حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )
341
الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )
امامان اسماعيلى به پايان رسيد و خلافت فاطميه به دست اولين خليفهء ظاهر فاطمى ، عبد الله مهدى ، آشكار گرديد . آنچه گفته شد جريان كار ابن حوشب بود . اما على بن الفضل : پيروزىهاى او هم كمتر از ابن حوشب نبود . او توانست مردم را گرد خود جمع كند . او از پايگاهش در « جيشان » و « يافع » دعوت اسماعيلى را منتشر و آن را تبليغ مىنمود تا اينكه اوضاع براى او و ابن حوشب ، تثبيت گرديد . اما ناگهان ميان آن دو اختلافى در گرفت و ابن حوشب بر عليه دوست و يارش به مبارزه برخاست و به ابن الفضل نسبت داد كه نه تنها از اسماعيليه بلكه از اسلام خارج شده است . البته اينها گفتارهايى است كه نمىتوان به آن تمسك كرد . زيرا در هر دوره و هر سرزمينى ديدهايم كه دشمنىها موجب شده است برخى ، برخى ديگر را به اين گونه اتهامها متهم كنند . دكتر محمد جمال الدين سرور در كتابش تحت عنوان « النفوذ الفاطمى فى جزيرة العرب » ص 63 ، چاپ 1993 به نقل از كتاب « اسرار الباطنية و اخبار القرامطة ، ص 27 - 28 » مىنويسد : « چون ابن حوشب معروف به منصور اليمن ديد كه دعوتش به سوى مهدى مورد استقبال بسيارى از اهالى سرزمين يمن واقع شده است ، به محمد حبيب و فرزندش عبيد الله در سلميه همراه با ارسال اموال و هدايايى ، نامهاى نوشت و آنها را از سرزمينهايى كه فتح كرده است آگاه كرد . » ملاحظه مىكنيم كه اين نويسنده خليفهء نخستين فاطمى را عبيد الله ناميد درحالىكه نام صحيح او ، عبد الله است . دكتر سرور همچنين مىنويسد : « ضعف حكومت زياديه تأثير بسزايى در موقعيت دعوت فاطميان در