على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2521
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فحام ( fahh m ) ا . ع . زغال فروش . ج : فحامون . فحامون ( fahh muna ) ع . ج . فحام . فحاوى ( fah vi ) و ( fah v ) ع . ج . فحوى . فحة ( fohhat ) ا . ع . گرمى و سوزش فلفل . فحث ( fahs ) م . ع . فحث عنه فحثا ( از باب فتح ) : باز كاويد از آن و تفحص كرد . فحث ( fahes ) ا . ع . هزار خانهء شكنبه ( مؤنث آيد ) . ج : افحاث ( لغة فى حفث ) . فحج ( fahj ) م . ع . فحج فحجا ( از باب فتح ) : بزرگ منشى نمود . و فحج فى مشيته : برفتار فحج رفت . فحج ( fahaj ) ا . ع . رفتارى كه در آن پيش پايها را نزديك گذارند و پاشنهها را دور . فحجاء ( fahja ' ) ص . ع . مؤنث افحج : زنى كه در رفتار پيش پايها را نزديك گذارد و پاشنهها را دور . فحح ( fohoh ) ا . ع . افعيهاى بهيجان در آمده . فحس ( fahs ) م . ع . فحس فحسا ( از باب فتح ) : گرفت آب و جز آن را به دهان و زبان از دست . و ماليد جو را بدست چندان كه خار و جز آن از وى دور گرديد . فحش ( fohc ) ا . ع . بد جوابى و گفتار زشت . فحش ( fohc ) م . ع . فحش الشيئ فحشا ( از باب كرم و نصر ) : از حد در گذشت بدى آن چيز و قبيح گرديد . و نيز فحش : از حد در گذشتن در جواب و ستم كردن در آن . و نيك زفت گشتن و بخيل شدن . فحش ( fohc ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اور و سخن زشت و بد و قبيح و سخنى كه گفتنش شرم آورد . و سخنى كه از روى ظلم و ستم به كسى گويند . و هر گفتار زشت . و جواب بد و ناشايسته . فحشاء ( fahca ' ) ا . ع . زنا . و گناهانى كه بسيار قبح داشته باشند . و زفتى و بخل در اداى زكات . فحشگو ( fohc - gu ) و ( fohc - gov ) ص . پ . هرزهدهن و بدزبان . فحص ( fahs ) ا . ع . هر موضعى كه جاى باش مردم باشد . و نام چند موضع در مغرب . فحص ( fahs ) م . ع . فحصت القطاة فحصا ( از باب فتح ) : كند مرغ سنگخوار در زمين موضعى را تا تخم نهد در آن . و فحص عنه : باز كاويد از آن و تفتيش كرد . و فحص المطر التراب : برگردانيد باران خاك را . و فحص فلان : بشتافت فلان . و فحص الصبى : جنبيد دندان پيشين كودك . الحديث : فحصوا عن رؤسهم اى كانهم حلقوا اوساطها و تركوها كافاحيص القطا . فحص ( fahs ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كاوش و تفتيش . فحصة ( fahsat ) ا . ع . چالى زنخ . فحض ( fahz ) م . ع . فحضه فحضا ( از باب فتح ) : شكست آن را ، و بيشتر در چيزهاى تر مانند خيار و هندوانه و جز آن استعمال مىگردد . فحفاح ( fahf h ) ا . ع . نام جوئى در بهشت . فحفاح ( fahf h ) ص . ع . آواز گرفته و صدا گرفته . فحفحة ( fahfahat ) م . ع . فحفح فحفحة : درست كرد دوستى را و بىآميغ گردانيد آن را . و فحفح فلان : عارض فلان شد گرفتگى در آواز . و دميد فلان در خواب . فحل ( fahl ) ا . ع . گشن از هر حيوانى . ج : فحول و افحل و فحال و فحالة و فحولة . و ستارهء سهيل بدانجهت كه از ستارگان ديگر بر كنار باشد همچو گشن كه وقت برجستن بر ماده از شتران ديگر كناره گزيند . و خرما - بن نر . و درخت بىبار . و نگاهدارندهء اسبان . و راوى و باز گويندهء شعر و سخن . و نيك دانا . ج : فحول . و بوريا كه از برگ خرمابن نر بافند . الحديث : انه صلى اللّه عليه و آله دخل على رجل من الانصار و فى ناحية البيت فحل من تلك الفحول فامر بناحية منه فرش ثم صلى عليه . و فحل فحيل : گشن نجيب . و نيز فحل : موضعى در شام كه در آن جنگها واقع شده . و لقب علقمهء شاعر زيرا چون امرىء القيس مادر جندب را كه به روى در شعر غالب آمده بود طلاق داد او بزنى گرفت . فحل ( fahl ) م . ع . فحل ابله فحلا كريما ( از باب فتح ) : برگزيد جهة گشنى شتران خود گشن برگزيده را . و فحل الابل : گشن فرستاد در ميان آن شتران . فحلة ( fahlat ) ص . ع . امراة فحلة : زن سليطهء زبان دراز . فحلة ( fehlat ) م . ع . فحل فحلة و فحالة و فحولة . مر . فحالة . فحم ( fahm ) م . ع . فحم الصبى فحما و فحاما و فحوما ( از باب نصر و سمع ) : گريست آن كودك چندان كه سپرى شد آواز وى . و فحم الكبش : بانگ كرد تكه . و فحم الصبى ( مجهولا ) : بانگ كرد كودك . و كذا فحم الكبش ( ايضا مجهولا ) . و ثغا الكبش حتى فحم : فرياد كرد تكه تا گرفت آواز آن . و فحم الرجل فحما ( از باب فتح ) : آب خورد آن مرد در فحمة عشاء . فحم ( fahm ) و ( faham ) ا . ع . زغال و انگشت . ج : فحام و فحوم . فحم ( fahem ) ص . ع . كبش فحم : تكهء با بانگ . فحمة ( fahmat ) ا . ع . فحمة الليل :