على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2648
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
خورد همهء گوشت را . و قرضب فلان : دويد فلان . و قرضب الرجل : خورد آن مرد چيز خشكى را . قرض خواه ( qarz - x h ) ا . پ . وام خواه و وام سنان و طلبگار . قرضدار ( qarz - d r ) ا . پ . مقروض و وام دار و مديون . قرض دارى ( qarz - d ri ) ا . پ . مقروض بودن و وامدارى و مديونى . قرضمة ( qarzamat ) م . ع . قرضمه قرضمة : بريد آن را . و هو يقرضم كل شيئ : او مىگيرد هر چيزى را . قرضوب ( qorzub ) ا . ع . شمشير بران . و دزد . و فقير . و دزد فقير محتاج . ج : قراضبة ( qar zebat ) . و آنكه هر چه بيابد بخورد . قرضوف ( qorzuf ) ا . ع . عصاى شبانان . و مرد بسيار خوار . قرضى ( qarzi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به قرض و وام . قرضئ ( qerzi ' ) ا . ع . درختى دشتى و داراى شكوفهء زرد . قرضئة ( qerze'at ) ا . ع . يك درخت قرضئ . قرضية ( qarziyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - و امدارى و مديونى . قرط ( qart ) ا . پ . ميوهء خارى است مانند خرنوب و عصارهاى از آن گيرند كه اقاقيا نامند . قرط ( qart ) م . ع . قرط الكراث قرطا ( از باب نصر ) : پاره پاره نمود گندنا را در ديگ . قرط ( qert ) ا . ع . نوعى از گندنا . قرط ( qort ) ا . پ . نوعى از اسپست . و صداى فرو بردن آب . و صبر و شكيبائى و تحمل . قرط ( qort ) ا . ع . شعلهء آتش . و نرهء خرد كودك و چول . و پستان . و آويزهء بالاى گوش . و گوشوارهء بناگوش . ج : اقرطة ( aqretat ) و اقراط و قراط و قروط و قرطة ( qeratat ) . قرط ( qarat ) م . ع . قرط الطيس قرطا ( از باب سمع ) : آويزان گرديد دروش گوش آن تكه . قرطاجنة ( qart jannat ) ا . ع . نام شهرى قديم در افريقا در نزديكى طونس حاليه . و نام شهر ديگر در اندلس . قرطاس ( qart s ) و ( qert s ) و ( qort s ) ا . ع . كاغذ . ج : قراطيس . قرطاس ( qert s ) ا . ع . شتر گندمگون . و دختر سپيد كشيده قامت . و صحيفه . و نامه از هر چه باشد . و نشانه . و شتر مادهء جوان . و چادرى مصرى . قرطاسى ( qert si ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب بقرطاس يعنى كاغذى و شبيه بكاغذ . قرطاسية ( qert siyyat ) ص . ع . آميختهء بسپيدى . يق : دابة قرطاسية . قرطاط ( qert t ) و ( qort t ) ا . ع . داهيه . و خوىگير زين . و جل شتر كه پالان بر زبر آن نهند . قرطال ( qert l ) ع . ج . قرطالة . و ج . قرطلة ( qertallat ) . قرطالة ( qert lat ) ا . ع . تنگ بارخر . ج : قرطال . و سبد ميوه . قرطان ( qort n ) ا . ع . داهيه . و خوى گير زين . و جل شتر كه پالان بر زبر آن نهند . ج : قراطط . قرطبان ( qartab n ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - قلتبان و بىغيرت بىرشك . و مردى كه دربارهء زن خود غيرت ندارد و مرد قواد . قرطبة ( qartabat ) م . ع . قرطب قرطبة : سخت دويد . و قرطب فلان : گريخت فلان . و قرطب فلانا : بر زمين افگند فلان را . و نيز به گردن بر زمين انداخت فلان را . و قرطب الجزور : قطع كرد استخوانهاى شتر كشته را . و قرطب عليه : خشم گرفت بر او . قرطبة ( qortobat ) ا . ع . نام شهرى در اندلس كه اكنون داراى 300 ، 72 نفر جمعيت است و مسجدى در اين شهر است كه از بناهاى حيرتانگيز عالم محسوب مىگردد و اكنون چون در تصرف ترسايان آمده آن مسجد محل توقف كشيش بزرگ و كليسا مىباشد . قرطبى ( qortob ) ا . ع . شمشير . قرطبى ( qertebiyy ) ا . ع . نوعى از بازى مر تازيان را . و بندى از كشتى . قرطة ( qeratat ) ع . ج . قرط ( qort ) . قرطة ( qeratat ) و ( qoratat ) ا . ع . آويزگى دروش گوش تكه . قرطس ( qartas ) و ( qertas ) ا . ع . قرطاس و كاغذ . ج : قراطس . قرطس ( qartas ) ا . ع . نام دهى در مصر . قرطسة ( qartasat ) م . ع . بنشانه رسيدن و بنشانه رسانيدن . يق : رمى فقرطس . قرطع ( qerta ' ) و ( qerte ' ) ا . ع . شپش شتر . قرطعب ( qerta'b ) ا . ع . نام جانورى . و ابر . يق : ما فى السماء قرطعب . قرطعبة ( qerta'bat ) و ( qorat'abat ) و ( qorot'obat ) ا . ع . ما عنده قرطعبة : نيست در نزد او چيزى نه كم و زياد و يا نيست در نزد او چيزى . و كذلك : قرطعبة و قرطعبة . قرطعن ( qerta'n ) ا . ع . احمق و گول . قرطعنة ( qerta'nat ) ا . ع . ما عليه