على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2654

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و يا سنگ برآورده و چوب چرخ بر آن گذارند . و يك ميل از سرمه . و زن تنها و يگانه . و سنگ تابان و درخشان . و نام دو ستارهء مقابل جدى . و نام موضعى نزديك طايف و يا همهء وادى آن كه ميقات اهل نجد است در احرام حج . و قرن الثمام : شبيه باقلا است . و قرن الشيطان : گروه شيطان و پيروان او . و توانائى و انتشار و پراكندگى . و چيرگى و غلبهء او . و ذات القرنين : موضعى نزديك مدينه ما بين دو كوه . و ذو القرنين : پادشاهى غير از اسكندر مقدونيائى و نام او عباس . و نيز ذو القرنين : لقب امير المؤمنين على بن ابي طالب عليه السلام . و لقب منذر بن ماء السماء . قرن ( qarn ) م . ع . قرنت الشيئ بالشيئ و اليه قرنا ( از باب نصر ) : بستم آن چيز را با چيزى و پيوستم چيزى را بسوى چيزى . و نيز قرن : سم دو ستور با يك ريسمان بهم بستن . و پاى اسب برجاى دست او افتادن در رفتار . قرن ( qarn ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مدت طويل . و مدت سى سال . قرن ( qern ) ا . ع . كفو و همدست . و حريف در علم و در جنگ و شجاعت و در كشتى و جز آن . قرن ( qaran ) ا . ع . جعبهء چرمى و تركش . و شمشير . و تير . و تير با پيكان . و مرد با شمشير و با تير . و ريسمانى كه با آن دو شتر را بهم بندند . و شير بهم بستهء با ديگرى . و ريسمانى كه از پوست درخت سلب سازند و بر گردن فدان بندند . ج : اقران . و نام پدر قبيله‌اى از تازيان . و اويس قرنى از اين قبيله است . قرن ( qaran ) م . ع . قرن قرنا ( از باب سمع ) : پيوسته ابرو گرديد . و قرنت الجارية : بفنج خرد مبتلا گرديد آن كنيزك . قرناء ( qarn ' ) ا . ع . سوره‌اى از قرآن مجيد كه در هر ركعت نماز خوانده شود . قرناء ( qarn ' ) ص . ع . كبش قرناء : قچقار شاخ‌دار . و امراة قرناء : زن مبتلا بفنج خرد . قرناء ( qoran ' ) ع . ج . قرين . قرناس ( qern s ) و ( qorn s ) ا . ع . بينى كوه . و ماده شتر بلند برآمده اطراف . و جاى باغندهء پنبه زنان . قرناس ( qorn s ) ا . پ . شرور و بد عمل و فاسق . و قرمساق و غرچه و زن به مزد . قرنان ( qarn n ) ا . ع . مرد ديوث كه ديگرى را با زن خود شريك كرده باشد . قرنان ( qarn ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو منارهء سر چاه از خشت و يا از سنگ كه چوب چرخ را بر آن گذارند . و دو كنار سر . و دو گيسوى بافته يكى از طرف راست و ديگرى از طرف چپ . قرناى ( qar - n y ) ا . پ . قسمى از ناى . قرنب ( qarnab ) ا . ع . موش . و كلا - كموش . و بچهء موش از كلاكموش . قرنب ( qornob ) ا . ع . تهيگاه و خاصره . قرنباد ( qoronb d ) ا . پ . كراويهء صحرائى . قرنباع ( qerenb ' ) ص . ع . رجل قرنباع : مرد گرفته و زفت و بخيل . قرنبضة ( qoranbazat ) ا . ع . زن كوتاه بالا . قرنبى ( qaranb ) ا . ع . جانوركى شبيه بجعل و دراز پاى . المثل : القرنبى فى عين امها حسنة . قرنة ( qornat ) ا . ع . يكسوى بر آمدهء از هر چيزى . و كرانهء بلند . و عنق زهدان . و گوشهء زهدان و شعبه‌اى از آن و آنچه از آن بلند برآمده باشد . و موضعى نزديك بصره كه تلاقى فرات و دجله در آن است . و دم شمشير . و تير با پيكان . قرنجك ( qaranjak ) ا . پ . كابوس . قرنس ( qernes ) ا . ع . بينى كوه . و ماده شتر بلند برآمده اطراف . قرنسة ( qarnasat ) م . ع . قرنس الديك قرنسة : گريخت آن خروس و از جنگ برگرديد . و قرنس البازى ( مجهولا ) : كندند پرهاى باز نو شكار را و دوختند چشمهاى آن را . قرنصة ( qarnasat ) م . ع . قرنص البازى قرنصة : تولك كرد باز . و در تولك نشاند باز را ( لازم و متعدى ) . و قرنص الديك بمعنى قرنس الديك مىباشد . مر . قرنسة . قرنطين ( qarantin ) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - جائى كه در آن مدت هشت تا پانزده روز نگاهدارى مىكنند از مسافرينى كه از جائى مىآيند كه در آنجا بيمارى مسرى مانند و با و طاعون شايع بوده . قرنفش ( qaranfac ) ا . ع . ستبر شگرف . قرنفل ( qaranfol ) ا . ع . غنچه‌هاى خشك شدهء درختى از طايفهء مورد كه به فارسى ميخك نامند . و در فارسى قرنفل بستانى نوعى از فرنجمشك را گويند . قرنفول ( qaranful ) ا . ع . قرنفل و ميخك . قرنوة ( qarnovat ) ا . ع . بار درختى كه بدان پوست پيرايند . و يك نوع مارى كه در سر دو گوشت پارهء برآمده دارد شبيه بسرون . قرنوص ( qornus ) ا . ع . درز زير موزه و يا مقدم و نوك موزه . ج : قرانيص . قرنوى ( qarnaviyy ) ص . ع . سقاء قرنوى : مشك پيراستهء با قرنوة . قرنوى ( qarnaviyy ) ا . ع . مار شاخدار .