على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2645
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
آورد و كسب كرد و ورزيد . و قردنى السقاء : گرد كرد در آن مشك روغن و يا شير را . قرد ( qerd ) ا . ع . كپى و ميمون نر . ج : اقراد و قرود و قرد ( qared ) و قردة ( qaredat ) و قردة ( qeradat ) . قرد ( qord ) ا . ع . كنه . قرد ( qarad ) ا . ع . پشم ستور نمد شدهء برهم چسبيده . و بهترين پشم گوسپند و شتر . و شاخ خرما بن برگ دور كرده . و پرز مانندى چفسيدهء بر گياه طرثوث . و ابر پاره مانندى ريزه نزديك ابر . و گردانيدگى و لجاجة در زبان . يق : فى لسانه قرد . و ذو قرد : موضعى نزديك مدينه . قرد ( qarad ) م . ع . قرد الشعر قردا ( از باب سمع ) : پيچان گرديد موى . و قرد الصوف : برهم چفسيده شد پشم و مانند نمد گرديد . و قرد الاديم : بسيار كنه گرديد آن پوست . و قرد الرجل : در ماندهء بسخن گرديد آن مرد . و قردت اسنانه : خرد گرديد دندانهاى آن . و قرد العلك : بد مزه گرديد علك . قرد ( qared ) ا . ع . ابر درهم بر آمده و به روى هم نشسته . قرد ( qared ) ص . ع . بعير قرد : شتر بسيار كنه . و فرس قرد الخصيل : اسب استوار پى و مستحكم گوشت ران و بازو . قرد ( qared ) ا . ج . قرد ( qerd ) . قرد اليون ( qard liyun ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - مرجان سرخ . قردامن ( qard man ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - تخم سپندان . قردامون ( qard mun ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - تخم سپندان . و كروياى كوهى . قردامينى ( qard mini ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - رستنى كه در آب رويد و آن را نعناع آبى نيز گويند . قردان ( qerd n ) ا . ع . ج قراد ( qor d ) . و ام القردان : آنجاى از ستور كه ميان ران و سم واقع است . قردة ( qerdat ) ا . ع . كپى و ميمون ماده . قردة ( qaradat ) ا . ع . يك شاخهء خرماى برگ دور كرده . و پارهاى از پشم . قردة ( qaredat ) و ( qeradat ) ع . ج . قرد ( qerd ) . قردح ( qardah ) و ( qordoh ) ا . ع . نوعى از چادر . قردح ( qordoh ) ا . ع . كپى فربه و بزرگ . فردحة ( qardahat ) م . ع . قردح الرجل قردحة : بگفت و اقرار بر خود ثابت كرد آن مرد چيزى را . و قردح فلان : رام و خوار شد فلان . قردحة ( qordahat ) ا . ع . مهرهء حلقوم كه در گلوى كودكان مراهق برآيد و آن را سيب بابا آدم گويند . قردحمة ( qardahmat ) و ( qerdahmat ) ا . ع . ذهبوا القردحمة و يا ذهبوا بقردحمة يعنى رفتند متفرق و پريشان . و صرحت بقردحمة يعنى واضح و آشكار گرديد قصه پس از التباس و در هر دو قردحمة ( بكسر قاف ) نيز گويند . قردد ( qardad ) ا . ع . زمين درشت بلند . ج : قرادد و قراديد . و بلندى پشت و اعلاى آن . و شدت و سختى وحدت سرما . ج : قراديد . و جاء بالحديث على قردده اى وجهه . و نيز قردد : نام كوهى . قردسة ( qardasat ) م . ع . قردسه قردسة : استوار گردانيد آن را . و قردس الشيئ : درشت و سخت گردانيد آن چيز را . و قردس ولد الكلب : خواند آن بچه سگ را . قردع ( qerda ' ) و ( qerde ' ) ا . ع . شپش شتر . و شپشك ماكيان . قردعة ( qarda'at ) ا . ع . خوارى و ذلت . قردعة ( qerde'at ) ا . ع . گردن . يق : اخذ بقردعته . قردم ( qardam ) ا . ع . درمانده . قردمانا ( qardam n ) ا . ع . - مأخوذ از يونانى - كروياى برى و يا گياهى شبيه ببابونه . قردمانا ( qordom n ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - كروياى برى . قردمانى ( qordam n ) ا . ع . كرويا . قردمانى ( qordom niyy ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - قياى آژده اگنده مخصوص جنگ و يا سلاحى كه پادشاهان ايران در خزينه ذخيره مىساختند . و زره ستبر . و زره خرد . و خود و زره . قردوح ( qorduh ) ا . ع . كپى فربه بزرگ . قردوحة ( qorduhat ) ا . ع . مهرهء ناى كه در گلوى كودك مراهق برآيد و سيب بابا آدم گويند . قردود ( qordud ) ا . ع . زمين درشت بلند . قردودة ( qordudat ) ا . ع . زمين درشت بلند . ج : قرادد و قراديد . و نام موضعى . و قردودة الظهر : تيغهء پشت و بلندى آن . قردوس ( qordus ) ا . ع . نام پدر قبيلهاى از تازيان .