على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

4016

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

يلب يعنى يك جوشن چرمين . يلچى ( yel - ci ) ا . پ . مأخوذ از تركى ايلچى . يلدا ( yald ) ا . پ . نام درازترين شبهاى زمستان يعنى شب اول جدى . و نام يكى از ملازمان حضرت عيسى . يلدك ( yaldak ) ا . پ . آب نيم گرم كه شير گرم نيز گويند . يلغران ( yalqar n ) ا . پ . آشى كه در راه سفر بر بالاى شتر پزند . يلغز ( yalqaz ) ا - ص . پ . تنها . و اسب . يلغزه ( yalqaze ) ا . پ . پوست خشخاش . يلفچى ( yalaf - ci ) ا . پ . چوپان و گله‌بان . يلق ( yalaq ) ا . ع . سپيد از هر چيزى . يلقة ( yalaqat ) ا . ع . بز سپيد . و واحد يلق . يلك ( yalak ) ا . پ . قسمى از كلاه و تاج پادشاهان . يلكن ( yalkan ) ا . پ . منجنيق و منجنيك و بلكن . يلل ( yalal ) ا . پ . نام جايى . يلل ( yalal ) ا . ع . كوتاهى دندان بالا و كجى آن بجانب داخل دهن و ناهموار روييدگى آن ، و الفعل من سمع . و تابانى . يق : صفاة بينة اليلل : يعنى سنك لغزان و تابان ، و الفعل ايضا من سمع . يللى ( yalali ) و ( yallali ) ا . پ . بانك و فريادى كه در حالت مستى و يا هنگام رسيدن خبر خوش مىنمايند . و يلى وا كردن : ترك شهوات نفسانى كردن . يلم ( yalam ) ا . پ . سريش و سريشم . و يلم ماهى : سريشم ماهى . يلما ( yalm ) ا . پ . هر چيز بزرك و كلان كه سبك باشد . يلمان ( yalm n ) ا . پ . ضرب شمشير . يلمع ( yalma ' ) ا . ع . برق بىباران . و سراب . و دروغ‌گوى . يلمعى ( yalma'iyy ) ا . ع . مرد تيزخاطر روشن‌خرد و دروغ‌گوى . يلمق ( yalmaq ) ا . ع . مأخوذ از يلمه فارسى و بمعنى آن . ج : يلامق . يلمك ( yalmak ) ا . ع . مرد جوان قوى و توانا . يلملم ( yalamlam ) ا . ع . نام كوهى بر دو منزل از مكه معظمه كه ميقات اهل يمن است در حج و آن را الملم و يرمرم نيز گويند . يلمه ( yalme ) ا . پ . نوعى از جامه پوشيدنى دراز كه قبا نيز گويند . يلمه‌ريش ( yalme - ric ) ا . پ . ريش پهن و دراز . يلنجج ( yalanjaj ) و يلنجوج ( yalanjuj ) و يلنجوجى ( yalanjujiyy ) ا . ع . چوبى خوشبوى كه بدان بخور كنند . يلندد ( yalandad ) ص . ع . رجل يلندد : مرد دشمن و سخت خصومت كننده‌اى كه به حق ميل نكند . يلوانه ( yalv ne ) ا . پ . يالوانه و پرستوك . و مرغ آبى خرد و كوچك . يلوك ( yaluk ) ص . پ . جسيم و تناور و قوى و زوردار . يلوك ( yaluk ) و يلولنگ ( yalulang ) و يلوليك ( yalulik ) ا . پ . مرد جنگى و بهادر و دلاور و شجاع و پهلوان . يلوه ( yalve ) و يلوى ( yalvi ) ا . پ . قرقاول و تذرو . و داربست . يله ( yale ) ا - ص . پ . نجات و خلاص و رهايى و خلاصى . و بآزادى در چراگاه گذاشته شده . و رها كرده شده و آواره . و هرزه و اوباش . و كج ضد راست . و روسپى و زن زناكار و فاحشه . و گول و احمق . و ناحق و ناراست و باطل و بيهوده . و تنها و منفرد . و دوان و دونده و تازان و تازنده و حمله‌كننده . و يله آمدن : فرود آمدن و پايين آمدن . و يله اوفتادن : آواره شدن . و يله دادن : بىكار و بىعار شدن . و يله كردن : رها كردن و آزاد كردن و گذاشتن و سردادن و ول كرده شدن . يله‌دار ( yale - d r ) ا . پ . جاسوس . و غارت‌گر . يله يشم ( yale - yacam ) ا . پ . نام كوهى در حوالى قزوين گويند حيوانات و ديگر چيزها در آن يافت شود كه همه متحجر شده و سنك شده‌اند . يلى ( yali ) و ( yalli ) پ . ر . يللى ( yalali ) و ( yallali ) . يلىزن ( yali - zan ) و ( yalli - zan ) ا . پ . خواننده و سازنده . يليله ( yalile ) ص . پ . تناور و جسيم و توانا و زورآور و شجاع و دلير . يليم ( yelim ) ا . پ . يلم و سريش و سريشم . يم ( yam ) پ . ضمير متصل بمعنى ام كه به آخر اسمهايى كه با الف و يا واو تمام شده‌اند در مىآيد مانند عصايم و گيسويم . يم ( yam ) ا . پ . مأخوذ از تازى - دريا . و پادشاه يم : كرم پادشاهى كه كرم وى مانند دريا بىپايان باشد .