على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2673
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و قصوبا . مر . قصب ( qasb ) . قصوة ( qasvat ) ا . ع . داغى بر زبر گوش . قصود ( qasud ) ا . ع . مغز فربه . قصور ( qosur ) ا . ع . ج . قصر ( qasr ) . قصور ( qosur ) م . ع . قصر قصرا و قصورا . مر . قصر ( qasr ) . قصور ( qosur ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تقصير و خطا و گناه . و عيب . و سهو و غلط و دريواخ و مانيد . و كوتاهى . و نقص و نقصان . و كوتاهى و فرو گذاشت . و عجز و درماندگى و سستى و ناتوانى . و كم . و كمى . و نيز قصور : كوشكها و قصرها . و قصور كردن : كم شدن و ناقص شدن . و خطا كردن . و غفلت نمودن . و سهو كردن . قصورة ( qasurat ) ا . ع . خانهء آراستهء براى عروس . قصورة ( qasurat ) ص . ع . امراة قصورة : زنى كه وى را به خانه باز داشته باشند و نگذارند بيرون رود . قصوف ( qosuf ) م . ع . قصف قصوفا ( از باب ضرب ) : ابرام كرد در اكل و شرب و اصرار نمود . قصوى ( qosv ) ص . ع . مؤنث اقصى يعنى بغايت دور . و ناحية قصوى : ناحيهء دور . قصوى ( qosv ) ا . ع . انتهاى دور . و كرانهء وادى . قصه ( qesse ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حكايت و مرواش . و كار و عمل . و سخن . و معامله و تاريخ . و داستان و سر گذشت و افسانه . و مثل و تمثيل . و نقل و روايت . و القصه : كلمهاى است كه در اختصار كلام استعمال مىكنند مانند الغرض و فى الجمله و حاصل كلام . و قصه كوتاه و يا قصه كوته يعنى سخن كوتاه . قصه خوان ( qesse - x n ) و قصه گذار ( qesse - goz r ) و قصه گوى ( qesse - govy ) ص . پ . كسى كه حكايت و و نقل و افسانه مىگويد و راوى و نقل گوى . قصى ( qas ) ع . مر . قصا و قصاء . قصى ( qasiyy ) ص . ع . دور . و دور شونده . ج : اقصاء . قصى ( qosayy ) ا . ع . نام پسر كلاب . قصيا ( qosy ) ص . ع . بلغت اهل نجد : بغايت دور . و ناحية قصيا : ناحيهء دور . قصيا ( qosy ) ا . ع . انتهاى دور . و كرانهء وادى . قصيب ( qasib ) ص . ع . بعير قصيب و ناقة قصيب : شتر بازداشته شدهء از شرب آب پيش از سيرى . قصيبة ( qasibat ) ا . ع . دستهء موى پيچيده و زلف . ج : قصائب . و ماشوره . و ناى . و ميان دو پيوندنى . قصيبة ( qosaybat ) ا . ع . نام چندين موضع . قصية ( qasiyyat ) ا . ع . ماده شتر نيكو و آسوده و برگزيدهء نجيب كه به روى بار نكنند و وى را ندوشند و جهة روزى ذخيره دارند . و ماده شتر فرومايهء رذل . ج : قصايا . قصية ( qasiyyat ) ص . ع . ارض قصية : زمين دور . قصيد ( qasid ) ص . ع . رمح قصيد : نيزهء شكسته . قصيد ( qasid ) ا . ع . گوشت خشك . و مغز فربه و يا اندك فربه . و استخوان با مغز . و كوهان فربه پرگوشت . و شعر پاكيزه نيكو كرده شده و جيد . ج : قصائد . قصيد ( qasid ) و قصيدة ( qasidat ) ا . ع . چوبدستى و عصا . و شتر مادهء فربه پر مغز . و پارهاى از شعر كه نصف ابيات آن داراى قافيه باشد و از سه بيت كم نباشد ، و گفتهاند كه از شانزده بيت كم نباشد و زيادتر هرچه باشد . ج : قصائد . قصيده ( qaside ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كلام منظومى كه دو مصرع بيت اول با مصرعهاى دويم ديگر ابيات هم قافيه باشند و در آن مدح و يا ذم و وعظ و حكايت و امثال وى بيان شود و عدد ابيات آن كمتر از پانزده نباشد و زيادتر هرچه باشد . قصير ( qasir ) ص . ع . كوتاه . ج : قصراء و قصار . و سيل قصير : توجبهاى كه بوادى نامزد نرسد . و فرس قصير : اسبى كه دوست دارند و در پيش خود بسته دارند و بچراگاه نگذارند . و رجل قصير النسب : مردى كه پدر وى مشهور باشد و چون آن را ذكر كند كفايت نمايد از ذكر اجداد . قصير ( qasir ) ا . ع . نام مردى كه همنشين جذيمة الا برش بود . و منه المثل : لا يطاع لقصير امر . قصير ( qasir ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - كوتاه . و كوتاه بالا . قصير ( qosayr ) ا . ع . شهرى در كنار درياى احمر از دشت مصر . و نام دهى در دمشق . و نام جزيرهء كوچكى . قصيرات ( qasir t ) ع . ج . قصيرة . قصيراك ( qosayr k ) ا . ع . يق : قصيراك ان تفعل كذا : منتهاى جهد و كوشش تو است كه چنين كنى . قصيرة ( qasirat ) ص . ع . مؤنث قصير يعنى كوتاه . ج : قصار . و امراة قصيرة : زنى كه در خانه وى را باز دارند و نگذارند بيرون رود . ج : قصائر و قصيرات .