على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2723

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قوقأة ( qavqa'at ) م . ع . قوقات الدجاجة قوقأة : بانگ كرد آن ماكيان . قرقاة ( qavq t ) م . ع . قوقى قوقاة : بانگ كرد . قوقبا ( quqab ) ا . پ . داووئى مفتح . و نام گياهى . قوقة ( quqat ) ا . ع . جاى بىموى از سر . قوقل ( qavqal ) ا . ع . كبك نر . و سنگخوار . ج : قواقل . و نام پدر بطنى از انصار چه هرگاه كسى در يثرب آمده و پناه به دو مىآورد وى را مىگفت : قوقل فى هذا الجبل و قدامنت و اولاد اين شخص را قواقلة نامند . قوقلة ( qavqalat ) م . ع . قوقل فى الجبل قوقلة : برآمد بر كوه . قوقنس ( quqnos ) و قوقنوس ( quqnus ) ا . پ . ققنس . مر . ققنس . قوقو ( ququ ) و قوقه ( quqe ) ا . پ . تكمهء كلاه و گريبان پيراهن و مانند آن . قوقى ( quqi ) ا . پ . قسمى از بيدستركه سگ آبى باشد . قوقية ( quqiyyat ) ا . ع . الدنانير القوقية : دينارهاى منسوب بقوق پادشاه يونان . قول ( qul ) ا . پ . - مأخوذ از مغولى - قلب سپاه در هنگام جنگ . و فوج سپاه . و نام كرمى زهردار . قول ( qavl ) ا . ع . سخن و كلام . و هر لفظى كه از زبان در آيد خواه تام باشد و يا ناقص . ج : اقوال . و ج ج . اقاويل . و نيز قول : سخن در خير . و قال و قيل و قالة : سخن در شر . و نيز قول : آنچه را كه نفس پيش از ابراز تصور كند . يق : فى نفسى قول . و اعتقاد . يق : فلان يقول بقول فلان : فلان به اعتقاد فلان مىگويد . و نيز حد و تعريف . يق : ان قول الجوهر كذا : حد و تعريف جوهر چنين است . قوله تعالى : وَ لَقَدْ وَصَّلْنا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ اى اماما به امام . قوله : وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ اى الغناء . قول ( qavl ) م . ع . قال قولا و قولة و قيلا و مقالا و مقالة ( از باب نصر ) : گفت . و قال به : غالب شد بسبب آن . و منه : سبحان من تعطف بالعز و قال به يعنى منزه است آنكه پوشيده است لباس عزت را و غالب آمده است بدان مر هر عزيزى را . و قال القوم بفلان : كشتند آن گروه فلان را . و گفته‌اند : قول بمعنى تكلم كردن و خوردن و زدن و غالب آمدن و مردن و ميل كردن و استراحت كردن و اقبال كردن نيز مىآيد . و تعبير مىشود از آن بمهيا بودن در اين افعال و مستعد شدن مر آنها را . يق : قال فتكلم و قال فضرب و قال فاكل و همچنين در ساير اين افعال . و قولهم : فلان يقول بكذا : يعنى فلان چيين قصد مىكند . و قيل به ( مجهولا ) : قصد كرده شد و الهام كرده شد بدان . و قال بيده : گرفت بدست خود . و قال برجله : راه رفت . و قالت عينه : اشاره كرد چشم او . و قال بثوبه : بلند كرد جامهء خود را . و القول تعمل عمل ظن و اخواتها كقلت زيدا . قائما ( در لغة بنى تميم ) . و يقول فى الاستفهام كيظن فى العمل . قول ( qavl ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سخن و گفتار . و لفظ . و نوله كه بمعنى قول در مقابل فعل باشد . و اقرار . و شرط و عهد و پيمان . و قبول . و رضا و اطاعت . و وعده . و قول دادن : اقرار كردن . و شرط كردن و عهد و پيمان كردن . و قبول نمودن و راضى شدن و اطاعت كردن و وعده دادن . و قول گرفتن : عهد گرفتن و عهد و پيمان بستن و دست بدست دادن در عهد و ميثاق . و قول كاسه گر : نام تصنيفى از تصنيفهاى موسيقى . و قول و فعل : گفتار و كردار . و قول و قرار : عهد و شرط و پيمان و ميثاق . قول ( qovol ) و قؤل ( qo'ol ) و قول ( qul ) قؤل ( qo'l ) ع . ج . قوول ( qavul ) و قؤول ( qa'ul ) . قول ( qul ) ع . لغة فى قيل . قول ( qovval ) ع . ج . قائل . قولاج ( qul j ) ا . پ . ياز . و ارش . و قولاج كردن : اندازه گرفتن با ارش . قولة ( qavlat ) م . ع . قال قولا و قولة . مر . قول . قولة ( qovalat ) ص . ع . رجل قولة : مرد نيكو سخن و يا مرد برگوى . قولتوق ( qultuq ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - خليج . قولچى ( qulci ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - غلام و خدمتگار . قولدور ( quldur ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - دزد راهزن . قولدور باسان ( quldur - b s n ) ا . پ . آنكه نابود مىكند دزدان راهزن را . قول قرار ( qavl - qar r ) ا . پ . شرط و عهد و ميثاق . قول قلبانه ( qavl - qalb ne ) ا . پ . نام قسمى از سرود . قولنامه ( qavl - n me ) ا . پ . عهد نامه و شرطنامه . قولنج ( qavlanj ) و ( qavlenj ) و ( qulenj ) ا . ع . قولنج . قولنج ( qulenj ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دردى كه در روده و يا ديگر احشاى