على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2527
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فذاك ( fa - z - ka ) ع . يعنى پس بسيار خوب و خوب و نيك . مر . ذاك . فذفذة ( fazfazat ) م . ع . فذفذ الرجل فذفذة : پست و كوتاه شد آن مرد و بكمين رفت تا ناگاه بطور فريب برجهد . فذلك ( faz lek ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - باقى و بقيهء چيزى . و باصطلاح اهل دفتر : جمع حساب پس از تفصيل . فذلكة ( fazlakat ) ا . ع . پرداختگى و فراغت از حساب . فذلكة ( fazlakat ) م . ع . فذلك حسابه فذلكة : بانجام رسانيد حساب خود را و پرداخت آن را و فارغ گشت از آن و اين فعلى است اختراعى من قوله : اذا اجمل حسابه و قال : فذلك كذا و كذا . فذوذ ( fozuz ) ع . ج . فذ . فر ( far ) ا . پ . حسن و زيبائى و جمال . و زيبندگى و برازندگى و برازش . و آرايش . و لطافت و رونق . و پيراستگى و پيرايش . و نور و پرتو و روشنى و تاب و تابش و تابدارى . و آواز و آهنگ و صدا . و ريش و پر . و توجبه و سيلاب . و داد و عدل و عدالت . و رياست و فرماندهى . و استقلال . و سياست و عقوبت . و فوق و قسمت فوقانى . و رفعت و بلندى . و بزرگى و حشمت و شوكت و شكوه و جلال و شأن . و توانائى و قدرت . و سرافرازى و جاه و منزلت . و سنگ و هنگ و وقار . و شاه فريدون فر : پادشاهى كه قدرت وى مانند فريدون است . فر ( far ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرار و گريز . فر ( far ) ا . پ . كتابخانهء يهودان . و دكان كتابفروشى . فر ( farr ) ص . ع . گريزنده ( مذكر و مؤنث و تثنيه و جمع در وى يكسان است ) . و نيز فر : ج . فار . فر ( farr ) م . ع . فر فرا و فرارا مر . فرار . و فر فرا و فرارا و فرارا و فرارا . مر . فرار و فرار و فرار . فر ( farr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرار و گريز . و كروفر : هجوم و حمله و گريز و برگشت . فر ( forr ) ا . ع . فر القوم : برگزيده و خيار قوم . و روئى كه به روى مىخندند . فرا ( far ) پ . كلمهء رابطه بمعنى برو در . و كلمهء تحسين بمعنى آفرين . و گاه كلمهء فرارا بطور زائد استعمال مىنمايند و بيشتر براى فصاحت كلام استعمال مىشود . فرا ( far ) ا . پ . پشت و پس و عقب و واپس . و باز و ديگر باز و مجدد . و بالا و بلندى . و نزديك و پيشتر و پيش . و مقابل و روبرو و پيشرو . و سوى و جانب و طرف و كنار و پهلو . و كنج و گوشه . و از دور . و دور . و نزديك . و ميان و وسط . و همه و مجموع . و مفتوح و باز . و افزونى و زيادتى . و بسيار و فراوان و افزون . و اخذ و گرفتگى و ستد . و اين كلمه گاه بطور صفت و بيشتر مانند معين فعل استعمال مىشود . فرا ( far ) ا . ع . نام جزيرهاى در يمن . و كل الصيد فى الجوف الفرا . مر . فرأ . فرأ ( fara ' ) و فراء ( far ' ) ا . ع . گورخر . و گورخر جوان و كرهء گورخر . ج : فراء و افراء و افرء . المثل : كل الصيد فى جوف الفرا يعنى همهء شكار كم از شكار گورخر است ، و در اين جا فرا بابدال همزه بالف بايد تلفظ كرد نه فرأ با همزه لانه مثل و الامثال موضوعة على الوقف . فراء ( fer ' ) ع . ج . فرو . و ج و فرأ و فراء . فراء ( farr ' ) ا . ع . چرم ساز . و پوستين دوز . و پوستين فروش . و ابيض سپيد . و روشن . و الفراء : نام يكى از علماى نحو . فراء ( farr ' ) ص . ع . امراة فراء : زن نيكوى نمايان كردار خوش آيند . فرا آر ( far - r ) پ . كلمهء امر يعنى بايست و توقف كن . فرابافتن ( far - b ftan ) ف م . پ . باز بافتن . و فرا بافتن دروغ : دروغ ساختن و دروغ اختراع كردن . و حيله كردن و تزوير نمودن . فرابرز ( far - borz ) ا . پ . نام پهلوانى از سپهداران ايران و از وزيران . فراپوش ( far - puc ) ا . پ . حماقت و گولى و ابلهى و نادانى . و ديوانگى . فراپوشانيدن ( far - puc nidan ) ف م . پ . پوشانيدن . فراپيش ( far - pic ) ا . پ . جلو افتاده و پيش آهنگ . و پيشرو لشكر در پيكار . فراپيش ( far - pic ) م ف . پ . پيشتر و نزديكتر . و فراپيش آمدن : نزديكتر آمدن . و فراپيش كشيدن : بسوى خود كشيدن و بركشيدن . فرات ( for t ) ا . ع . دريا . و از اعلام است . فرات ( for t ) ص . ع . آب خوش و نيك شيرين . يق : ماء فرات و مياه فرات . و گاه بر فرتان جمع بسته مىشود . فرات ( for t ) ا . ع . نام رودى در تركى آسيا كه سرچشمهء آن در كوههاى ارمنستان است و پس از طى 165 ، 2 كيلو مطر مسافت با دجله اتصال يافته و شط العرب حاصل مىگردد و شهر بابل كه يكوقتى پايتخت كلدانيان بود در روى اين رود بنا شده بود و اين رود را به فارسى ريخبين گويند . فراتان ( for t ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : رود فرات و رود دجله .