على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2304

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

الجاهلية : نخوت جاهليت . و كذلك عبية الجاهلية . عبيث ( abis ) ا . ع . نوعى از ريحان . عبيث ( ebbis ) ص . ع . بسيار بازىكننده . عبيثة ( abisat ) ا . ع . پينو و طعامى كه در آن بجاى گوشت ملخ اندازند . و طعامى از آرد و روغن و خرما . و نيز جو و گندم آميخته . جاء فلان بعبيثة فى وعائه : آمد فلان و در ظرف وى جو و گندم بهم آميخته بود . و عبيثة الناس : مردم از هر جنس در آميخته . و ظلت الغنم عبيثة واحدة ، و اين كلام را در صورتى گويند كه دو گلهء گوسپند با هم رسند و با يكديگر مخلوط گردند و مثلى است كه در اختلاط مردم و تساوى ايشان در فساد ظاهرا و باطنا گويند . ج : عبائث . عبيثة ( abisat ) ص . ع . فلان عبيثة : در نسب فلان آميزش و خلط است . عبيثران ( abaysar n ) و ( abaysor n ) ا . ع . گياهى خوش‌بو كه عبوثران نيز گويند . و كار دشوار . و فتنه . و مكروه . عبيثران ( abaysor n ) ا ع . نام درختى خاردار كه هر كس را خارى از آن رسد به زودى رهائى نيابد و در شدائد و سختى كارها بدان مثل زنند . عبيد ( abid ) ا . ع . ج . عبد . ج : عبيدون . عبيد ( obayd ) ا . ع . مصغر عبد يعنى بندهء كوچك . و ام عبيد : دشت خالى ويران و بيابانى كه بدان باران نرسيده باشد . و بنو عبيد : نام گروهى از تازيان . و عبيد الله بن عمر بن الخطاب . در جنگ صفين با معاويه بود و كشته شد . عبيدة ( obaydat ) ا . ع . هزار خانهء شكنبه . ابو عبيدة بن الجراح : يكى از اصحاب آن حضرت صلى اللّه عليه و آله و نامش عامر بن عبيد اللّه بن الجراح . عبيدون ( abiduna ) ا . ع . عبيد . و ج ج . عبد . عبير ( abir ) ا . ع . زعفران . و بوى خوش با زعفران آميخته . عبير ( abir ) ص . ع . قوم عبير : گروه بسيار با اهل . و سهم عبير : تيرى كه داراى پر بسيار باشد . عبير ( abir ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نوعى از خوشبوى خشك كه بر جامه پاشند . و عنبر . و خوشبوئى كه از صندل و گلاب و مشك سازند . و پر عبير : مملو از مشك و خوشبوى و معطر . عبيراء ( obayr ) ا . ع . نام گياهى . عبير آلاى ( abir - l y ) ص . پ . آلودهء بعنبر . عبير تأثير ( abir - ta'sir ) ص . پ . معطر و داراى اثر خوش‌بويها . عبير تعطير ( abir - ta'tir ) ص . پ . خوش‌بو مانند عنبر . عبيرى ( abiri ) ص . پ . منسوب بعبير . عبيط ( abit ) ص . ع . شتر فربه و جوان كه بىعلت و بيمارى كشته باشند . ج : عبط و عباط . و لحم عبيط : گوشت تازه . و دم عبيط و زعفران عبيط كذلك . و ثوب عبيط : جامهء نو دريده . عبيطة ( abitat ) ص . ع . مؤنث عبيط : ماده شتر فربه و جوان بىعلت و بيمارى كشته . عبيلة ( abilat ) ا . ع . زن درشت و ستبر . عت ( att ) م . ع . عته عتا ( از باب نصر ) : چندين بار باز گردانيد بر وى سخن را و رد كرد او را . و عته بالمسألة : ستيهيد بر وى در سؤال . و عته بالكلام : سرزنش كرد او را . و عتته الحية : گزيد او را مار . عت ( ott ) ع . ج . عتاء و اعت . عتا ( att ) ع . بمعنى حتى . عتاء ( att ' ) ص . ع . مؤنث اعت : زنى كه در سخن درشتى كند . ج : عت . عتاب ( et b ) م . ع . عاتبه معاتبة و عتابا : خشم گرفت او را و ملامت كرد . و نيز عتاب : خشم گرفتن همديگر را . و ناز كردن . و خشمگينى پيدا نمودن . و ياد كردن خشم را . عتاب ( et b ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خشم و ملامت . و عتاب كردن : ملامت و سرزنش كردن و دشنام دادن و درشتى كردن در خطاب و توبيخ كردن . عتاب ( att b ) ص . ع . بسيار خشمگين و غضبناك . و ام عتاب : كفتار . عتاب ( ott b ) ا . پ . نام مخترع پارچه هاى ابريشمى موجدار . عتابى ( at bi ) ا . ب . - مأخوذ از تازى - دربان . عتابى ( ot bi ) ا . پ . نوعى از پارچهء ابريشمى گرانبهاى موجدار منسوب بعتاب كه مخترع آنست . عتاة ( ot t ) ع . ج . عاتى . عتات ( et t ) م . ع . عاته معاتة و عتاتا : پيكار نمود با وى . و ما زلت اعات فلانا : هميشه پيكار مىكنم فلان را . عتاد ( at d ) ا . ع . ساخت و سامان . و آمادگى . و آنچه جهة سفر و جز آن آماده سازند . و كاسهء كلان . ج : اعتد و اعتدة . عتاد ( at d ) و عتادة ( at dat ) م . ع . عتد عتادا و عتادة ( از باب كرم ) : آماده گرديد . عتار ( at r ) و ( att r ) ا . ع . نره و - ذكر .