على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2650

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قرعاء ( qar ' ' ) ا . ع . مرغزارى كه ستوران گياه آن را چريده باشند . و سختى و بلا . و صحن خانه . و بر سوى راه . و انگشت تباه . و نام آبخورى در راه مكه . قرعامة ( qer ' mat ) ا . ع . ستبر تمام خلقت از خرمابن و جز آن . قرعان ( qor ' n ) ع . ج . اقرع و قرعاء . قرعبل ( qara'bal ) و قر عبلانة ( qara'bal nat ) ا . ع . قسمى از جانوران دريائى پهن و بزرگ شكم . قرعة ( qar'at ) ا . ع . واحد قرع يعنى يك كدو . و نام داغى كه بر ساق شتر كنند . قرعة ( qor'at ) ا . ع . داغى كه بر وسط بينى شتر كنند . و آنچه بدان تفأل كنند و فال گيرند . و گزين مال . ج : قرع ( qora ' ) . و يق : كانت لك القرعة يعنى مر تور است قرعه يعنى در ميان اصحاب باسم تو درآمد قرعه . قرعة ( qara'at ) ا . ع . رفتگى موى . و جاى بىموى از سر . قرعث ( qar'as ) ا . ع . فراهم آمدگى و اجتماع . قرعوس ( qer'avs ) و ( qor'us ) و قرعوش ( qer'avc ) و ( qor'uc ) ا . ع . شتر دو كوهانه . قرعوش ( qor'uc ) ا . ع . بچهء شير بيشه . قرعون ( qar'un ) ا . ع . نام دهى در ميان بعلبك و دمشق . قرعه ( qor'e ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پسك و پشك . و مال . و فال . و نصيب و بهره . و تفال . و تفال از كتاب و جز آن . و هر چه بدان فال گيرند و نصيب و بهرهء كسى را معين كنند . قرعه‌انداز ( qor'e - and z ) ص . پ . كسى كه قرعه مىكشد . و در بازى نرد طاس مىاندازد . قرعه‌باز ( qor'e - b z ) ص . پ . آن كه نرد بازى مىكند و طاس اندازد . قرعه‌بازى ( qor'e - b zi ) ا . پ . نرد بازى . و قماربازى . قرعه‌زن ( qor'e - zan ) ص . پ . قرعه انداز . و فالگير . قرعى ( qar ' ) ع . ج . قريع ( qari ' ) . قرغوى ( qerquy ) و قرغى ( qerqi ) ا . پ . پرنده‌اى شكارى از جنس باز و از آن كوچكتر . قرف ( qarf ) ا . ع . سخت سرخ . و لايق و سزاوار . و درختى كه بدان پوست پيرايند . و خنورى كه از پوست پيراسته شدهء با پوست انار سازند و در آن يخنى با توابل پخته نهند . قرف ( qarf ) م . ع . قرف الرجل لعياله قرفا ( از باب ضرب ) : ورزيد و كسب كرد آن مرد براى عيال خود . و قرف الشيئ : درهم آميخت آن چيز را و دروغ گفت . و قرف على القوم : ستم كرد بر آن گروه و از حد در گذرانيد در ستم و بغاوت ورزيد . و قرف القرنفل : بركند پوست ميخك را پس از خشك شدن . و كذلك القرحة و غيرها . و قرف فلانا بالشيئ : عيب كرد فلان را در آن چيز و تهمت نهاد بر وى و سرزنش نمود . قرف ( qerf ) ا . ع . پوست و قشر . و پوست مقل . و پوست انار . و پوست درخت . و خاكى كه با تره و ريشه‌هاى آن كنده شود . و آنچه از نان بر تنور چسبد و كنده نشود . و آب بينى در بينى خشك شده . قرف ( qorf ) ع . ج . قروف ( qaruf ) . قرف ( qaraf ) ا . ع . آميزش ، اسم است مقارفة و قراف را . و بيمارى كه شتر را بكشد . و نكس مرض . و آميزش و مخالطهء و با . و سرايت بيمارى . و زمين تب آور و زمين بسيار تب . و چون كسى مر كسى را تهمت كند مىگويند : هو قرف من ثوبى . و تيز قرف : لايق و سزاوار . الحديث : ان قوما شكوا اليه صلى اللّه عليه و آله و باء ارضهم ، فقال عليه السلام : تحولوا فان من القرف التلف . قرف ( qaraf ) م . ع . قرف المرض قرفا ( از باب سمع ) : نزديك آمد بيمارى و سرايت كرد و باز گردان شد . قرف ( qaref ) ص . ع . لايق و سزاوار . يق : فلان قرف من كذا و بكذا : سزاوار است فلان كه چنين كند . قرفاص ( qerf s ) ا . ع . گشن پسند كننده . قرفة ( qerfat ) ا . ع . تهمت . و ناكسى و فرومايگى . و كسب و حرفه و پيشه . و پوست پاره . و پوست انار . و آب بينى در بينى خشك شده . و مرد متهم به چيزى . و نوعى از دارچينى . و هم قرفتى يعنى در نزد ايشان است خواسته و مطلوب من . و سلهم عن ناقتك فانهم قرفة : از ماده شتر خود از ايشان بپرس تا بيابى خبر آن را نزد ايشان . و ام قرفة : نام زنى از تازيان كه در خانهء خود پنجاه شمشير آويخته بود براى پنجاه نفر كه همه محرم وى بودند . المثل : امنع او اعز من ام قرفة . قرفصاء ( qorfos ' ) و ( qorofs ' ) ا . ع . قعد القر فصاء يعنى نشست در حالتى كه بر سرين نشسته و ران را بر شكم چسپانده و هر دو دست را حلقه كرده بر ساق گذارده بود و يا بر دو زانو سرنگون نشسته و شكم را به زانو چسپانده و دستها را در بغل نهاده بود . و كذلك : قعد القر فصاء . قرفصة ( qarfasat ) م . ع . دستها را در زير پايها بستن . و نوعى از جماع كردن كه