على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2348

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عزالى . و قولهم : ارخت الدنيا عزاليها اى كثر نعيمها . و ارسلت السماء عزاليها اى امطرت كثيرا . عزلان ( ozl n ) ع . ج . اعزل . عزلبة ( azlabat ) م . ع . عزلب المراة عزلبة : گائيد آن زن را . عزلة ( ozlat ) ا . ع . دورى و گوشه‌نشينى . عزلت ( ezlat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گوشه‌نشينى . و خانه‌نشينى . و عزلت گزيدن : گوشه‌نشينى اختيار كردن و ترك مراوده با مردمان نمودن و بعبادت پروردگار مشغول شدن . عزلة ( azalat ) ا . ع . استخوان سرسرين كه به زمين رسد . عزلت دوست ( ezlat - dust ) و عزلت گزيده ( ezlat - gozide ) و عزلت گزين ( ezlat - gozin ) ص . پ . آنكه تنهائى و گوشه‌نشينى و خلوت را دوست مىدارد . عزلتى ( ezlati ) ص . پ . زاهد و گوشه‌نشين . عزلى ( azli ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - معزولى و استعفا . عزم ( azm ) ا . ع . قصد و آهنگ . و كنجارهء مويز . ج : عزم . و قوله تعالى : وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً اى رأيا معزوما عليه . و قوله : فَاصْبِرْ كَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ ، و الوالعزم از پيغمبران پنج تن‌اند : نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و محمد عليه و عليهم السلام زيرا هر يك داراى عزم و شريعتى بودند كه ناسخ شريعت پيش بود و گفته‌اند اولوا العزم شش نفراند : نوح كه صبر كرد بر اذيت قوم خود و ابراهيم كه صبر كرد بر آتش و اسحق كه صبر بر ذبح نمود و يعقوب كه صبر بر فراق فرزند و كورى نمود و يوسف كه در چاه و زندان صبر كرد و ايوب كه صبر بر ضرر نمود . و نيز گفته‌اند مراد از الوالعزم نوح و ابراهيم و اسحق و يعقوب و موسى و محمد عليهم السلام مىباشد . عزم ( azm ) م . ع . عزم الامر و عليه عزما و عزما و معزما و معزما و عزمانا و عزمة و عزيما و عزيمة ( از باب ضرب ) : آهنگ نمود بر آن كار و دل نهاد و كوشش كرد . و عزم الامر نفسه : آهنگ نموده شد بر آن . و عزم فلان على الرجل : سوگند داد فلان آن مرد را . و عزم الراقى : عزائم و افسون خواند افسون خواننده . و نيز عزم : سخت دويدن . و واجب گردانيدن . عزم ( azm ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اراده و قصد و آهنگ و هنگ . و قصد و ارادهء بطور جد . و عزم بزم رفتن : رفتن بمهمانى و بزم . و عزم راه كردن : اظهار مسافرت نمودن . و عزم سفر گرفتن : عزيمت سفر كردن و بجد عازم مسافرت گشتن . و عزم كارى كردن : بجد و كوشش بسيار مرتكب آن كار شدن . و با عزم : كسى كه ايفاى عهد نمايد و بر قول خود ثابت و راسخ بماند . و عزم جزم : قصد و آهنگ استوار و محكم . عزم ( ozm ) م . ع . عزم عزما و عزما . مر . عزم . عزم ( ezm ) ا . ع . ام العزم : كون و است . عزم ( azam ) ا . ع . مردمان استوار در دوستى و صحيح و ثابت در آن . ج : عزمة . عزم ( ozam ) ع . ج . عزمة . عزم ( ozom ) ع . ج . عزم . عزمات ( azam t ) ع . ج . عزمة . عزمان ( ozm n ) م . ع . عزم عزما و عزمانا . مر . عزم . عزمة ( azmat ) ا . ع . واجب و ثابت . ج : عزمات . و عزمة من عزمات الله : حقى از حقوق خدا و يا واجبى از واجبات . عزمة ( azmat ) م . ع . عزم عزما و عزمة . مر . عزم . عزمة ( ozmat ) ا . ع . نزديكان و قبيلهء مرد . ج : عزم . عزمة ( ezmat ) ا . ع . است و كون . و ام عزمة كذلك . عزمة ( azamat ) ا . ع . مرد استوار در دوستى و ثابت قدم . ج : عزم . عزم درست ( azm - dorost ) ص . پ . كسى كه در ارادهء خود ثابت و جازم باشد . عزمى ( azmiyy ) ا . ع . كنجاره فروش . و مردى كه ايفاى عهد نمايد . عزو ( azv ) م . ع . عزوته الى ابيه عزوا ( از باب نصر ) : نسبت دادم او را بپدرش . و عزا اليه و له : نسبت پذيرفت به دو و منسوب كرد بسوى او . مر . عزاء . عزوان ( azv n ) ا . ع . بنو عزوان : گروهى از جن . عزوب ( ozub ) م . ع . عزب عزوبا ( از باب نصر ) : دور شد . و عزب عزوبا ( از باب نصر و ضرب ) : پنهان گرديد و غايب شد . و عزب فلان : رفت فلان . و عزب عنى فلان : دور شد از من فلان . و عزبت الابل : دور شدند شتران از چراگاه . و عزب عن فلان حلمه : حلم نكرد فلان . و عزب القوم : رسيدند آن قوم بچراگاه دور دست . و عزب طهر المراة عزوبا و عزبا ( از باب نصر ) : غايب شد شوى زن در ايام طهروى . مر . عزب . عزوبة ( azubat ) ا . ع . زمين دور از چراگاه و دراز راه بسوى گياه . عزوبة ( ozubat ) ا . ع . بىزنى . و بىشوئى .