ق ق ( q f ) ا . ع . حرف بيست و چهارم از الفباى فارسى و حرف بيست و يكم از الفباى ابتثى و حرف نوزدهم از الفباى ابجدى و آن را قاف تلفظ كنند و در حساب جمل يك‌صد بشمار آيد . و اين حرف در زبان فارسى كمتر ديده مىشود و بيشتر در كلماتى است مأخوذ از تازى و يا تركى مانند : قربان و قيمه ، و يا مبدل از كاف در كلمات مولد از اختلاط زبان فارسى با تازى مانند : قباد و قپان و قزوين و قم كه كواد و كپان و كزين و كمب بوده كاف را بقاف بدل كرده‌اند . ق ( qe ) ع . كلمهء امر از وقى يعنى نگاهدار . يق : ق على ظلعك : لازم بگير اهتمام حال خود را و يا نخست اصلاح امر كن . و قوله تعالى : ق وَ الْقُرْآنِ ، قال جعفر بن محمد عليهما السلام : هو الجبل المحيط بالارض و خضرة السماء منه و به يمسك اللّه الارض ان تميد باهلها . قاآن ( q ' n ) ا . پ . لقب پادشاه چين . قآب ( qa'ab ) م . ع . قئب الرجل من الشراب قآبا و قابا ( از باب سمع ) : بسيار نوشيد شراب را و پر شد . و قئب الماء : نوشيد آب را . قأب ( qa'b ) م . ع . قاب الطعام قابا ( از باب فتح ) : خورد طعام را و خورد همهء طعام را . و كذلك : قأب الماء . قأب ( qa'ab ) م . ع . قئب قأبا و قآبا . مر . قآب ( qa ' b ) . قاب ( q b ) ا . پ . استخوان آرنج و اشتالنگ . و پاشنه . و استخوانهاى كوچكى كه بدان قمار بازى مىكنند . قاب ( q b ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - غلاف و نيام و چيزى كه در جوف آن چيزى را گذاشته تا محفوظ ماند مانند قاب عينك و قاب آئينه و قاب سيگار و جز آن . و آوندى پهن كه در آن غذا خورند و دورى نيز گويند و قاب و قدح : دورى و كاسهء كلان . قاب ( q b ) ا . ع . ما بين قبضه و گوشهء كمان ، و هر كمانى داراى دو قاب است . و اندازه و مقدار . يق : بينهما قاب قوس اى قدر قوس ، و قيل : قوله تعالى : فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ اراد قابى قوس . قاب ( qabb ) ا . ع . سال آيندهء پس از سال قابل . قابان ( q b ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو قاب از كمان . مر . قاب . قابة ( q bat ) ا . ع . چوزه . و تخم مرغ . المثل : تخلصت قابة من قوب . مر . قائبة . قابة ( q bbat ) ا . ع . تندر و رعد . و ما اصابتنا العام قطرة و قابة يعنى نرسيد بما امسال نه تندر و نه باران . و نيز قابة : قطرهء باران . قابخانه ( q b - x ne ) ا . پ . قمار خانه . قابس ( q bes ) ا . ع : نام شهرى در مغرب . قابض ( q bez ) ص . ع . ميراننده . و بشتاب راننده . و شتابىكنندهء در رفتار از مرغ و جز آن . و بپنجه گيرنده . و هذا حاد قابض يعنى اين بشتاب راننده است . و نيز قابض : گيرنده و ترنجيده‌كننده .