حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )
5
الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )
سرآغاز : مورخ عرب ، آقاى حسن امين ، كسى است كه قرائتى نو از تاريخ عربى - اسلامى دارد و با اين قرائت ، به نگارشى جديد از اين تاريخ مىپردازد . او زمانى به انجام اين رسالت مبادرت نمود كه ملاحظه كرد قسمت مهمى از اين تاريخ از ديد قدرتمندان و براى رضايت خاطر آنان و قسمت ديگرى بىطرف و تا آنجا كه ممكن است در جستجوى حقيقت ، نگاشته شده است . از نظر او شيوهء نگارش نخستين ، شايع و حاكميت يافته ، به عنوان تاريخى مسلّم و قطعى كه نيازى به تجديد نظر و مناقشه ندارد ، همواره از نسلى به نسل ديگر نقل شده است ، به طورى كه اگر كسى تلاش كند آن را مورد ترديد و نقد قرار دهد به تجديد نظر در مسلمات تاريخى متهم مىشود . اين در حالى است كه شيوه نگارش دوم به كنار افكنده شده و كسى به آن توجه نمىكند . مورخ امين با علم به اين حقيقت ، تلاش دارد رسالت سنگينش را انجام دهد . به اين منظور تمامى صفحات تاريخ را اعم از آن بخش كه جزء مسلّمات شده و آنها كه متروك گرديده است ، بازخوانى مىكند . و در آنچه با انديشهء يك مورخ محقق و متانت دانشمند خواهان بيان مطلب حق ، و جرأت انسان حقيقت جو ، برايش حاصل مىشود ، مىنگرد و حقيقت را كشف كرده ، براى خواننده با زبانى روان و در عين حال عميق بيان مىكند .