على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2532

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

فراعنه ( fer 'ene ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پادشاهان قديم مصر . و مردمان ستمگر و جفاكار و ظالم و ستمگاران متكبر و خودبين . فراغ ( far q ) م . ع . فرغ الماء فراغا ( از باب سمع ) : ريخته شد آب . و فرغ منه فروغا و فراغا ( از باب فتح و سمع و نصر ) : پرداخت آن را . و فرغ له و اليه : آهنگ كرد بسوى او . و فرغ الاناء : خالى شد آن ظرف . فراغ ( far q ) ا . ع . پرداخت . فراغ ( fer q ) ا . ع . برآمد نگاه آب از دول از ميان دسته . و اسب نيكوى گشاده رفتار . و تنگبار و عدل . و حوض چرمين بزرگ و فراخ . و خنوز و ظرف . و ماده شتر بسيار شير فراخ غلاف پستان . و كمانى كه زخم پيكانش فراخ باشد . و كمانى كه تير وى دور رود . و كاسهء بزرگ كه نتوان ويرا برداشت . ج : افرغة . و پيكانهاى پهن . فراغ ( fer q ) ا . پ . فرصت . و باد سرد تابستان . و سرور قلب و نشاط دل . فراغ ( fer q ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آسايش و پرواس و فراغت . و فراغ بال : آسايش خاطر . فراغ ( for q ) ا . پ . فروغ و روشنائى چراغ و آتش و جز آن . و شعله . فراغة ( far qat ) ا . ع . ناشكيبائى و بىآرامى و جزع و قلق . فراغة ( far qat ) م . ع . فرغت الضربة فراغة ( از باب كرم ) : فراخ شد آن ضربت . و كذلك : فرغت الطعنة . فراغت ( fer qat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرصت و رستى و مهلت . و آسايش و استراحت و آرامى . و آزادى ضد گرفتارى از كار و شغل . و فراموشى . و اوقات فراغت : هنگام فرصت و آسايش . و فراغت شدن : فارغ شدن و استراحت شدن . و باز ايستادن و توقف كردن و دست كشيدن و ترك كردن . و راحت شدن از زحمت و محنت كار . و گذاردن چيزى بدون دست زدن . و فراغت يافتن : راحت شدن از زحمت و محنت كارى پس از آنكه آن كار را انجام داده باشند . و واگذاشتن سعى و كوشش در كارها را . و فارغ شدن از هر امرى . و فرصت كردن . فراغة ( for qat ) ا . ع . آب پشت مرد و منى . فراغت خانه ( fer qat - x ne ) ا . پ . خلوت خانه . فراغت كده ( fer qat - kade ) ا . پ . جاى عيش و عشرت . فراغ خطى ( fer q - xatti ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - رهائى و خلاصى و آزادى . فراغه ( for qe ) ا . پ . قطعه‌اى از ابريشم سياه كه قلم را بدان پاك كنند . فراغوى ( far quy ) ا . پ . فرغوى . فرافب ( far feb ) ا . ع . يك نوع درختى كه از چوب آن پالان شتر سازند . فرافر ( for fer ) ا . ع . گوسالهء دشتى ريزه . و برهء نر . و ميش . و آنكه بشكند هر چيزى را . و كودك جوان . و پستى كه از بار درخت ينبوت سازند . و مرد گول و نادان در كار . و اسبى كه در دهان لگام را بجنباند . و شيرى كه بيفشاند و بشكند قرين خود را . و شترى كه هرگاه خورد نشخوار كند . و نام اسبى . و نام شمشيرى . فرافرة ( for ferat ) ا . ع . شيرى كه بيفشاند و بشكند قرين خود را . فرافص ( for fes ) ا . ع . شير سخت درشت . و دد درشت . و مرد تواناى سخت گرفت . فرافصة ( for fesat ) ا . ع . شير سخت درشت . فرافل ( for fel ) ا . ع . پستى كه از بار درخت ينبوت عمان سازند . فراق ( far q ) ا . ع . جدائى . فراق ( fer q ) م . ع . فارقته مفارقة و فراقا : جدائى كردم او را و از او جدا شدم . فراق ( fer q ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جدائى . و هجرت و كوچ و رحلت . و مفارقت و دورى و مهجورى . و درد فراق : حسرت و اندوهى كه از دورى معشوق پديد مىآيد . فراق‌زده ( fer q - zade ) ص . پ . جدا شده و مهجور و مبتلا به درد فراق . فراقيه ( fer qiyye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غزل و يا قصيده‌اى كه شاعر در فراق و دورى از معشوق خود گويد . فراك ( for k ) ا . پ . پشت و ظهر . و حيز و مخنث . و پليد و پلشت و زبون . فراكن ( far - kan ) ا . پ . جوى نوكندهء عميق كه تازه آب آن جارى شده باشد . و جوى بلند كه در كمر كوه و جز آن كنده باشند . و بلندى ضد پستى . فراگرفتن ( far - gereftan ) ف م . پ . گرفتن و اخذ كردن . و باز گرفتن . و عادت كردن . و واپس گرفتن . و پر كردن و انباشتن . و تصرف كردن . و نگاهداشتن . و ربودن . و به زور گرفتن . و اختيار كردن لباس و يا خوى و طبيعت كسى را . و ياد گرفتن . ف ل : منقبض بودن . و اسهال داشتن . فرا گوش داشتن ( far - guc - d ctan ) ف م . پ . گوش دادن و شنيدن . فرام ( fer m ) ا . ع . داروئى كه زنان فرج خود را بدان تنگ كنند . و لته‌اى كه در ايام حيض كس را بدان آگنند و لتهء حيض . فرامة ( fer mat ) ا . ع . لته‌اى كه زن در فرج خود گذارد و لتهء حيض . فرامرز ( far marz ) ا . پ . محافظ