حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )
229
الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )
به جاست مقالهاى را كه مستشرق روسى ، ايوانف : wonaAVI . W نگاشته و دكتر عارف تامر به عربى ترجمه كرده ، تقديم خوانندگان كنيم . دكتر عارف تامر مىنويسد : آنچه در زير مىآيد ، افاضاتى است تاريخى و گزيده شده از مقالهاى انگليسى به قلم مستشرق روسى ، ايوانف ، كه در سال 1938 م ، مجلهء انجمن پادشاهى آسيايى در لندن نشر كرده است ؛ ما با توجه به اينكه اين مقاله از نظر تاريخى داراى اهميت است ، اقدام به ترجمه آن كرده ، مطالب مهم آن را انتخاب نموديم [ و اينك تقديم شما خوانندگان عزيز مىكنيم ] . ايوانف در اين مقاله چنين مىگويد : در سال 1537 ميلادى در مملكت اسلامى و سنىنشين « برهان نظام شاه » واقع در ايالت دكن هند ، واقعهاى رخ داد ، در نوع خود بىنظير ؛ و آن اينكه : پادشاه اين ايالت اعلام كرد كه به مذهب شيعهء جعفرى گرويد و آن را مذهب رسمى اين ايالت قرار داده است . « برهان نظام شاه » از سال 914 هجرى تا سال 961 هجرى ( 1508 م - 1554 م ) به حكومت رسيد . شايسته است اشاره شود اين انقلاب عجيب ، على رغم اينكه از عواطف و احساسات دينى پادشاه و همچنين از وسعت اطلاعات و آگاهى او به خاطر ارتباطات و مطالعاتش بهعنوان يك پادشاه عاقل حكايت مىكند ، با شگفتى و بهت همگان مواجه شد . برخى اين حادثه را به علل و اسباب ديگرى از قبيل ملاحظات سياسى و يا عوامل تأثيرگذارى كه ناخودآگاه از طرف
--> بود : قاسم شاه ، مؤمن شاه و كيا شاه . پس از مرگ او در سال 711 ه برخى از افراد خانوادهاش به ايالت جيلان نقل مكان كردند و در يكى از روستاهاى كوچك به نام ماهيانا اقامت گزيدند . اينان به نام « سادات خداونديه » معروف هستند . پيروان او ، بين دو فرزندش ، قاسم شاه و مؤمن شاه ، تقسيم شدند كه نسبت آقا خان و پيروان او كه امروزه به نام اسماعيليان آقا خانيه معروف هستند ، به قاسم شاه مىرسد » .