على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2589

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دره . و برف . و مقدمات عروض . تب از قبيل خميازه و كش واكش و كمان‌كش و قشعريره و لرز . و فنجا كردن : خميازه كشيدن . فنجا ( fenj ) ا . پ . دمه و برف . فنجان ( fenj n ) ا . پ . پياله و پنگان . و پيالهء چينى . و پيالهء چايخورى . و پيالهء قهوه خورى . فنجر ( fanjar ) و فنجره ( fanjare ) ا . پ . كسى كه نرهء وى بزرگ و گنده باشد . فنجش ( fanjac ) ا . ع . فراخ و وسيع . فنجل ( fanjal ) ا . ع . كسى كه در رفتار پيش پايها را نزديك هم گذارد و پاشنه‌ها را دور . فنجل ( fonjol ) ا . ع . سياه‌گوش . فنجلة ( fanjalat ) و فنجلى ( fanjal ) ا . ع . دورى ميان هر دو پاى و هر دو ساق . و رفتار سست و ضعيف مانند رفتار پير مردان . فنجليس ( fanjalis ) ا و ص . ع . سر نرهء بزرگ . و حشفة فنجليس : سر نرهء بزرگ . فنج ماده ( fanj - m de ) ا . پ . آماس و ورم تلاق . فنجنگشت ( fanj - angoct ) ا . پ . گياهى كه پنج انگشت نيز گويند . فنجنوش ( fanjnuc ) ا . پ . مخلوطى مركب از ريم آهن و شراب و روغن بادام . فنجيدخ ( fanjidax ) ا . پ . ناتوانى و كم زورى و سستى . فنجيدن ( fanjidan ) ف ل . پ . خميازه كشيدن در حالت خمارى شراب و خمارى خواب . و قشعريره روى دادن و خميازه كشيدن و كش را كش كردن پيش از عروض تب . فنح ( fanh ) م . ع . فنح الفرس من الماء فنحا ( از باب فتح ) : كم از سيرى خورد آن اسب آب را . فنحلس ( fanhalas ) ا . ع . سر نرهء بزرگ . فنخ ( fanx ) ا . ع . غلبه و چيرگى . فنخ ( fanx ) م . ع . فنخه الامر فنخا ( از باب فتح ) : مقهور كرد او را كار و خوار نمود . و فنخ فلانا : چيره شد بر فلان و غالب آمد . و فنخ العظم : كوفت آن استخوان را و خرد كرد بدون شكافتگى و خون آلودگى . فنخر ( fenxer ) ا . ع . سخت سرى كه از سرون زدن مانده نشود . فنخر ( fonxor ) ا . ع . بزرگ جثه . فنخرة ( fanxarat ) م . ع . فنخر فنخرة : سوراخ بينى گشاد را پر باد كرد و دميد . فنخرة ( fonxorat ) ا . ع . مؤنث فنخر . فنخيرة ( fenxirat ) ا . ع . مرد بسيار فخر كننده و نازنده . و تخته سنگ مانندى نرم و بزرگ كه بر بالاى كوه برآمده و جدا باشد از آن . فند ( fand ) ا . پ . مكر و حيله و فريب و شيد و زرق . و سخن بيهوده و بيفايده . و دروغ . و نقطه . و خال خواه عارضى باشد و يا اصلى . فند ( fend ) ا . پ . نام شاعرى . فند ( fend ) و ( fand ) ا . ع . كوه بزرگ . و پاره‌اى از كوه بدرازا . و زمين باران نارسيده . و شاخ درخت . و گونه و نوع . و گروه فراهم آمده . ج : افتاد . فند ( fend ) ا . ع . يك ركن از شب . و گروه و طايفه . ج : افناد . و صلى الناس على النبى صلى اللّه عليه و آله افنادا افنادا يعنى گروه گروه بىامام . و نيز فند : نام كوهى ميان حرمين شريفين . و نام غلام عايشه دختر سعد وقاص رضى اللّه عنه كه او را پى آتش فرستادند پس از يك سال برگشت و آتش آورد ، فقيل : ابطأ من فند . فند ( fanad ) ا . ع . دروغ . و درماندگى . و ناسپاسى . و سستى و تباهى عقل و راى از پيرى و بيمارى . و فلان ذو فند يعنى فلان داراى عجز و ناسپاسى نعمت است . فند ( fanad ) م . ع . فند الرجل فندا ( از باب سمع ) : خرف شد آن مرد . و فند فلان : سست راى و تباه خرد گرديد فلان از پيرى و يا بيمارى . و فند زيد فى قوله و رايه : خطا كرد زيد در قول و راى خود . و فند فلان : دروغ گفت فلان . فنداق ( fond q ) ا . ع . نامهء حساب . فندأوة ( fenda'vat ) و فنداوة ( fend vat ) ا . ع . تيشهء تيز . فندأية ( fenda'yat ) ا . ع . بر . ج : فناديد . فندرسك ( fandaresk ) ا . پ . نام شهرى نزديك استراباد . فندسة ( fandasat ) م . ع . فندس الرجل فندسة : دويد آن مرد . فندش ( fandac ) م . ع . غلام فندش : كودك هوشيار و تواناى سخت . فندشة ( fandacat ) م . ع . فندش فندشة : چيره شد و غلبه كرد . فندق ( fendoq ) و ( fondoq ) ا . پ . بار درختى كه مغز آن مانند بادام و گردو مأكول است . و فندقه و كمان گروهه . و لب معشوق . و فندق زدن : دست چپ را مشت ساختن و سر انگشت سبابهء دست راست را در ميان سبابه و وسطاى دست چپ زدن تا صدا از آن برآيد . و فندق سنجاب رنگ : زمين . و فندق سيم : ستاره‌ها . و فندق شكستن : بوسه زدن . فندق ( fondoq ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - فندق . و چلغوزه . و مأخوذ از يونانى :