على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2752

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

كاهبن ( k h - bon ) ا . پ . ساقه‌هاى خشك غلات از قبيل گندم و جو و ارزن و برنج و جز آن كه اهالى دار المرز كلش نامند . و ميدانى كه اين ساقه‌ها را در آن ريزند . كاه‌خانه ( k h - x ne ) ا . پ . انبار كاه و كاهدان . كاهدان ( k h - d n ) ا . پ . انبار كاه . كاهربا ( k h - rob ) و كاهرباى ( k h - rob y ) ا . پ . كهربا . مر . كهربا . كاهريز ( k h - riz ) و كاهريزه ( k h - rize ) ا . پ . سبوس و ريزه‌هاى كاه . كاهسته ( k heste ) ص . پ . كاسته و كم شده . و كاهسته شدن : كم شدن . كاهش ( k hec ) پ . م ح . كاستن . ا . كاستى و نقصان و كم شدگى . و خرج و صرف . و اتلاف . كاه فروش ( k h - faruc ) ا . پ . كسى كه پيشهء وى فروختن كاه است . كاه فروشى ( k h - faruci ) ا و ص . پ . پيشه و شغل كاه فروش . و جائى كه در آن كاه مىفروشند . كاهكشان ( k h - kac n ) ا . پ . كهكشان . كاهگل ( k h - gel ) ا . پ . گلى كه از خاك رست و كاه سازند براى اندود كردن . كاهگير ( k h - gir ) ص . پ . استر سركش . و هر حيوان نارام دست آموز نشده . كاهگيرى ( k h - giri ) ا . پ . سركشى و بيقرارى . و كاهگيرى كردن : سركشى كردن . كاهل ( k hel ) ا . ع . سر كتف و استخوان برآمدهء كرانهء دوش ستور و يا عام است . و مقدم بالاى پشت از طرف گردن يعنى ثلث اعلاى آن كه در وى شش فقره باشد و مخصوص است به انسان و در ساير حيوانات بطور استعاره گويند . و ما بين دو كتف . و بن گردن از جانب پشت . ج : كواهل . و فلان كاهل بنى فلان يعنى فلان عمدهء بنى فلان است در مهمات و رئيس ايشان است . الحديث : قال صلى اللّه عليه و آله : تميم كاهل مضر و عليها الحمل اى علاقة السيف . و ذو كاهل : مرد خشمناك . و گشن جوشان تيز شهوت . و الشديد الكاهل : بلند جانب صاحب شوكت و قدرت . و نيز كاهل : مرد كهل گرديده . الحديث : هل فى اهلك من كاهل اى اسن و صار كهلا ، قاله صلى اللّه عليه و سلم لرجل اراد الجهاد معه و يروى : من كاهل ( man - k hala ) اى تزوج . كاهل ( k hel ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - سست و تنبل و كسل و منبل و با درنگ و ضعيف و ناتوان و درمانده و غافل . و بيمار . و كاهل گشتن : غافل شدن . و تنبل و درمانده شدن . و كسل شدن . كاهلا ( k helan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - در حالت خستگى و درماندگى و بيمارى و كسالت . كاهلانه ( k hel ne ) ص و م ف . پ . آهسته آهسته و بطور تنبلى و با آهستگى و با درنگى . كاهل تنى ( k hel - tani ) ا . پ . سستى و كسالت . كاهل قدم ( k hel - qadam ) ص . پ . تنبل در حركت . كاهل مزاج ( k hel - mez j ) و كاهل وجود ( k hel - vojud ) ص . پ . تنبل و كسل . و مصاحب تنبل . كاهلى ( k heli ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سستى و منبلى و آهستگى و گرانى . و درنگى . و پرمه و پرمهه و منبلى . و غفلت . و كسالت . و سست دلى و ضعف و درماندگى . و بيمارى . و كاهلى كردن : تنبلى كردن . كاهن ( k hen ) ص . ع . فالگوى و كسى كه بطور غيب حكم امرى را كند . ج : كهنة ( kahanat ) و كهان ( kohh n ) و كاهنون . كاهن ( k hen ) ا . ع . كوشنده و متكفل مر كار و حاجت ديگرى را . كاهن ( k hen ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - ساحر و فالگير و غيبگوى و شعبده‌باز . كاهنات ( k hen t ) ع . ج . كاهنة . كاهنة ( k henat ) ص . ع . مؤنث كاهن . ج : كاهنات . كاهنگان ( k hang n ) ا . پ . كهكشان . كاهنون ( k henuna ) ص . ع . ج . كاهن . كاهو ( k hu ) ا . پ . تره‌اى مأكول كه بتازى خس گويند . و جنازه . و جنازهء گبران . و تابوتى كه مرده را در آن گذارند و بجانب گورستان برند . كاهواره ( k h - v re ) ا . پ . گاهواره . كاهوكب ( k hukob ) ا . پ . جنازه . و تابوتى كه مرده را در آن گذاشته به طرف گورستان برند . كاهى ( k hi ) ص . پ . هر چيز برنگ كاه . كاهى ( k hi ) ا . پ . نام يك قسم طبقى . كاهيدن ( k hidan ) ف ل و م . پ . كاستن و كاسته شدن و كم شدن و نقصان كردن . و ضعيف گرديدن . كاهيل ( k hil ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - كاهل . كأى ( ka'y ) م . ع . كاى فلانا كأيا ( از باب فتح ) : بسخن رنجانيد فلان را . كاى ( ka'ayyen ) ع . يعنى بسا . مر . اى ( ayy ) . كايد ( k yed ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - مكر كننده و كيد كننده و فريبنده . و