على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2344

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عروض كلامه يعنى در فحوا و معنى كلام او . و جائى كه پيش آيد كسى را وقت رفتن . و بسيار از چيزى . و ابر . و طعام . و گوسپند . و شتر كه از بىعلفى خار خورد و با عام است . و نيز حاجت . يقال : هو ركوض بلا عروض يعنى او متحرك است بدون حاجتى كه بر وى عرضه كرده باشند . و نيز عروض : مكه و مدينه زادهما اللّه شرفا . عروض ( oruz ) ا . ع . ج . عرض . عروض ( oruz ) م . ع . عرض عرضا و عروضا . مر . عرض . عروط ( arut ) ص . ع . ماده شترى كه به خوردن درخت دندان وى ريخته باشد . ج : عرط . عروف ( aruf ) ص . ع . مرد نيك شكيبا . ج : عرف . و مرد دانا و كارشناس و ماهر . عروفة ( arufat ) ص . ع . مرد نيك دانا و كارشناس . و مرد نيك ماهر ( و التاء للمبالغة ) . عروق ( oruq ) ا . ع . ج . عرق . و العروق البيض : گياهى است كه زنان جهة فربهى استعمال مىكنند . و العروق الحمر : روناس . و عروق الشجر : علك . و العروق الصفر و العروق الصباغين : زرد چوبه . و العروق الكافور : زرنباد . و العروق النابضة : شرائين و رگهاى جهنده . عروق ( oruq ) م . ع . عرق فى - الارض عروقا ( از باب ضرب ) : رفت در زمين . عروق ( oruq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رگهاى بدن يعنى وريد و شريان . و بيخهاى درخت و ريشه‌هاى باريك آن . عروك ( oruk ) م . ع . عرك عركا و عراكا و عروكا . مر . عرك . عروكة ( arukat ) ص . ع . ناقة عروكة : ماده شترى كه بدون ماليدن كوهان فربهى آن دريافته نشود . و ماده شترى كه در پيه كوهانش شك باشد . ج : عرك . عرون ( arun ) ص . ع . ستور كفيده دست و پاى و موى رفته . و اسب عرنة زده . عروه ( arve ) ا . پ . نام مردى كه معشوق وى عفرا نام داشت و در آرزوى آن بمرد . عروه ( orve ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دسته و جاى گرفت دول و كوزه و جز آن . عروى ( arv ) ا . ع . پشته و تپه . و نام مردى . عرهل ( erhall ) ا . ع . شتر استوار . عرهم ( arham ) و ( erhamm ) ا . ع . شير بيشه . عرهول ( orhul ) ا . ع . واحد عراهيل . عرهوم ( orhum ) ا . ع . نرم و نازك از هر چيزى . و قطره . و باران . و درخت گز خشك شده . و درخت انگور هنگامى كه سر آن ظاهر شده باشد . عرهون ( orhun ) ا . ع . سماروغ سپيد و يا گياهى ديگر . ج : عراهين . عرى ( ary ) م . ع . عراه الامر عريا ( از باب ضرب ) : پوشيد او را آن كار . و عريته : آمدم او را . عرى ( ory ) ص . ع . فرس عرى : اسب بىزين . ج : اعرأء . يق : خيل اعراء . عرى ( ory ) ا . ع . برهنگى و بىپوشاكى . عرى ( ory ) م . ع . عرى الرجل من ثيابه عريا و عرية ( از باب سمع ) : برهنه گرديد آن مرد و كند پوشاك خود را . عرى ( or ) ا . ع . برهنگى . و ج . عروة . عرى ( ar ) ا . ع . كرانه و ناحيه . و درگاه . و ساخت سراى . و سختى سرما . عرى ( ar ) و ( er ) ا . ع . دكمهء جامه مقابل مادگى . و گوشه . و دستهء دول و كوزه و جز آن و جاى گرفت آنها . عرى ( ariyy ) ا . ع . باد سرد . عريان ( ory n ) ص . ع . برهنه . ج : عريانون . عريان ( ory n ) ا . ع . ريگستانى كه هيچ نروياند . و اسب دراز پا . و نام ريگ توده و قلعه‌اى در مدينه . و نام مردى . و نذير العريان : مردى از خشعم معروف بديانت . و بنو العريان : بطنى از حمير . و عريان النجى : زن و يا مردى كه راز نتواند نهفتن . عريان ( ory n ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - برهنه و تهمك و ورت و ورت . عريانة ( ory nat ) ص . ع . مؤنث عريان : زن برهنه . ج : عرايا . عريانون ( ory nuna ) ع . ج . عريان . عريانى ( ory ni ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برهنگى و بىپوشاكى . عريب ( arib ) ا . ع . نام مردى . و نام يكى از ملوك حمير . و ما بالدار عريب : نيست در خانه كسى . عرية ( eryat ) ا . ع . نوع و هيئت برهنگى . عرية ( eryat ) و ( oryat ) ا . ع . جارية حسنة العرية : دختر نيكو جاى برهنگى از روى و دست و پا . و كذلك حسنة العرية . عرية ( oryat ) م . ع . عرى عريا و عرية . مر . عرى . عرية ( ariyyat ) ا . ع . خرما بن بىيار و خرمابنى كه بار آن را خورده باشند . و درختى كه ميوهء آن را بمحتاجى دهند . ج : عرايا . و آنچه جدا دارند از مساومت وقت فروختن