على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2312

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عجام ( ajj m ) ا . ع . شبپرهء بزرگ . و پرستوك . عجان ( ej n ) ا . ع . گردن . و سرين . و زير زنخ . و قضيب ممدود از خصيه تا دبر . و ما بين حصيه و دبر . ج : عجن و اعجنة . عجان ( ajj n ) ا . ع . ابله و احمق . عجانس ( aj nes ) ا . ع . جعل و گوه گردان . عجاوة ( aj vat ) ا . ع . خرماى پر و درون چسپيده . و خرمائى نيكو در مدينه . عجاوة ( oj vat ) و ( ej vet ) ا . ع . شيرى كه بچهء يتيم را بدان پرورند . عجاوة ( oj vat ) ا . ع . گوشت پاره‌اى كه متصل مىشود برترى كه ممتد مىگردد از زانوى شتر تا بسپل آن . و نيز عجاوة بمعنى عجاية است . مر . عجاية . عجاهن ( oj hen ) ا . ع . خارپشت . و كسى كه نسبت وى صريح نباشد . و دوست نو داماد . و نو شاه ما دامى كه با زن خود خلوت نكرده باشد . و وكيل نكاح . و رسول ميان عروس و اهل او در كدخدائى . و خادم . و طباخ و خوانسالار . ج : عجاهنة . عجاهنة ( aj henat ) ع . ج . عجاهن . عجاهنة ( oj henat ) ا . ع . زن مشاطه . و مؤنث عجاهن يعنى زن پيغامبر كد خدائى ميان عروس و اهل وى . عجايا ( aj y ) ع . ج . عجية . و ج . عجابة . عجايا ( aj y ) و ( oj y ) ع . ج . عجى و عجية . عجائب ( aj 'eb ) ع . ج . عجيب و عجيبة . عجايب ( aj yeb ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شگفتيها و چيزهاى شگفت و نادر و بديع و حيرت‌انگيز و عجيب و عبرت‌آميز . و هر چيز بسيار شگفت . ج : عجايبها . عجايبها ( aj yeb - h ) پ . ج . عجيب . عجايبى ( aj yebi ) ص . پ . هر چيز شگفت و نادر . عجايبى ( aj yebi ) ا . پ . قسمى از خيمه و چادر . عجاية ( aj yat ) ا . ع . خرماى پر و درون چسپيده . و خرمائى نيكو در مدينه . عجاية ( oj yat ) ا . ع . پى كه در آن سر استخوانهاى بند دست ستور ترتيب يافته . و پى دست . و پىپاى . و پى باطن سم اسب و گاو . و پى هر چه باشد . ج : عجى ( oj ) و عجى ( ojiyy ) و عجايا . عجائز ( aja ' ? ez ) ع . ج . عجوز . عجايز ( aj yez ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عجوزه‌ها و پيرزالها . عجائل ( aj 'el ) ع . ج . عجول . عجب ( ajb ) ا . ع . بن دنب . و استخوان سرين . و سپس هر چيزى . و پايان ريگ . ج : عجوب . و نام قبيله‌اى از تازيان . عجب ( ojb ) ا . ع . ناز و خويشتن‌بينى . و گردنكشى و بزرگ‌منشى . عجب ( ojb ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تكبر و غرور و پغار و خودبينى و خودپسندى . و تحير . و فخر . و عجب كردن : خود را عالى و بلند مرتبه تصور كردن . عجب ( ajb ) و ( ejb ) و ( ojb ) ا . ع . مردى كه نشستن با زنان را خوش دارد و يا مجالست با وى مرزنان را خوش آيند است . يق : فلان عجب فلانة . و نيز ناشناسائى چيزى كه پيش آيد . و كذلك عجب فلانة و عجب فلانة . عجب ( ajab ) ا و ص . ع . هر چيز شگفت ( يستوى فيه المذكر و المؤنث ) . يق : امر عجب و قصة عجب يعنى كار شگفت و قصهء شگفت . و ناشناسائى چيزى كه پيش آيد . و در مبالغه گويند : عجب عاجب و عجب عجاب يعنى بسيار شگفت . و عجب من الله : خشنودى خدا . و العجب و يا للعجب در كار شگفت و عجيب گويند . و ابو العجب : تقدير و سرنوشت . المثل : العجب كل العجب بين جمادى و رجب ، گويند مردى بود و برادرى داشت و مر آن مرد را زنى خوشگل بود برادر زن وى را بگائيد ، در ميان دو برادر در روز آخر ماه جمادى دويم جنگ درگرفت و اين مثل را از آنجا گويند . عجب ( ajab ) م . ع . عجب من الشئ عجبا ( از باب سمع ) : بشگفت آمد از آن چيز . عجب ( ajab ) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - شگفت و عجيب و نادر و بديع و حيرت‌انگيز . و در هر چيزى كه شگفت آورد و حيرت انگيزد گويند عجب . و عجب داشتن : تعجب داشتن و شگفت داشتن و متحير شدن و متعجب بودن . و عجب كردن : شگفت كردن و تعجب نمودن . و آشفته گشتن . عجبا ( ajab ) و عجبا ( ajaban ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور تعجب و شگفتى و بطور تحير و آشفتگى . عجباء ( ajb ' ) ص . ع . مؤنث اعجب : زن بشگفت‌آرندهء از حسن و خوبى و يا از بدى . و ماده شتر دفزك درشت . و ماده شترى كه از لاغرى و باريكى حلقهء دبر وى بلند برآمده باشد . عجب رود ( ajab - rud ) ا . پ . يك نوع سازى . و قسمى از مزامير و نى لبك . و صدا و آواز نى . عجبناك ( ajab - n k ) ص . پ . حيرت‌انگيز و شگفت‌انگيز . و متعجب و متحير و حيران و آشفته و سراسيمه . عجة ( ojjat ) ا . ع . خاگينه و كوكو ( از لغات مولده است ) .