على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2658

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قرينتين ( qarinatayne ) ا . ع . مثناى قرينة . و ذو القرينتين : دو عصب اندرون ران . ج : ذو القرائن . قرينه ( qarine ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چيزى كه نظير و مانند چيز ديگرى بود و روباروى آن واقع گردد . و مناسبت ظاهرى ميان دو چيز . و مناسبت معنوى ميان دو امر . و باصطلاح عروض : دو لفظ قافيه‌دار واقع در وسط دو مصراع بيتى . قريه ( qarye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ده و يا بزرگتر از ده و كوچكتر از شهر . قريى ( qarayiyy ) ص . ع . قروى و ساكن قريه و شهر . و شهرى ضد بدوى . قز ( qaz ) ا . پ . كج و ابريشم خام . و بد قماش . قز ( qazz ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - كج و ابريشم . و جامهء ابريشمين . قز ( qazz ) م . ع . قرقزا ( از باب ضرب و نصر ) : برجست و ترنجيد و درهم شد . و فراهم آمد جهة برجستن . و سرباز زد از چيزى . قز ( qazz ) و ( qezz ) و ( qozz ) ا ع . مرد نيك پاك از آلايش . ج : اقزاء . قز ( qozz ) ا . ع . پاكى و دورى از ريم و آلايش . قزات ( qoz t ) ع . ج . قزة ( qozat ) . قزاح ( qoz h ) ا . ع . بيمارى مر گوسپندان را . قزاح ( qazz h ) ا . ع . فروشندهء پياز و ديگر ديگ افزارها . قزاز ( qaz z ) ا . ع . اژدهاى بزرگ . و مارهاى كوتاه . قزاز ( qazz z ) ا . ع . ابريشم فروش . و تاجر ابريشم . و ريسنده و تابندهء ابريشم . و علاقه بند و آنكه قيطان و دكمه از ابريشم مىسازد . قزاز ( qozz z ) ا . ع . مرد بر كنار از آلايش عيب و معصيت . قزاع ( qez ' ) ا . ع . لته پاره . و ما عليه قزاع اى قطعة خرقة . قزاغند ( qaz - qand ) ا . پ . جامه‌اى كه در حشو آن ابريشم و پنبه نهند و آجيده كنند و در روز جنگ پوشند و آن را خفتان گويند . و نهالى و توشك . و جامهء خواب . و زره . قزاق ( qazz q ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - سپاهى كه داراى سلاح سبك باشد . و راه - زن . و گروهى در قفقاز . و قزاق اجل : ملك الموت . قزاقز ( qaz qez ) ا . ع . اندك . يق : قزاقز من الشيىء : اندك از آن چيز . قزاقى ( qazz qi ) ا . پ . حمله و يورش سپاهى . و منسوب بقزاق . قزاگند ( qaz - gand ) و قزاگنگ ( qaz - gang ) ا . پ . قزاغند . مر . قزاغند . قزام ( qez m ) ع . ج . قزم ( qazam ) . قزام ( qoz m ) ا . ع . مرد چيره دست كه كسى به روى چيره نشود . و مرگ شتاب و سريع . قزامى ( qaz m ) ع . ج . قزم ( qazam ) . قزاوه ( qaz ve ) ا . پ . كجاوه و محمل . قزب ( qazb ) م . ع . قربها قزبا ( از باب نصر ) : بسيار گائيد آن را . قزب ( qezb ) ا . ع . لقب و پاچنامه . قزب ( qazab ) ا . ع . درشتى و سختى . قزب ( qazab ) م . ع . قزب قزبا ( از باب سمع ) : درشت و سخت گرديد . قزبر ( qozbor ) ا . ع . نرهء ستبر دراز . قزبرة ( qazbarat ) م . ع . قزبر جاريته قزبرة : گائيد كنيزك خود را . قزبرى ( qozboriyy ) ا . ع . نرهء ستبر دراز . قزبين ( qazbin ) ا . پ . قزوين . قزبينى ( qazbini ) ا . پ . نوعى از پول سياه رايج در قديم . قزة ( qozat ) ا . ع . مار . و مار دم كوتاه كج رفتار . ج : قزات . و نوعى از بازى . قزة ( qazzat ) و ( qezzat ) و ( qozzat ) ا . ع . زن نيك پاك از آلايش . قزح ( qazh ) ا . ع . كميز سگ . قزح ( qazh ) م . ع . قزح القدر قزحا ( از باب فتح ) : ديگ افزار ريخت در ديگ . و قزح اصل الشجر : كميز انداخت در بن درخت . و قزح الشيئ : بلند كرد آن چيز را . و قزح الكلب ببوله قزحا و قزوحا ( از باب فتح و سمع ) : بيك دفعه شاشيد آن سگ . و قزحت القدر قزحا و قزحانا : چكيد از آن ديگ كف بلند برآمده . قزح ( qezh ) ا . ع . سرگين مار . قزح ( qezh ) و ( qazh ) ا . ع . پياز و ديگر ديگ افزار . و تخم پياز . قزح ( qozah ) ا . ع . شيطان . و فرشتهء موكل برابر . و قوس قزح : اژ فنداك كه كمان رستم نيز گويند . قزحان ( qazah n ) م . ع . قزح قزحا و قزحانا . مر . قزح ( qazh ) . قزحة ( qozhat ) ا . ع . رنگ‌آميزى برنگ زرد و سرخ و سبز . قزحلة ( qazhalat ) ا . ع . كمان . قزد ( qazd ) ا . ع . قصد و آهنگ . قزد ( qazd ) م . ع . آهنگ كردن ( لغة فى القصد ) . قزدار ( qazd r ) ا . پ . نام شهرى در هندوستان . قزدير ( qazdir ) ا . ع . قلعى . و رصاص .