حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )

217

الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )

كند ، نه همهء آن . منگوقاآن دو حمله را تدارك ديد : حمله‌اى به سوى شرق و حمله‌اى ديگر به سوى غرب . وى رهبرى حملهء اوّل را به برادرش قوبيلاى قاآن سپرد و وظيفهء او را در اين حمله چنين تعيين كرد : وادار كردن مملكت‌هاى تبت و ختا « 1 » و برخى از بخش‌هاى هند كه به ختا متصل است و مناطق ديگرى كه امروزه اسامى آنها تغيير يافته و در نتيجه نمىتوان حدود آنها را به‌طور دقيق معين كرد ، به تسليم شدن . منگوقاآن فرماندهى حملهء دوم را به برادرش هلاكو سپرد و وظيفه‌اش را چنين معين نمود : ورود به مصر پس از گذشتن از ايران و عراق و شام و همچنين

--> ( 1 ) - ابن خلدون در مورد ختا چنين مىگويد : « آنها بزرگ‌ترين قبيله از قبايل ترك در ماوراء النهر هستند . آنها امتى بيابان‌نشين بوده‌اند كه در چادرها زندگى مىكرده و دين زرتشتى داشته‌اند . آنها در نواحى اوزگند و بلاد ساغور و كاشغر اقامت داشته‌اند . » در نظر ابن اثير نيز اينان ترك بوده‌اند . زيرا وى از آنها به « اتراك ختا » تعبير مىكند . اما او با توصيف جريانى براى آنها ، مىگويد : « آنها قبل از آن از چين خارج شده ، در خدمت ايلخانان حاكم تركستان بوده‌اند . او داراى سربازان ترك ، چين و ختا بوده است . حكومت ختا و كفار ترك در ماوراء النهر مستقر شد . » دكتر حسين مونس مىگويد : چين در قديم دو بخش بوده است : چين جنوبى كه همين بخش به نام چين معروف است و مسلمانان به سواحل آن تردد زياد داشته‌اند ؛ و چين شمالى كه به نام بلاد ختا يا ختاى معروف است . عربها اولين كسانى هستند كه اين نام را بر شمال چين و پايتخت آن ، خان باليق يا پكن ، اطلاق كرده‌اند . اروپائيان از آنها اين نام را گرفته‌اند و سپس از قرن سيزدهم تا شانزدهم تمام چين را ختاى ناميدند . ختا در اصل نامى است كه عربها بر اتراك چين در محلى كه اينك به نام سنكيانج و صحراى مغولستان معروف است مسكن داشته‌اند ، اطلاق كرده‌اند . عربها سپس اين نام را بر چين شمالى اطلاق كردند . اتراك ختا به چين حمله كرده ، دولتى در آن‌جا تأسيس كردند كه در طول قرن دهم و يازدهم پا برجا بود . اما در مورد نام صين [ چين ] قول صحيح‌تر اين است كه اين نام از نام دولت سينگ كه در طى قرن سيزدهم در چين حكومت مىكرد ، گرفته شده است .