على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2737

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بالاخانه كه جلو آن باز باشد . و مرتبهء فوقانى از هر عمارتى . و عمارت برج مانند . و ايوان جلو عمارت . و رواق و شاهنشين . و كنگره و افراختگى مانند وى كه در جلو عمارت مىسازند . و نيز كاخ : باران . و نام شهرى در خراسان . و كاخ ماه : برج سرطان . و فلك اول . و كاخ مشترى : برج قوس . و برج حوت . و آسمان ششم . كاخ ( k x ) ا . ع . كازه و خانهء ازنى و كلك و مانند آن بىروزن . ج : كيخان و اكواخ . كاخج ( k xej ) ا . پ . زنگ . و لكه . و داغ . و چرك و آلايش . كاخر ( k xar ) ا . پ . پژمرده و بيحس . و باران . و ناخوشى يرقان . كاخرة ( k xerat ) ا . ع . فرود از حلقهء كون . كاخوسته ( k xuste ) و ( k xovste ) ا . پ . كافشه . كاخول ( k xul ) ا . پ . مرغ سار رنگارنگ و ملخ خوار . كاخه ( k xe ) ا . پ . باران زمستان . و بيمارى يرقان . كأد ( ka'd ) م . ع . كاد كأدا ( از باب فتح ) : اندوهگين گرديد و شكسته دل و بد حال شد از اندوه . كاد ( k d ) ا . پ . حرص و آز و شره . كاد ( k da ) ع . مر . كود ( kavd ) . كاد ( k dd ) ص . ع . محنت كشيده و سختى ديدهء در طلب چيزى . كأداء ( ka'd ' ) ا . ع . سختى . و ظلم و ستم . و اندوه . و پرهيز . و شب تاريك . كأداء ( ka'd ' ) ص . ع . عقبة كاداء : پژ دشوار گذار . كادح ( k deh ) افا . ع . كوشش‌كننده و جهدكننده . و محنت كشنده . و ورزنده . كادس ( k des ) ا . ع . آنچه بدان تطير كنند و بفال بد گيرند از فال و عطسه و جز آن . و آهو كه از پس پشت برآيد و آن را شوم دانند . ج : كوادس . كادىء ( k de ' ) ص . ع . دير روياننده . كادئة ( k de'at ) ص . ع . ارض كادئة : زمينى كه گياه آن بدرنگ درآيد . كادية ( k diyat ) ا . ع . سختى روزگار . و زمينى كه گياهش دير برآيد . كاذ ( k z ) ع . ج . كاذة . كاذان ( k z n ) ا . ع . ستبر فربه . كاذب ( k zeb ) ص . ع . دروغگو . ج : كذب ( kozzab ) و كاذبون . و ماده شترى كه گشنى گرده شود و دم بردارد و باردار نگردد . كاذب ( k zeb ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - دروغگو و نار است . و ناحق و باطل . و فريبنده . و صبح كاذب : صبح تار است و باطل . و قياس كاذب : دليل و برهان نار است و باطل . و ناقل كاذب : اخبار گوى فريبنده . كاذبات ( k zeb t ) ع . ج . كاذبة . كاذبة ( k zebat ) ص . ع . مؤنث كاذب . ج : كاذبات و كواذب . كاذبون ( k zebuna ) ا . ع . دروغ . ج : اكاذيب . قوله تعالى : لَيْسَ لِوَقْعَتِها كاذِبَةٌ . و نفس اماره كه شخص را گول مىزند . ج : كواذب . كاذبون ( k zebuna ) ع . ج . كاذب . كاذة ( k zat ) ا . ع . گوشت كرانهء كس . و گوشت يارهء پالاى دوران و يا گوشت مؤخر دوران . ج : كاذ . كاذتان ( k zat ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو گوشت پارهء بالاى ران . كاذى ( k zi ) ا . پ . گياهى بسيار خوشبوى كه بپارسى كندى گويند . كاذى ( k zi ) ا . ع . سرخ . و روغنى و گياهى خوشبوى . كاذى ( k ziyy ) ا . ع . نوعى از درخت كه از گلش روغن سازند . كار ( k r ) ا . پ . آنچه از شخص و يا چيزى صادر گردد . و آنچه شخص بدان خود را مشغول سازد و فعل و عمل و كردار و اشتغال و شغل و هنر و صنعت و پيشه و كسب و ورز . و سعى و جهد و كوشش . و تجارت و سوداگرى و معامله و داد و ستد . و اثر و تاثير . و ضرورت و احتياج و حاجت . و زراعت و فلاحت و كشت . و جنگ و جدال و خصومت و ستيزگى . و سخن . و كار آب : افراط در شرب . و كار بجان رسيدن : نزديك به هلاكت رسيدن . و كار بستن : بند و بست كردن . و كار فرمودن . و عمل كردن . و به عمل آوردن و بجا آوردن . و استعمال كردن . و كوشش كردن و جهد كردن . و نهادن . و مشغول نمودن . و فرمان بردن و اطاعت كردن . و كار چراغ خلوتيان : افروختن بدوام . و روشن ساختن جاى تاريك . و دوده افگندن . و كار خير : عقد و نكاح . و كار فرمودن : امر كردن و حكم نمودن و فرمان دادن . و درج نمودن . و مباشرت نمودن هر امرى را . و پسند كردن . و كار كردن : عمل كردن . و اثر كردن . و محنت كشيدن و رنج بردن . و سعى و كوشش كردن . و داد و ستد كردن و تجارت نمودن . و مؤثر واقع شدن . و كار كسى ساختن : كشتن كسى . و كار كسى شدن : مردن كسى . و كارگيا : پادشاه . و وزير . و كار فرما . و كاردان . و هر يك از عنصر هاى چهارگانه . و كار و بار : معامله . و شغل و مشغوليت . و پيشه و كسب . و كار