از تازى - لشكرگاه و اردوگاه و محل عسكر . معسكر ( mo'asker ) ص . ع . آنكه اردو مىزند و مشخ مىدهد سپاه را و فرمانده اردو و صاحب منصبى كه تعيين لشكرگاه مىكند . معسل ( mo'assal ) ص . ع . زنجبيل معسل : زنجبيل با عسل پرورده . و معجون معسل : معجون با عسل سرشته . معسلة ( ma'salat ) ا . ع . كندوى كبت و شان انگبين . معسلط ( mo'aslat ) ص . ع . كلام معسلط : سخن آميخته و ناسره . معسم ( ma'sem ) ا . ع . جاى آز و طمع . معسور ( ma'sur ) ا . ع . دشوارى ضد ميسورى . و سيبوبه هر دو را صفت داند و گويد مصدر بر وزن مفعول نيامده . و قولهم : دعه الى ميسوره و الى معسوره اى الى امر يوسر فيه و الى امر يعسر فيه . معسورات ( ma'sura't ) ا . پ . مأخوذ از تازى - سختيها و دشواريها . معسول ( ma'sul ) ص . ع . عسلى و با عسل ترتيب شده . معسون ( ma'sun ) ا . ع . بلغت مراكش قسمى از شراب . معسية ( mo'siyat ) ا . ع . ماده شترى كه مشكوك باشد كه آيا شير دارد و يا ندارد . معش ( ma'c ) م . ع . معش معشا ( از باب فتح ) : نرم ماليد . معش ( ma'acc ) ا . ع . خواسته و مطلب .