چنگيز خان : چنگيز همان كسى است كه مغولها را در اين حمله رهبرى مىكرد . او كسى است كه در سال 1202 - 1201 ميلادى در پى كشمكش‌هايى خصوصا با جاموكا كورخانا ، امپراتور منتخب قبايل هم‌پيمان ترك مغولى ، به فاصلهء بسيار اندك ، به رهبرى رسيد . از جمله كسانى كه خالصانه چنگيز را در اين كشمكش يارى كردند ، سه شخصيت مسلمان بودند به نامهاى : « جعفر خواجه » كه گفته مىشود چنگيز با خواهر او ازدواج كرده بود ؛ « حسن » و « دانشمند حاجب » . اين دو شخصيت اخير چنگيز را در حمله‌اش به خوارزم همراهى كرده‌اند و موجب خدمات شايانى به وى خصوصا در مذاكراتش با مردمان سرزمينهاى فتح شده ، بوده‌اند . « دانشمند » 25 سال پس از چنگيز زنده بود و تربيت و تعليم يكى از نوادگان چنگيز به نام « اوكتاى » را بر عهده داشت . اين گروه از مسلمانان در واقع به‌عنوان تجارت به اين سرزمينها آمده بودند . اينها كه از غرب جهان اسلام به اين سرزمينها آمده بودند ، همان كسانى بودند كه عهده‌دار روابط بازرگانى و تجارى با مغولستان و چين بودند . يكى از كسانى كه با چنگيز خان قبل از حمله‌اش به خوارزم همكارى مىكرد ، فردى بود به نام محمد يلواج كه چنگيز او را وزير و مشاور خود قرار داد و در مأموريتى او را به‌عنوان پيك نزد خوارزمشاه فرستاد . چنگيز پس از استيلا بر ماوراء النهر او را حاكم آن‌جا قرار داد . او به آبادانى آن منطقه كه توسط مغولها به ويرانه تبديل شده بود ، پرداخت و به‌طور صحيحى آن‌جا را اداره كرد و اين مديريت مفيد واقع شد . يكى ديگر از دستياران چنگيز خان فردى بود به نام فخر الدين محمود بن محمد خوارزمى كه ابن فوطى در مورد او چنين مىگويد : « يكى از وزراى برجستهء چنگيز خان بود كه محور ادارهء مملكت در مشرق ، ممالك