على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3376
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مأخوذ از تازى - تب دايم كه در شبانه روز پيوسته باشد و خنك نگردد . مطبل ( motabbal ) ص . ع . به شكل طبل و دهل . مطبوب ( motbub ) ص . ع . فسوس كرده شده . و سخر زده . مطبوخ ( matbux ) ص . ع . پخته شده . و بريان شده . مطبوخ ( matbux ) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - جوشانيده شده و طبخ شده و دم كرده شده . و دواى جوشانيده شده . مطبوع ( matbu ' ) ص . ع . طبع شده . و مهر شده . و آلوده و ناپاك . و زشت . مطبوع ( matbu ' ) ص . پ . مأخوذ از تازى - خوشآيند و خنيده و موافق ميل و موافق طبع و مرغوب طبع و دلنشين و دلچسب و مقبول و خوشگل . و چاپ شده و بطبع رسيده . و غير مطبوع : بدگل و زشت و غير مقبول و بر خلاف ميل . مطبوعات ( matbu ' t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نوشتجات چاپى . مطبوعه ( matbu'e ) ص . پ . مطبوع . مطبئن ( motba'enn ) ص . ع . لغة فى مطمئن . مطثة ( metasat ) ا . ع . چوبى گرد كه بدان طث كنند . مطجن ( motajjan ) ا . ع . بريان كردهء در تابه . مطح ( math ) م . ع . مطحه مطحا ( از باب فتح ) : بدست زد آن را . و مطح المراة : گاييد آن زن را . مطحان ( meth n ) ص . ع . مار حلقه زدهء گرد گرديده . مطحان ( meth n ) ا . ع . آسياب . ج : مطاحن . مطحانة ( meth nat ) ا . ع . آسياب . و دورى و بشقاب خرد و كوچك . مطحة ( metahhat ) ا . ع . دنبالهء سم گوسپند . و چيزكى برآمده و گرد در پاى گوسپند كه بدان زمين را خراشد . مطحر ( methar ) ا . ع . كمان دور - انداز . و تيرى كه دور رود . و شير بيشه مطحر ( methar ) ص . ع . حرب مطحر : حرب زبون كه دور كنند و دفع سازند يكديگر را . مطحر ( mothar ) ص . ع . نصل مطحر : پيكان دراز . مطحرة ( metharat ) ا . ع . جنك زبون كه يكديگر را دور كنند و دفع سازند . مطحلب ( motahleb ) و ( motahlab ) ص . ع . آب چغرلاوهناك . مطحلبة ( motahlabat ) و ( motahlebat ) ص . ع . عين مطحلبة : چشمهء چغرلاوهناك . و كذلك عين مطحلبة . مطحن ( methan ) ا . ع . آسياب . مطحنة ( mathanat ) ا . ع . نانوا - خانه . و آسياب . مطحنة ( methanat ) ا . ع . آسياب . و دورى و بشقاب خرد و كوچك . مطحوة ( mathovvat ) ص . ع . مظلة مطحوة : سايبان بزرك . مطحول ( mathul ) ص . ع . بر سپرز زده شده . و اناء مطحول : آوند پر . مطحوم ( mathum ) ص . ع . هر چيز پر . مطحون ( mathun ) ص . ع . آرد شده و آسياب شده . مطحى ( mathi ) ص . پ . مأخوذ از تازى - نيك گسترده شده از سايه و درخت و جز آن . مطحى ( motahhi ) و مطحية ( motahhiyat ) ص . ع . گياهى كه مىرويد و مىپوشاند روى زمين را . مطحية ( mathiyyat ) ص . ع . مظلة مطحية : سايبان بزرك . مطخ ( matx ) ا . ع . آب لاىناك تك چاه و يا حوض كه در آن كرمهاى سياه باشد و خوردن نتوانند . مطخ ( matx ) م . ع . مطخ مطخا ( از باب فتح ) : بسيار خورد . و مطخ العسل : ليسيد انگبين را . و مطخ الماء : با دول آب كشيد از چاه . و مطخ بيده : با دست زد آن را . و مطخ عرضه : معيوب كرد آبروى آن را . و زشت و آلوده نمود آن را . مطخ مطخ ( metex - metex ) ع . كلمهايست كه در تكذيب قول كسى مىگويند اى قولك باطل . مطخة ( metaxxat ) ا . ع . چوبى كه كودكان بدان بازى كنند . و چوبى گرد كه بدان بازى طث كنند . مطخرر ( motaxar ) ص . ع . سست و ناتوان . مطر ( matr ) و ( matar ) م . ع . مطر مطرا ( از باب نصر ) : باريد . و مطرتهم السماء مطرا و مطرا : بارانيد بر ايشان آسمان ( لازم و متعدى ) . و مطر الرجل فى الارض مطورا و مطرا : بشد آن مرد در زمين و رفت . و مطر الفرس : بشتافت و تيز رفت آن اسب . و مطر القربة : پر كرد مشك را . و مطرنى بخير : نيكويى رسانيد من را . و ما مطر منه خيرا و بخير ( مجهولا ) : از و خيرى نرسيد . و مطرت الطير : شتابى كرد آن مرغ وقت فرود آمدن . و ما ادرى من مطربه : نمىدانم كه برد او را . و كذا : ذهب