على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2628
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
قحط ( مجهولا ) قحطا : قحط زده گرديدند . و قحطه قحطا ( از باب فتح ) : بشدت و سختى زد آن را . قحط ( qaht ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - تنگى و كميابى . و كمياب . و بىحاصلى . و بىحاصل . و بىثمرى . و بىثمر . و گرانى و سختى و خشكسالى و بىبارانى و مجاعه . و قحط سال : سال خشك بىباران و سال مجاعه . و قحط رجال : كميابى مردمان با دانش . و قحط شدن : كمياب شدن . و مفقود گشتن . قحط ( qoht ) ا . ع . يك نوع گياهى . قحط ( qahat ) م . ع . قحط المطر قحطا ( از باب سمع ) : باز ايستاد باران . و قحط العام : خشك شد سال . و قحط ( مجهولا ) : قحط زده شد . قحط ( qahet ) ص . ع . عام قحط : سال سخت . و ضرب قحط : زدن سخت و شديد . قحطان ( qaht n ) ا . ع . نام پدر تازيان يمن . و نام پدر گروهى از تازيان . قحطبة ( qahtabat ) م . ع . قحطبه قحطبة : بر زمين افگند آن را . و قحطب فلان بالسيف : بلند كرد او را بشمشير و زد . قحطرة ( qahtarat ) م . ع . قحطر القوس قحطرة : زه كرد كمان را . و قحطر جاريته : گائيد كنيزك خود را . قحط رسيده ( qaht - raside ) ص . پ . قحطى ديده و سال سخت و مجاعه ديده . قحط زده ( qaht - zade ) ص . پ . گرفتار قحط و غلا و سخت گرسنه . و پرخوار و اكول . و فوت شده و به هلاكت رسيدهء از گرسنگى . قحط سال ( qaht - s l ) ا . پ . قحطى و سال مجاعه . قحط سالى ( qaht - s li ) ا . پ . بىحاصلى و گرانى و تنگى و كمى محصولات و خشكسالى . قحطناك ( qaht - n k ) ص . پ . بىحاصل و بىمحصول . و قحط زده . قحطى ( qahti ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نقصان و يا فقدان لوازم زندگانى خصوصا آذوقه و مأكولات . قحطى ( qahtiyy ) ا . ع . اكول و پر خوار ( لغة عراقية ) . قحف ( qahf ) م . ع . قحفه قحفا ( از باب فتح ) : زد بر كاسهء سر او . و شكست و يا بريد كاسهء سر او را . و رسانيد بر كاسهء سر او . و قحف ما فى الاناء : خورد هر آنچه در آوند بود و بيرون آورد آنچه در آن بود . و بجانب خود كشيد . و جذب كرد اشكه و تريد و جز آن را . و نيز قحف : گندم دانه را بر باد كردن . و بردن هر چه باشد . قحف ( qehf ) ا . ع . كاسهء سر . و دو استخوان بالاى سر . و آنچه شكسته و جدا گردد از كاسهء سر ، و آن را قحف نخوانند تا كه شكسته و جدا نگردد از آن چيزى . ج : اقحاف و قحاف و قحوف و قحفة ( qehafat ) . و قدح . و نيمهء كاسهء بزرگ چون شكسته و رخنه دار گردد . و كاسهء چوبين مانا بكاسهء سر . و كرانهء سرين . و شدت شرب و بسيار نوشيدن . و ما له قد و لا قحف : ندارد نه كاسهء چرمين و نه كاسهء چوبين يعنى چيزى ندارد . المثل : هو افلس من ضارب قحف استه يعنى او مسكين و برجاى مانده است . ايضا المثل : رماه با قحاف راسه ، و اين مثل را در وقتى گويند كه بآوردن بر كسى بلا و سختى وى را خاموش كنند و يا آنكه كسى را زبون و تباه نمايند و يا كسى را از حاجت و آهنگ وى باز داشته باشند . قحف ( qohf ) ع . ج . قاحف ( q hef ) . قحفاء ( qahf ' ) ص . ع . عجاجة قحفاء : گرد باد سخت كه هر چيز را ببرد . قحفة ( qehafat ) ع . ج . قحف ( qehf ) . قحفزة ( qahfazat ) م . ع . قحفز له الكلام قحفزة : سخن درشت و سخت گفت او را . و قحفز فى المشى : بشتاب رفت . و قحفز الحقيبة : نيكو پر كرد حقيبة را . قحفليز ( qahfaliz ) ا . ع . كس زن . قحقاح ( qahq h ) ص . پ . قرب قحقاح : قرب سخت . مر . قرب ( qarab ) . قحقح ( qahqah ) ا . ع . بالاى قب . مر . قب . ( qebb ) . قحقح ( qohqoh ) ا . ع . استخوان گردا گرد دبر . و نام موضعى . قحقحة ( qahqahat ) ا . ع . گردانيدن آواز در گاو . و خندهء كبى و بوزينه . قحل ( qahl ) ص . ع . شيخ قحل : پير بد خو و كج خلق . قحل ( qahl ) و ( qahal ) م . ع . قحل قحلا و قحلا ( از باب فتح و سمع ) خشك گرديد پوست بر استخوان وى و خشك اندام شد . و قحل الشيئ : خشك شد آن چيز . قحل ( qahl ) و ( qahel ) ص . ع . پير خشك اندام و پوست بر استخوان خشك شده . قحل ( qahal ) م . ع . قحل الشيخ قحلا ( از باب سمع ) : خشك شد پوست بر استخوان آن پير . قحل ( qahel ) ص . ع . چيز خشك شده . قحلزة ( qahlazat ) ا . ع . رفتار مرد كوتاه بالا . قحلزة ( qahlazat ) م . ع . درشت آوردن سخن و درشتى كردن در سخن . قحم ( qahm ) ص . ع . شيخ قحم : پير نيك فرتوت لاغر . و فرس قحم : اسب لاغر پير . ج : قحام .