على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2525

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

فدان ( fad n ) ا . ع . گاو نر . و دو گاو قلبه ران در پهلوى هم بسته ، و يكى را فدان نگويند . و ساخت آماج كشاورزان . ج : افدنة و فدن . فدان ( fad n ) ا . ع . بمعنى فدان . مر . فدان . ج : فدادين . فداوى ( fad vi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فدائى و فدوى و قربانى . و داوطلب . فدائى ( fad 'i ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فدوى و قربانى و كسى كه خود را سربهاى ديگرى كند و جهة رهائى ديگرى و يا آسايش آن از روى رضا و رغبت خود را در مهلكه مىاندازد و جان خود را فدا مىكند . و عاشق . و دزد و غارتگر . و داوطلب . فدائيان ( fad 'iy n ) پ . ج . فدائى . فدح ( fadh ) م . ع . فدحه الدين فدحا ( از باب فتح ) : گران بار كرد او را دين و وام . و فدح الامر فلانا : غالب شد آن كار بر فلان و سنگين كرد او را . فدخ ( fadx ) م . ع . فدخ راسه فدخا ( از باب فتح ) : شكست سر او را و لا يكون الا للشيئ الرطب . فدر ( fadr ) م . ع . فدر اللحم فدرا ( از باب نصر ) : سرد گرديد گوشت پخته . و فدر الفحل فدرا و فدورا ( از باب نصر و ضرب ) : سست گشت آن گشن از گشنى و باز ايستاد . فدر ( fodr ) ص . ع . ج . فادر . فدر ( fadar ) ا . ع . بز كوهى كلانسال و يا بز كوهى جوان و رسيده و يا بز كوهى بزرگ جثه . ج : فدور . فدر ( fader ) ا . ع . مرد احمق . و چوب زودشكن . فدر ( fodor ) ع . ج . فدور . فدر ( fodorr ) ا . ع . سيم . و كودك فربه . و كودك نزديك ببلوغ رسيده . فدرة ( fedrat ) ا . ع . قطعه‌اى از گوشت . و پاره‌اى از شب . و قطعه‌اى از كوه . فدرة ( fodarat ) . ص ع . رجل فدرة : مرد تنها رونده . فدرنجك ( fadranjak ) ا . پ . بيمارى كه آن را كابوس نيز گويند . و كنارهاى دهان و پيرامون دهان از طرف بيرون . فدرنگ ( fadrang ) ا . پ . چوبى گنده و ستبر كه در پس در كوچه اندازند تا در گشوده نشود . و چوبى كه گازران بر جامه زنند و جامه را بدان تاب داده بيفشارند . و جندره و رخت مال و آن چوبى باشد كه زنان در خانه‌ها بر رخت پوشيدبى و جز آن زنند و تا كنند . و چوب دقاقى كه جامه را بدان كوبند . و طعامى كه در دستمالى بسته از جائى به جائى برند . و اذن و رخصت و دستور . فدرونك ( fadrunak ) ا . پ . سنگى كه بر كنگره‌هاى قلعه و حصار گذارند تا چون دشمن بپاى ديوار آيد بر سرش اندازند . فدره ( fadre ) ا . پ . بوريائى كه از برگ خرما و جز آن بافند و بر بالاى چوبها و پروار - هاى سقف خانه اندازند و خاك و گل بر روى آن ريخته بيندايند . فدس ( fods ) ا . ع . تننده . ج : فدسة . فدسة ( fedasat ) ع . ج . فدس . فدسى ( fadasiyy ) ص . ع . مرد ناشناخته نسب . يق : فلان فدسى يعنى نسب فلان معلوم نيست بكى مىرسد . فدش ( fadc ) م . ع . فدش راسه فدشا ( از باب نصر ) : شكست سر او را . فدش ( fadec ) ص . ع . رجل فدش مدش : مرد گول و نادان در كار . فدع ( fod ' ) ص . ع . ج . افدع و فدعاء . فدع ( fada ' ) ا . ع . اعوجاج و كجى خرد - گاه دست و پاى چندان كه كف دست و پاى بجانب انسى برگردد . و رفتار بر پشت پاى كه در حين راه رفتن پشت پاى بر زمين آيد . و خميده شدن . و مرتفع گرديدن پيش و پس كف پاى چندان كه اگر گنجشكى در زير پاى مرد افدع درآيد آزارى بدان نرسد . و كجى در بندها كه گويا از جاى خود زايل شده‌اند و اين اكثر در خردگاههاى ستور خلقى باشد . و خميدگى ميان كف پاى و استخوان ساق . و كژى ما بين ران و سم ستور . و برآمدگى پيشگاه سپل شتر . ( و الفعل فى الكل من سمع ) . فدعاء ( fad'a ' ) ص . ع . مؤنث افدع : زن كف دست و پاى درون رويه رفته . و آنكه شكم كف پاى وى باريك بود چندانكه به زمين نرسد . و ناقة فدعاء : ماده شترى كه سپل ما بين ران و قدم آن كج برآمده باشد . ج : فدع . فدعة ( fada'at ) ا . ع . جائى از دست و پاى كه داراى فدع بود . مر . فدع . فدغ ( fadq ) ا . ع . فدغه فدغا ( از باب فتح ) : شكست آن را . و فدغ الطعام : روغن بر روى طعام كرد . و نيز فدغ : شكستن و كفانيدن چيزى كاواك را . فدغ ( fadaq ) ا . ع . خميدگى در كف پاى . فدغم ( fadqam ) ا . ع . مرد نيكو صورت خوبروى بزرگ هيكل . و ترهء آبناك . فدغم ( fadqam ) ص . ع . خد فدغم : روى نيكوى پرگوشت . ج : فداغم . فدغمة ( fadqamat ) م . ع . فدغم الرجل فدغمة ( مجهولا ) : پرگوشت روى گرديد آن مرد . فدفد ( fadfad ) ا . ع . دشت . و جاى سخت و درشت و بلند . و زمين هموار و برابر . ج : فدافد . و اسم مردى . فدفد ( fodfod ) و ( fodafed ) ص . ع . بلند . و درشت آواز . فدفد ( fodafed ) ا . ع . شير خفتهء چغرات شده . فدفدة ( fadfadat ) ا . ع . آواز شبيه