حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )
63
الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )
داد و او را قانع كرد كه به تنهايى قادر نيست چنين بناى مهمى بسازد و بايستى معاونان با كفايتى داشته باشد تا بتواند با تكيه بر آنها اين مسؤوليت دشوار را به اتمام برساند و اينكه ناگزير بايستى براى اين كار عدهاى از دانشمندان چه در سرزمينهايى كه به وسيلهء مغولها اشغال شدهاند و چه در خارج از اين سرزمينها داوطلبانه گرد هم آيند و در امر ساخت اين بناى عظيم به او كمك كنند . هلاكو خان با اين پيشنهاد موافقت كرد . « 1 » پس از اين بود كه خواجه فرستادهء خردمندى را به نام فخر الدين لقمان بن عبد اللّه مراغى ، انتخاب كرد و به او مأموريت داد تا در اطراف كشورهاى اسلامى با دانشمندان و علماى اسلامى ملاقات كند و ضمن دلگرم كردن آنها از آنان دعوت به عمل آورد كه به سرزمينهاى خودشان بازگردند . علاوه بر اين اگر در كسى صلاحيت و برجستگى علمى خاصى ديد ، با هر مليتى كه باشد ، دعوت كند كه به هيأت علمى خواجه بپيوندد . كار ، منظم و دقيق به پايان رسيد . علما و دانشمندان از سرزمينهاى مختلف گردهم آمدند و تحت نظارت خواجه طرحهاى از پيش مطالعه شدهء او را به مرحلهء اجرا در آوردند . چيزى نگذشت كه كتابخانهها آكنده از كتاب شد . حتى كتابخانهء مراغه به تنهايى داراى مجموعهاى از كتاب شد كه در كمتر كتابخانهاى يافت مىشد . مدارس در هر مكانى برپا شد و فرهنگ اسلامى حياتى دوباره گرفت . نفوس مردم مالامال اميد و آرزو گرديد . دعوتگران و راهنمايان به هر
--> ( 1 ) - اولين رصدخانه در جهان ، رصدخانهء ابرخس در يونان است كه قبل از ميلاد تأسيس شد . حدود سه قرن بعد ، رصدخانهاى در اسكندريه تأسيس شد به نام رصدخانهء بطلميوس . اما در عصر اسلامى اولين رصدخانهاى كه ساخته شد رصدخانهء مأمون در بغداد بود . در اواخر قرن سوم هجرى در شام رصدخانهء محمد جابر بستانى ساخته شد و در مصر رصدخانه حاكمى و در بغداد رصدخانهء ديگرى ساخته شد .