على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2720
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و ام قوب : بلا و سختى . قوب ( qovab ) ا . ع . پوست تخم مرغ . قؤب ( qa'ub ) ص . ع . بسيار آبخور . قوب ( qovvab ) و ( qovab ) ع . ج . قوباء ( qovab ' ) . قوباء ( qub ' ) و ( qovab ' ) ا . ع . ادرفن و نوعى از خشكريشه كه در پوست آدمى پديد آيد . و زن سترده موى . و جوهرى گويد : القوباء داء معروف و هى مؤنثة غير مصروفة . ج : قوب ( qovab ) و قد يسكن الواو منها فان سكنتها ذكرت و صرفت . قوبة ( qubat ) و ( qovabat ) ا . ع . ادرفن و قوباء . و زن موى سترده . و پوست بركندهء از گرى و خارش . قوبة ( qubat ) ا . ع . واحد قوب ( qovab ) يعنى يك دانه پوست تخم مرغ . قوبة ( qovabat ) ص . ع . مقيم در خانه . و خانهنشين . و دربارهء كسى كه از منزل خود بيرون نمىآيد گويند : فلان ملى قوبة اى ثابت الدار مقيم . قوبع ( qavba ' ) ا . ع . بند شمشير از سيم و يا آهن . و نام مرغى سرخ پاى . و نام جائى در عقيق مدينه . قوبعة ( qavba'at ) ا . ع . يك نوع جانوركى . قوبى ( qubiyy ) ا . ع . حريص بچوزه خوردن . قوة ( qovvat ) ا . ع . توانائى و طاقت . ج : قوى ( qov ) و ( qev ) . و تاه ريسمان . ج : قوى ( qov ) . و باصطلاح حكمت : آنچه را كه صلاحيت داشته باشد باينكه متصور بصور گردد . و باصطلاح طب : مصدر هر يك از افعال بدنى و جز آن را قوه گويند . يق : القوة الباصرة و القوه السامعة و غيرها و كالقوة الجاذبة و الماسكة و امثالها و كالقوة المتخيلة و المتفكرة و الواهمة و امثالها . قوة ( qovvat ) م . ع . قوى الرجل قوة و قواية ( از باب سمع ) : توانا گرديد آن مرد . و قويت الدار : خالى گرديد آن خانه . و قوى فلان : سخت گرسنه گرديد فلان . و قوى المطر : باز ايستاد باران . و قويته ( از باب نصر ) : چيره شدم به روى در نبرد مقاواة . مر . مقاواة . قوت ( qavt ) و ( qut ) م . ع . قاتهم قوتا و قوتا و قياتة ( از باب نصر ) : خورش داد ايشان را . قوت ( qut ) ا . ع . خورش باندازهء قوام بدن انسان . و رزق . ج : اقوات . قوله تعالى : وَ قَدَّرَ فِيها أَقْواتَها اى ارزاقها . و قولهم : ما عنده قوت ليلة : نيست در نزد او باندازهء خوراك يك شب . قوت ( qut ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خوراك و خوا و رنجال . و مقدارى از طعام كه قوام بدن بدان باشد و پرورش بدن كند . و غذا و طعام . و توشه و توش . و روزى و گذران و معاش . و قوت روح : آنچه بدان روح پرورش كند . و قوت لا يموت : توش و توشه و مقدار از خوراك كه براى حفظ بدن و روح كافى باشد . و قوت مسيح : شراب يك شبه . و قوت مسيح يك شبه : خرما و تمر . قوت ( qovvat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - توانائى و قدرت و يا را و زور . و زبر دستى . و نيرو . و هنگ و طاقت و پايدارى . و قابليت . و استوارى . و قوت دل : استوارى دل و استحكام آن . و قوت خيال : استوارى خاطر . و قوت قلب : قوت دل . و قوت معده : استوارى معده . قوتاس ( qut s ) و قوتاش ( qut c ) ا . پ . قطاس . قوتپذير ( qovvat - pazir ) ص . پ . قابل استوارى و پايدارى . قوتة ( qutat ) ا . ع . واحد قوت يعنى غذاى يكروزه . قوتخواه ( qut - x h ) ص . پ . تلاش كننده و جستجو كنندهء قوت و روزى . قوتى ( quti ) ا . پ . حقه و تپنگوى كوچك كه نوعا از چوب تراشند و از نقره و مقوا و جز آن نيز سازند و در آن سنگهاى گرانبها و معجون و مانند آن را حفظ كنند . قوتيل ( qutil ) ا . پ . وزن سه درم . قوثر ( quser ) ا . پ . درخت وج كه چوب آن را اگر تركى گويند . قوچ ( quc ) ا . پ . گوسپند شاخدار جنگى و راك . قوچ ارغالى ( quc - arq li ) ا . پ . ارغالى نر . قوچغار ( qucq r ) و قوچقار ( quc ? q r ) ا . پ . قسمى از قوچ وحشى كه در آنجاى كه سرچشمهء رود جيحون است فراوان مىباشد . قوچين ( qucin ) ا . پ . طبقه لشكرى مردم كاشغر . قوح ( qavh ) م . ع . قاح الجرح قوحا ( از باب نصر ) : ريم گرد آمد در آن جراحت . و قاح البيت : روفت خانه را . قوح ( quh ) ع . ج . قاحة . قوخ ( qavx ) م . ع . قاخ جوفه قوخا ( از باب نصر ) : تباه شد شكم آن از بيمارى . قود ( qavd ) ا . ع . اسبان . و اسبانى كه لگام و رسن آنها را بكشند و سوار نشوند . يق : مر بناقود . قود ( qavd ) م . ع . قاد الفرس و غيره قودا و مقادا و تقوادا و قيدودة و