على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2565
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فسيس ( fasis ) ص . ع . سست خرد و ضعيف العقل . و سست اندام . ج : فسس . ( fosos ) . فسيط ( fasit ) ا . ع . پشيزهء سر خرما . و دمچهء خرما . و چيده شدهء از ناخن . فسيفساء ( fosayfes ' ) ا . ع . نوعى از مرواريد و يا مهرههاى رنگارنگ كه ديوار درونى خيمه را بدانها نگار كنند . فسيق ( fessiq ) ص . ع . مرد دائم الفسق و پيوسته تباهكار نافرمان ناراست كردار . فسيل ( fasil ) ع . ج . فسيلة . فسيلة ( fasilat ) ا . ع . خرما بن ريزه . و جنگ يعنى بچهء خرمابن كه از پهلوى مادر برآورده و در جاى ديگر غرس كنند . ج : فسائل و فسيل و فسلان . فسيله ( fasile ) ا . پ . گله و رمه . و ايلخى اسب و استر و خر . و گلهء آهو و گاو . و شاخ درخت . فسيله ( fasile ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جنگ و بچهء خرمابن . فش ( fac ) ا . پ . هر چيز پريشان . و كاكل اسب . و شملهء دستار يعنى آنچه از سر دستار به قدر يك وجب مانند طره و علاقه گذارند . و صدا و آواز گشودن بند جامه . و زير جامه و ازار . و پيرامون دهان عموما و پيرامون دهان اسب خصوصا . فش ( fac ) ص . پ . مانند و شبيه ، مرادف باوش . و ماه فش يعنى ماه وش و مانند ماه . فش ( foc ) ا . پ . يال و دم اسب . و دنباله و ذنب هر چيزى . فش ( facc ) ا . ع . بار درخت ينبوت . و سخن چينى . و مرد گول و احمق . و فراهم - آمد نگاه آب . و گليم درشت باريك تار . و گياهى خاردار كه خرنوب گويند . فش ( facc ) م . ع . فش الوطب فشا ( از باب نصر ) : بيرون كرد باد را از مشك . و فش الرجل : آروغ زد آن مرد . و فش الناقة : دوشيد آن ماده شتر را بشتاب . و فش الباب : گشود در را با ابزارى غير از كليد بطور مكر و حيله . و نيز فش : در پى دزدى حقير و اندك رفتن . فش ( focc ) ا . ع . از اعلام است . فشء ( fac ' ) ا . ع . فخر و شوكت و حشمت . و كبر و غرور . و نازنده و لافنده . فشء ( fac ' ) م . ع . فشا فشأ ( از باب فتح ) : تكبر كرد و فخر نمود و نازيد . فشاء ( fac ' ) ا . ع . تناسل ستور . و كثرت و بسيارى آنها . فشاح ( fac he ) ا . ع . كفتار . فشار ( fac r ) و ( fec r ) ا . پ . پاشيدگى و افشاندگى و انتشار . و افشردگى و انضغاط . و ريختگى . و داخل كردن و نفوذ دادن چيزى را با چيز ديگر . فشار ( foc r ) ا . ع . بيهودهگوئى و هذيان . و هذا ما يستعمله العامة و ليس من كلام العرب . فشاردن ( fec rdan ) ف م . پ . افشردن و فشردن . و خلانيدن و فرو بردن چيزى را در چيز ديگر . فشارش ( fec rec ) پ . م ح . فشاردن . ا . افشردگى و عصر و فشار . فشاش ( fac ce ) ا . ع . زن تباهكار نافرمان . و زنى كه هنگام جماع باد از وى خارج مىگردد . و قولهم : فشاش فشيه من استه الى فيه ، و فشيه بصيغة الامر اى افعلى به ما شئت فما به انتصار . فشاع ( fac ' ) ا . پ . داروئى كه فاشرا نيز گويند . فشاغ ( fec q ) ا . ع . بهمديگر عقد شغار بستن . مر . شغار . و كاهلى و كسالت . فشاغ ( foc q ) ا . ع . چرم پارهاى كه بدان مشك را در پى كنند . فشاغ ( foc q ) و ( focc q ) ا . ع . گياهى كه بر درخت پيچد و فرا گيرد آن را و وى را تباه سازد . فشافاش ( fac - f c ) ا . پ . صدا و آواز تير كه از پى هم اندازند . فشافش ( fac fec ) ا . پ . فشافاش و آواز تيراندازى از پى هم . فشان ( fac n ) ا . پ . گرز آهنين و سيمين و يا زرين . فشان ( fec n ) ص . پ . پاشان و افشان . و ريزان . و افشاننده و پراكندهكننده ، و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند : خون فشان : آنچه خون مىافشاند . و زر فشان : آنكه طلا مىپاشد . و چشم سياله فشان : چشمى كه مانند سيل اشك از آن ريزان است . فشاندن ( fec ndan ) ف م . پ . افشاندن و پاشيدن . و ترويح كردن و هوا دادن . فشانده ( fec nde ) ص . پ . افشانده و پاشيده . فشت ( feccet ) ا . پ . بانگ مار . فشج ( facj ) م . ع . فشج فشجا ( از باب ضرب ) : در وقت رفتن و يا كميز انداختن پايها را از هم دور نهاد . فشح ( fach ) م . ع . فشح فشحا ( از باب فتح ) : پايها را از هم دور نهاد . و فشح عن الشيئ : بازگشت از آن چيز و عدول كرد . فشح ( fach ) ا . ع . بازگشت و عدول . فشخ ( facx ) م . ع . فشخه فشخا ( از باب فتح ) : سيلى زد بر او و طپانچه زد بر سر او . و ستم كرد بر او . و فشخ فى اللعب : دروغ گفت در بازى . فشردن ( facordan ) ف م . پ . فشار دادن و منضغط كردن و افشردن و فشاردن و زور آوردن . و به زور دست و يا منگنه آب