على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2617

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تورهائى نيابى نه در امسال و نه در سالهاى ديگر كه يكايك اسم برده شده چه قابل و قاب و قباقب و مقبقب نام سالهاى آينده است به ترتيب هر سالى پس از سالى پس مقبقب سال چهارم خواهد بود . قبال ( qeb l ) ا . ع . قبال النعل : دوال پيش كفش كه ميان انگشتان باشد . و قصيرى قبال : نام مارى خبيث . و ما يعرف قباله من دباره : بمعنى ما يعرف قبيله من دبيره مىباشد . مر . قبيل . قبالة ( qab lat ) ا . ع . پذرفتارى و كارسازى عمل ، اسم است تقبل را . و نيز قبالة : مكتوبى كه در آن مىنويسند چيزى را كه انسان ملتزم مىگردد از كار و عمل و يا دين و جز آن . و نيز چون كسى قبول كند چيزى را بطور مقاطعه و نوشته‌اى بر طبق آن نويسند آن نوشته عبارت است از قبالة . و قولهم : نحن فى قبالته‌اى فى عرافته . قبالة ( qab lat ) م . ع . قبل به قبالة ( از باب نصر و ضرب ) : كار ساز و پذرفتار گرديد . قبالة ( qeb lat ) ا . ع . مام نافى و مامائى . و قباله نويسى . و عرافة . قبالة ( qeb lat ) م . ع . قبلت المراة قبالة ( از باب سمع ) : مامائى كرد آن زن و از نصر نيز آيد . و قبل به قبالة : پذرفتار گرديد . قبالة ( qob lat ) ا . ع . روباروى . يق : جلست قبالته يعنى روبروى آن نشستم . قباله ( qab le ) و ( qeb le ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ضمانت نامه و معاهده . و مكتوبى كه در فروش ملك و جز آن مىنويسند و در آن ذكر مىكنند فروشنده و خرنده و آن چيزى را كه خريد و فروش بدان تعلق گرفته و مبلغ ادا شده و شرايط بيع و جز آن را و چكنامه و ترزده و بيلك و بيله و ترده و نورده نيز مىگويند . و قبالهء زناشوئى : عقدنامه . قباله‌نويس ( qab le - navis ) ا . پ . كسى كه ترزده و قباله و عقدنامه نويسد . قبان ( qab n ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - پلهء ترازو . و قپان . قبان ( qabb n ) ا . ع . - مأخوذ از كپان ( قپان ) و بمعنى آن . و نيز قبان : امين . يق : فلان قبان على فلان . و نام شهرى . و حمارقبان و يا عيرقبان : جانوركى كه خرخاكى گويند . قبانمد ( qab - namad ) ا . پ . بالاپوش بارانى نمدى . قباه ( qab h ) ا . پ . قبا و جامهء پوشيدنى . قباية ( qab yat ) ا . ع . دشت هموار . قبائح ( qab 'eh ) ع . ج . قبيحة . قبايح ( qab yeh ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زشتيها . و زشتى . و كارهاى زشت و قبيح و ناپسند . و رسوائيها . و قبايح اعمال : زشتى كارها . قبائر ( qab 'er ) ع . ج . قبراء ( qobr ' ) . قبائل ( qab yel ) ع . ج . قبيلة . و قبائل الرأس : قطعات سر كه متصل‌اند بعضى ببعضى . قبايل ( qab yel ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قبيله‌ها و طايفه‌ها و گروهها . قبب ( qabab ) ا . ع . باريكى و لاغرى تهيگاه و شكم . قبب ( qabab ) م . ع . قب بطنه قببا ( از باب سمع ) : باريك گرديد شكم او . و كذا : قبب بطنه . قبب ( qobab ) ع . ج . قبة ( qobbat ) . قبة ( qebat ) و ( qebbat ) ا . ع . قبة الشاة : هزار خانهء شكنبهء گوسپند . و كذلك : قبة الشاة . قبة ( qobbat ) ا . ع . بناى گرد برآورده و گنبد . ج : قبب ( qobab ) و قباب . و كنگره . و مسجد جامع . و چادر و خيمه . و چتر و سايبان . و قبة الاسلام : شهر بصره . و شهر بلخ . و قبة الزمان : خيمه‌اى كه در آن عهد و پيمان بندند . قبتر ( qobtor ) ا . ع . كوتاه بالا . قبتور ( qobtur ) ا . ع . نام جزيره‌اى در مغرب . قبث ( qabs ) م . ع . قبث به قبثا ( از ضرب ) : بپنجه گرفت آن را . قبثر ( qabsar ) ا . ع . فرومايهء گمنام . قبج ( qabj ) و قبجة ( qabjat ) ا . ع . مأخوذ از كبك فارسى و بمعنى آن . و التاء للوحدة . قبچاق ( qebc ? q ) ا . پ . نام دشتى در تاتارستان كه دشت خزر نيز گويند . قبح ( qobh ) و ( qabh ) ا . ع . زشتى ضد حسن و خوبى . ج : مقابح بر غير قياس مانند محاسن ج . حسن . و قبحاله و شقحا يعنى زشتى باد بر او . و كذا : قبحاله و شقحا ( caqhan ) . قبح ( qobh ) و ( qabh ) م . ع . قبح قبحا و قبحا و قباحا . مر . قباح . قبح ( qobh ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بدى . و زشتى و بد شكلى و قباحت . و رسوائى . قبحى ( qabh ) ع . ج . قبيح . قبر ( qabr ) ا ع . گور . ج : قبور . قبر ( qabr ) م . ع . قبره قبرا و مقبرا ( از باب نصر و ضرب ) : در گور كرد آن را . قبر ( qabr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گور و يا نيچ و دخمه و مقبره و مرقد . و قبر پيغمبرى : گور گشاد و وسيع . و قبر كوهانى : گورى كه مانند خر پشته سازند . قبر ( qebr ) ا . ع . جاى كرم خوردهء از چوب عود . قبر ( qobar ) ا . ع . نوعى از انگور دراز سپيد نيكو . قبر ( qobar ) و ( qobbar ) ا . ع . چكاوك .