على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3339
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
از تازى - كوزهء آبخورى و هر ظرفى كه بدان آب خورند . مشرة ( macrat ) ا - ص . ع . برگى مانا به برگ خرمابن كه از بيخ درخت عضاه و جز آن برآيد . و شاخهء تازهء نو برآمده پيش از آنكه رنك گيرد و درشت گردد . و جامه و پوشاك . و هر برگى پيش از آنكه منشعب گردد . و نام مرغى . و اذن حشرة مشرة : گوش نازك خوشنما . و امراة مشرة الاعضاء : زنى كه اندام وى تازه و ممتلى باشد . مشرة ( macrat ) و ( macarat ) ا . ع . ما احسن مشرة الارض : چه بسيار نيكو است روى اين زمين و گياه آن . و كذلك : ما احسن مشرة الارض . مشرج ( mocarraj ) ص . ع . خريطهء بند بسته . مشرجع ( mocarja ' ) و مشرجعة ( mocarja'at ) ص . ع . دراز كرده شده . و مطرقة مشرجعة : خايسك آهنگرى دراز و بىپهلو . مشرح ( macrah ) ا . ع . فرج زن . مشرح ( mecrah ) ا . ع . نام شخصى . مشرح ( mocarrah ) ص . ع . گوشت كفانيده . مشرح ( mocarreh ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كسى كه تشريح مىكند . مشرر ( mocarrar ) ص . ع . گوشت در آفتاب خشك كرده . مشرز ( mocarraz ) ا . ع . مأخوذ از شيرازهء فارسى - هر چيزى كه بعض آن را به بعضى ديگر بسته و كنارهاى آن را شيرازه زنند و بهم منضم كنند . مشرس ( mocres ) ص . ع . كسى كه داراى شترانى باشد كه گياه شرس مىچرند . مشرسة ( mocresat ) ص . ع . ارض مشرسة : زمينى كه داراى گياه شرس باشد . مشرسفة ( mocarsafat ) ص . ع . شاة مشرسفة : گوسپندى كه پهلوهاى آن تا سر استخوان پهلويش سپيد باشد . مشرشر ( mocarcer ) ا . ع . شير بيشه . مشرط ( mecrat ) ا . ع . نيشتر . مشرطح ( mocarteh ) و ( mo - ) ( cartah ) ا . ع . روندهء در شهرها و سياح . مشرع ( mocra ' ) ص . ع . نيزهء راست كرده و نوكدار . مشرعة ( macra'at ) و ( macro - ) ( at ) ا . ع . جاى به آب در آمدن . و جائى كه ستوران آب مىخورند . ج : مشارع . مشرعة ( mocra'at ) ص . ع . رماح مشرعة : نيزههاى راست كرده شدهء بسوى كسى . مشرف ( macraf ) ا . ع . بلندى زمين . و جاى بلند . ج . مشارف . مشرف ( mocraf ) ا . ع . منار و برج . و هر منظرى كه بر بلندى باشد . مشرف ( mocref ) ص . ع . نزديك و و بالا برآمده . و از بالا به زير نگرنده . و افراشته و بلند و رفيع . و كسى كه سرافرازى مىكند و مهربانى مىنمايد . و جبل مشرف : كوه بلند و نمايان . و قبر مشرف : گور بلند كه بسنك و مانند آن بنا شده باشد و هو منهى عنه . مشرف ( mocref ) ا . ع . نام كوهى . مشرف ( mocref ) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - بلند و سركوب و افراخته شده . و بلند برآمده . و نمايان . و مفتش و ديده . و و ناظر و نگرنده و بيننده . و صاحب منصبى در خزانه كه تصديق مىكند درستى حساب را . و مشرف بودن : سركوب بودن . و بلند و نمايان بودن . و ديدهور بودن . مشرف ( mocarraf ) ص . ع . بزرك . مشرف ( mocarraf ) م ف . پ . مأخوذ از تازى - سرافرازى دهنده . و بزرگى دهنده . و سرافراز . و مشرف ساختن و يا مشرف كردن : سرافراز كردن . و سرافرازى دادن . و مشرف شدن : سرافراز شدن . مشرفة ( macrafat ) ا . ع . بلندى زمين . و جاى بلند . ج : مشارف . مشرفى ( macrafiyy ) و ( macre - ) ( fiyy ) ص . ع . منسوب به مشارف الشام . مشرفية ( macrafiyyat ) ص . ع . سيوف مشرفية : شمشيرهائى كه در مشارف شام مىسازند . مشرق ( macraq ) ا . ع . بمعنى مشرق و برآمد نگاه آفتاب ( ولى كمتر استعمال مىشود ) . مشرق ( macreq ) ا . ع . برآمد نگاه آفتاب ضد مغرب . ج : مشارق . مشرق ( macreq ) ا . پ . مأخوذ از تازى - باختر و آن طرف از چهار طرف افق كه آفتاب برميآيد و طلوع مىكند . و مشرق گشاده زال زر و يا مشرق گشاده بالزر : صبح دميده و آفتاب برآمده . مشرق ( mocreq ) ص . ع . روشن و تابان . مشرق ( mocarraq ) ا - ص . ع . گوشت خشك شدهء در آفتاب . و جامهء سرخ رنك . و قلعهء گچاندود . و مسجد خيف . و بازار طائف . و نمازگاه . و منه : اين منزل المشرق اى مكان الصلاة .