حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )
24
الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )
شهرت و آوازهء شهر طوس با دفن امام رضا عليه السلام در قرن سوم هجرى در بخش سناباد اين شهر ، جاودانه شد . اشعارى كه در مدح و رثاى اين امام به زبان عربى و فارسى سروده شد ، شهرت والايى به اين شهر بخشيد . اين شهر ، شهرى بزرگ و ريشهدار در تاريخ است كه قدمت آن به هزار سال مىرسد . اين شهر ، جامع ظرافتهاى معمارى اسلامى قديم به كار رفته در مساجد با شكوه و گنبدهاى طلايى مزين به كاشىهاى قيمتى ، و مهارت مهندسى جديد به كار رفته در خيابانهاى وسيع ، بناهاى مرتفع و ديگر نشانههاى شهريت موجود در زمان ما مىباشد . طابران كه قبلا از آن نام برديم ، امروزه در بيست مايلى مشهد واقع است و مزار حكيم ابو القاسم فردوسى در آن قرار دارد . نوغان : منطقهاى است كه امروزه بخشى از شهر مشهد است . اما سناباد ، كشتزارى بوده از حميد بن قحطبه كه در اوائل خلافت عباسيان ، والى خراسان بوده است . در سال 192 ه رافع بن ليث بن نصر بن سيار در مرو و ماوراء النهر سر به شورش بر مىدارد كه هارون الرشيد براى خاموش كردن شعلهء اين شورش و قيام ، شخصا راهى خراسان مىشود . در اين سفر ، مأمون نيز او را همراهى كرده است . هارون در بين راه بيمار مىشود و وقتى به شهر طوس مىرسد ، در اثر شدت يافتن بيمارى در سال 193 ه مىميرد و در خانهء حميد بن قحطبه در سناباد به خاك سپرده مىشود . آنگاه مأمون دستور مىدهد كه بقعه و مقبرهاى بر قبر پدرش هارون بسازند . در راه بازگشت امام رضا عليه السلام و مأمون از مرو به سمت بغداد ، امام عليه السلام در طوس وفات مىكنند كه مأمون دستور مىدهد او را در قسمت غربى قبر پدرش در داخل مقبرهء او دفن كنند . اين مكان از آن سال تا به حال به نام مشهد رضا مشهور و امروزه مزار مسلمانان است كه از نقاط مختلف به آنجا